Distelvlinder spotten in Nederland

Van heel ver. Van al onze algemene trekvlinders heeft de distelvlinder verreweg het verst gelegen overwinteringsgebied: hij trekt naar Afrika, tot voorbij de Sahara, en mogelijk nog verder. Elk voorjaar komen de dieren in etappes noordwaarts, planten zich onderweg voort, en bereiken Nederland vanaf april. Geen enkele Nederlandse vlinder legt zo’n afstand af.

Van april tot oktober, maar hoeveel je er ziet verschilt enorm per jaar. In topjaren komen ze massaal: in 1996 werden ruim 110.000 exemplaren gemeld en in 2003 zo’n 100.000. In magere jaren zie je er nauwelijks. Een invasie valt vaak samen met het binnenkomen van Saharazand — dezelfde zuidelijke luchtstroom brengt beide.

Aan de grote zwarte driehoek met witte vlekjes in de punt van de voorvleugel, tegen een oranjebruine ondergrond met zwarte vlekken. De voorvleugel is 26 tot 30 millimeter. Met gesloten vleugels is hij juist bleek gemarmerd in grijs, wit en zandkleur, met kleine oogvlekjes — dan lijkt hij een heel andere vlinder.

De atalanta is fluweelzwart met één felle oranjerode band dwars over de voorvleugel — veel donkerder van totaalbeeld. Parelmoervlinders zijn ook oranje met zwarte vlekken, maar missen die zwarte driehoek met witte vlekjes in de vleugelpunt, en hebben op de onderkant zilveren parelmoervlekken. Die zwarte punt met wit is bij de distelvlinder het beslissende kenmerk.

Van akkerdistel, grote klit, grote brandnetel, kaasjeskruid en aster. De rups leeft in een spinsel tussen de bladeren van een distel. Zijn leefgebied is open terrein met een mozaïek van kale grond, lage begroeiing en ruigte: akkerranden, braakliggend land en extensief beweide graslanden. In een tuin komt hij graag op vlinderstruik en koninginnenkruid.