Kleine watersalamander spotten in Nederland

In ondiepe, stilstaande of langzaam stromende wateren met waterplanten: poelen, sloten, vennen, greppels en heel gewone tuinvijvers. Hij is onze algemeenste salamander en komt in vrijwel alle landschapstypen voor, ook midden in bebouwd gebied. Alleen brak water mijdt hij; van nature ontbreekt hij in gebieden als de Wieringermeer en het Lauwersmeer.

Van eind maart tot juni, met een duidelijke piek in april en begin mei. Dan zitten de dieren in het water om zich voort te planten. Kijk in de avond of schemering met een zaklamp vanaf de kant van een vijver of poel — overdag houden ze zich schuil tussen de waterplanten.

De rug en flanken zijn grijs, leemkleurig tot olijfbruin, de buik geel tot oranje met zwarte stippen. Volwassen dieren worden maximaal elf centimeter. In het voortplantingsseizoen krijgt het mannetje een golvende kam die doorloopt van de nek tot de staartpunt en zwarte vlekken over het hele lichaam; het vrouwtje blijft onopvallend bruin.

De kamsalamander is fors groter, bijna zwart en heeft een gekartelde kam met een duidelijke onderbreking bij de staartwortel. De alpenwatersalamander heeft een oranje buik zonder vlekken en een blauwgrijze flank. De vinpootsalamander is kleiner en het mannetje heeft zwarte zwemvliezen aan de achterpoten en een draadje aan de staartpunt.

Op het land. Na de voortplanting verlaten de dieren het water en leven ze in de omgeving onder stenen, boomstammen, bladhopen en in muizengangen, waar ze ook overwinteren. Een goede tuinvijver werkt daarom alleen als er in de buurt ook rommelige, vochtige plekken zijn — een takkenril of een hoop bladeren volstaat.