Koperwiek spotten in Nederland

Van oktober tot in maart. Ze broeden in Scandinavië, Finland en Rusland en trekken in het najaar massaal door Nederland. Oktober is de topmaand: dan passeren er honderdduizenden, vooral bij noordenwind. Een deel blijft de winter hier, de rest trekt door naar Zuid-Europa. In maart en april keren ze terug naar het noorden. In de zomer zul je er hier geen zien.

Ze zijn ongeveer even groot en allebei bruin met een gevlekte borst, dus kijk naar de kop en de flanken. De koperwiek heeft een opvallende roomwitte wenkbrauwstreep boven het oog en een witte streep onder de wang; de zanglijster heeft een egaal bruin gezicht zonder die strepen. Het beslissende kenmerk zit op de flank: bij de koperwiek is die koperrood, en als de vogel opvliegt zie je datzelfde roodbruin onder de vleugel oplichten. Bij de zanglijster is de ondervleugel geelbruin. De vlekken op de borst zijn bij de koperwiek bovendien tot streepjes uitgerekt, bij de zanglijster ronder en druppelvormig.

Ga op een heldere, windstille avond in oktober naar buiten, weg van straatlantaarns, en luister omhoog. Koperwieken trekken ’s nachts en houden onderling contact met een dun, hoog en iets scherp “tsieh” dat ongeveer een halve seconde duurt. Op een goede nacht hoor je er tientallen per uur overkomen, ook midden boven een stad. Het is een van de makkelijkste manieren om vogeltrek mee te maken zonder ergens heen te rijden.

Op weilanden en akkers, waar ze samen met kramsvogels naar wormen zoeken, en in alles wat bessen draagt: lijsterbes, meidoorn, hulst, vuurdoorn en klimop. Bij vorst verschuift het accent helemaal naar bessen en fruit, en dan komen ze ook in tuinen en parken. Ze zitten zelden alleen — een groep lijsters in een besstruik bevat vaak koperwieken, kramsvogels en merels door elkaar.

Nee. Er zijn in het verleden enkele losse broedgevallen geweest, maar de koperwiek is hier geen broedvogel. Zijn broedgebied ligt in de berken- en naaldbossen van Scandinavië en Noord-Rusland. Wat je hier ziet zijn dus altijd gasten: doortrekkers op weg naar het zuidwesten of vogels die de winter bij ons uitzitten.