Kleine vos spotten in Nederland

Vanaf de eerste mooie dag in februari of maart vliegen de overwinterde vlinders, tot in mei. Daarna volgen twee, soms drie overlappende generaties van eind mei tot in november. Net als de citroenvlinder overwintert hij als volwassen vlinder, op vochtige en koele plekken in bomen en gebouwen — een schuur of zolder is een klassieke overwinteringsplek.

Aan de blauwe maanvlekken. De bovenkant is warm roodoranje met zwarte en gele blokken langs de voorrand van de voorvleugel, en langs de hele achterrand loopt een rij helderblauwe halvemaantjes. De voorvleugel is 22 tot 25 millimeter. De onderkant is donker en gemarmerd, waardoor hij met gesloten vleugels op een stuk schors lijkt.

De dagpauwoog heeft vier grote, felgekleurde oogvlekken — één op elke vleugel — die de kleine vos niet heeft. De atalanta is zwart met één oranjerode band dwars over de voorvleugel en witte vlekjes in de punt, veel donkerder van totaalbeeld. De kleine vos is over de hele bovenkant oranje en heeft als enige die blauwe randvlekken.

Uitsluitend van grote brandnetel, en dan het liefst van jonge brandnetels op open, zonnige plekken. De rupsen leven in groepen in een gezamenlijk spinsel — een pluk brandnetels met een web vol zwarte rupsen erin is bijna altijd deze soort. Een brandnetelhoek in de zon laten staan is het beste wat je voor hem kunt doen.

Dat is een van de zorgelijkste ontwikkelingen onder onze dagvlinders. De kleine vos was tot voor kort overal zeer algemeen, maar sinds 2015 is hij vooral nog in het noordwesten van het land te vinden en zijn waarnemingen in het zuidoosten sporadisch geworden. Europees is de soort stabiel, dus het lijkt om iets regionaals te gaan; de precieze oorzaak is nog niet duidelijk. Hij is overigens erg mobiel en kan tot 150 kilometer afleggen, dus herstel is mogelijk.