Bruine sprinkhaan
📷 Syrio, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)

Bruine sprinkhaan spotten in Nederland

Chorthippus brunneus · Common Field Grasshopper

Makkelijk 🦗 Sprinkhaan

Waar en wanneer zie je een bruine sprinkhaan in Nederland? Deze soort is makkelijk te zien, van juli tot en met oktober.

Hoe herken je een bruine sprinkhaan?

Veldsprinkhaan van 14 tot 25 millimeter, meestal bruin maar zeer variabel. Het beslissende kenmerk is de kiel boven aan de zijkant van het halsschild: die is hoekvormig geknikt en van boven af gezien enigszins X-vormig. De voorvleugel is lang en smal, ongeveer 3 millimeter breed en bij het mannetje circa 14,5 en bij het vrouwtje circa 18 millimeter lang.

Hoe klinkt een bruine sprinkhaan?

Opname: Natural History Museum, London, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons

Waar zie je deze soort in Nederland?

Algemeen door het hele land op zonnige, open plekken. Een van de weinige sprinkhanen die je vrijwel overal in Nederland kunt tegenkomen.

Leefgebied: Zonnige, open plekken: open plekken in het bos, wegbermen, zuidhellingen van dijken, zandpaden, spoorbermen en schrale graslanden. Heeft kale grond of heel korte vegetatie nodig om op te warmen.

Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Deelerwoude

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.068 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 997 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 1.039 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 423 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Nationaal Park Veluwezoom

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 490 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 584 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 961 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 204 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Onlanden / Leekstermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 415 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 176 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Nationaal Park De Meinweg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 201 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Naardermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 263 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 834 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.
NDFF open data, 211 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Oostvaardersplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 179 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Nationaal Park De Maasduinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 608 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Nationaal Park De Biesbosch

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 101 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

📍 Planken Wambuis

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.113 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Volwassen dieren van juli tot en met oktober.

Beste tijdstip: De warme uren van de dag, op onbeschaduwde grond.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Luister eerst: bijna alle soorten verraden zich met hun zang voordat je ze ziet.
  • Ga op een warme, windstille namiddag; in de kou en de wind zwijgen ze.
  • Loop langzaam en let op waar het geluid stopt — daar zit hij, meestal laag in de vegetatie.
  • Een batdetector maakt de soorten hoorbaar die voor het menselijk oor te hoog zingen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Niets. Loop een zandpad af en tel wat er voor je uit springt.

Fotograferen

Omdat de soort zo algemeen is, kun je hier op techniek oefenen. Ga plat op de grond liggen en werk met een macrolens op f8 tot f11, zodat kop en halsschild allebei scherp zijn. Het geknikte kieltje op het halsschild is de moeite van het scherpstellen waard.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 08-08-2026; Naturalis Biodiversity Center, Insecten van Europa; NDFF Verspreidingsatlas (EIS Kenniscentrum Insecten)
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken ik een bruine sprinkhaan?

Aan de kiel boven op de zijkant van het halsschild, die hoekvormig geknikt is en van boven af gezien iets X-vormig oogt. De voorvleugels zijn lang en smal.

Hoe klinkt de bruine sprinkhaan?

Als zeer korte zzt-tonen die ongeveer elke twee seconden worden herhaald. Dat losse ritme is heel anders dan het aanhoudende geratel van de ratelaar.

Waar kan ik hem vinden?

Op zonnige, open plekken: open plekken in het bos, wegbermen, zuidhellingen van dijken, zandpaden en schrale graslanden. Hij is door het hele land algemeen.

Wat is het verschil met de ratelaar?

De ratelaar heeft iets kortere en bredere vleugels en een heel ander geluid: aanzwellend geratel van twee tot drie seconden, tegenover korte losse zzt-tonen bij de bruine sprinkhaan.

Wanneer zijn ze volwassen?

Van juli tot en met oktober. De aantallen pieken in augustus en september.

Herkenning en levenswijze zijn ontleend aan Insecten van Europa van Naturalis Biodiversity Center; de verspreiding in Nederland aan de NDFF Verspreidingsatlas van EIS Kenniscentrum Insecten. Zie ook onze verantwoording.