Meervleermuis spotten in Nederland

Vlak boven het water, met zijn poten. Hij vliegt laag en snel over brede vaarten en meren — tot 35 kilometer per uur — en harkt insecten met zijn relatief grote achterpoten van het wateroppervlak, of vangt ze op met zijn staartvlieghuid. Die grote voeten met lange tastharen zijn daarvoor speciaal uitgerust. Op een windstille avond is dat vanaf de oever met een lamp goed te volgen: rechte banen heen en weer boven hetzelfde stuk water.

Omdat een aanzienlijk deel van de Noordwest-Europese populatie hier zit: ongeveer 10.000 dieren in 45 bekende kraamverblijven, met het zwaartepunt in West- en Noordwest-Nederland. Ons waterrijke laagland met brede vaarten en oude gebouwen met zolders is precies wat de soort nodig heeft. Wat hier met die verblijven en dat water gebeurt, heeft dus internationaal gevolgen.

Op zolders. De kraamverblijven zitten vrijwel altijd in gebouwen — kerken, boerderijen, oude woonhuizen — waar de kolonie in de zomer bij elkaar zit. Dat maakt ze kwetsbaar voor renovatie en isolatie: gaat een zolder dicht, dan verdwijnt een kolonie van soms honderden dieren in één keer. In de winter trekken ze naar ondergrondse verblijven: de mergelgroeven in Limburg en bunkers in Zuid- en Noord-Holland.

Formaat en snuit. De watervleermuis is duidelijk kleiner, heeft kortere oren en mist de vrij grote neusknobbels die de meervleermuis wel heeft. Beide jagen laag boven water, dus gedrag helpt maar beperkt — al vliegt de watervleermuis meestal boven kleinere, beschutte wateren en de meervleermuis juist boven brede vaarten en meren. Met een batdetector zijn ze goed te scheiden.

Tussen zomer- en wintergebied ligt 200 tot 340 kilometer. Dat betekent dat een kolonie die ’s zomers in Friesland op een zolder zit, in de winter in een Limburgse mergelgroeve kan hangen. Die jaarlijkse verplaatsing maakt de bescherming ingewikkeld: zowel de zolders in het noorden als de groeven in het zuiden moeten intact blijven, anders valt de keten uit elkaar.