Dieren spotten in Sint-Pietersberg / Zuid-Limburg

Een berg die tussen twee rivieren is ingeklemd

Natura 2000 beschrijft de ligging kort en raak: de Sint Pietersberg ligt ingeklemd tussen de rivier de Maas en haar zijrivier de Jeker. Het beschermde gebied meet 280 hectare. Dat is klein, en juist daardoor is het rendement per wandeling hier hoog: je loopt in een uur van kalkgrasland naar hellingbos naar groevewand.

Natuurmonumenten vat het samen als een gebied waar de zeldzame kalkhellingen en het unieke microklimaat het tot een vlinder-, oehoe-, vleermuis- en plantenparadijs maken. In de zomer is het hier volgens de beheerder “één groot veldboeket, vol zeldzame bloemen en kruiden zoals soldaatje en kalketrip”. Die bloemen zijn de reden dat de koninginnenpage en tientallen andere vlinders hier op warme dagen rondvliegen.

De oehoe in de Oehoevallei

De bekendste bewoner is de oehoe. Natuurmonumenten schrijft dat sinds 1997 deze grootste uil van Europa in de zogenaamde Oehoevallei broedt. Dat deel van de ENCI-groeve is al in 2010 overgedragen aan de natuur en Natuurmonumenten. Een boswachter noemt in een blog dat het vooral het domein van de oehoes is, maar dat ook de ijsvogel, vos, ree en onlangs nog een hermelijn er gebruik van maken.

Belangrijk: ga niet zoeken. Broedende oehoes zijn extreem gevoelig voor verstoring en een broedsel dat wordt opgeschrikt is verloren. Kijk vanaf het uitkijkplatform en vanaf de gemarkeerde paden, gebruik een verrekijker en blijf van de wanden af. Wie de vogel echt wil horen, gaat in februari of maart in de vroege avond staan luisteren; de roep draagt ver over de groeve.

Negen soorten vleermuizen onder de grond

Wat je boven de grond niet ziet, zit eronder. Natura 2000 meldt dat in de groeven wel negen soorten vleermuizen overwinteren, waarvan de meervleermuis, de ingekorven vleermuis en de vale vleermuis op de Habitatrichtlijn staan. Natuurmonumenten legt uit waarom: dankzij het klimaat met een constante temperatuur van 13 graden Celsius is het ondergrondse gangenstelsel een geliefde overwinterplek.

Het gangenstelsel is volgens dezelfde beheerder “als een doolhof, waar je zonder gids zeker zou verdwalen”. Op eigen houtje naar binnen gaan is dus niet alleen verboden maar ook levensgevaarlijk, en in de winter is elke verstoring van een overwinterende vleermuis er één te veel: een dier dat wakker wordt verbrandt reserves die het niet meer kan aanvullen. Wil je de gangen zien, boek dan een rondleiding.

Wat er op het kalkgrasland zit

Het open deel levert een andere soortenlijst. Natura 2000 noemt het grasland rijk aan geelgorzen en grasmussen, en meldt dat de groene specht hier zijn mieren zoekt. In de praktijk betekent dat: let op de geelgors op de toppen van struiken, op de grasmus in het doornstruweel en op de groene specht die op de grond zit in plaats van tegen een boom. Boven de groeve jagen roofvogels, en vanaf het platform zie je ze op ooghoogte.

De hellingbossen zijn het domein van de das, die hier talrijk is maar nachtactief blijft, en van de hazelworm, die op koele ochtenden onder opwarmend materiaal langs de randen ligt. Staatsbosbeheer wijst er voor heel Zuid-Limburg op dat de soortenrijkdom in Limburg groter is dan waar ook in Nederland — dit gebied is daar het compactste bewijs van.

Praktisch: openingstijden, route en honden

De groeve is volgens Natuurmonumenten geopend van zonsopgang tot zonsondergang. De uitzichtenroute is 3,3 kilometer lang en staat als geschikt voor rolstoel, al adviseert de boswachter vanwege de hellingen een begeleider; rolstoelbezoek in de groeve zelf is niet mogelijk. Honden mogen mee, aangelijnd en op de paden. Kom vroeg: het eerste uur na zonsopkomst is voor dieren het beste moment en je hebt de berg dan nog grotendeels voor jezelf.

Verder lezen bij de bron

• Natuurmonumenten – Sint-Pietersberg — kalkhellingen, oehoe, vleermuizen, het gangenstelsel en de openingstijden.
• Natuurmonumenten – Uitzichtenroute Sint-Pietersberg (3,3 km) — de route langs Fort Sint Pieter, de Oehoevallei en het platform.
• Natura 2000 – Sint Pietersberg & Jekerdal — omvang, habitattypen en de negen overwinterende vleermuissoorten.
• Provincie Limburg – Natura 2000-plan Sint Pietersberg & Jekerdal — de beheerdoelen en maatregelen achter het gebied.
• Visit Zuid-Limburg – blog van een boswachter over de Oehoevallei — wat er behalve de oehoe nog meer leeft in dat deel van de groeve.
• Staatsbosbeheer – Over Zuid-Limburg — het landschap waarin de Sint-Pietersberg ligt.
• Staatsbosbeheer – Heuvellandschap — waarom de soortenrijkdom in Limburg de hoogste van Nederland is.

Veelgestelde vragen

Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Natuurmonumenten. Zie ook onze verantwoording.