Landkaartje spotten in Nederland

Omdat het twee generaties heeft die verschillend gekleurd zijn — een van de mooiste voorbeelden van seizoenspolymorfisme in Nederland. De voorjaarsgeneratie, van half april tot eind juni, is oranjebruin met zwarte vlekken en lijkt op een kleine parelmoervlinder. De zomergeneratie, van begin juli tot half september, is zwart met brede witte banden en lijkt op een miniatuur ijsvogelvlinder. Ze zijn zo verschillend dat ze ooit als twee soorten zijn beschreven.

De daglengte die de rups ervaart. Rupsen die opgroeien bij lange dagen worden zomervorm; rupsen die bij kortere dagen opgroeien en als pop overwinteren, worden voorjaarsvorm. Het is dus geen genetisch verschil maar een reactie op het licht.

Kijk naar de onderkant. Die draagt bij beide generaties hetzelfde fijne netwerk van witte lijntjes op een roodbruine ondergrond — een patroon dat sprekend op een landkaart lijkt, en waar de naam vandaan komt. Dat kenmerk werkt altijd, ongeacht het seizoen.

In ruigten en graslanden nabij vochtige bossen, langs heggen en houtwallen, op open plekken in bos en langs bosranden, en verder gewoon in tuinen en parken. Hij komt inmiddels in het hele land voor, tot op de Waddeneilanden.

Uitsluitend van grote brandnetel; de rupsen leven in groepen aan de onderkant van de bladeren. Volwassen vlinders drinken nectar van fluitenkruid, akkerdistel, berenklauw en koninginnenkruid. Tot 1930 was het landkaartje hier zeer zeldzaam, waarna het zich explosief vanuit het oosten en zuiden uitbreidde. Sinds de jaren tachtig is het een algemene standvlinder met een stabiele stand.