Bruine winterjuffer spotten in Nederland

Ja, en de bruine winterjuffer is er de reden voor. Hij is de enige libellenfamilie bij ons die als volwassen dier overwintert, in plaats van als ei of larve. Op een zonnige dag in februari of maart kan hij uit zijn schuilplaats komen om zich op te warmen tegen dood riet of een kale stengel. Zie je op zo’n dag een juffer, dan is het vrijwel zeker deze soort of zijn zeldzame neef, de noordse winterjuffer.

Door zich onvindbaar te maken. Vanaf het najaar trekt hij weg van het water naar beschutte heide en bosranden, en zit daar roerloos tegen dorre stengels en dood blad — een lichtbruin dier op een lichtbruine ondergrond. In die toestand kan hij vorst doorstaan. Doordat hij als imago overwintert wordt hij uitzonderlijk oud voor een libel: tot wel tien maanden, waar de meeste soorten na enkele weken al dood zijn.

Aan de kleur en de vleugelmerken. Hij is lichtbruin met donkere bronskleurige tekening en torpedovormige figuren op het achterlijf — geen blauw, geen groen, geen metaalglans zoals bij de meeste juffers. Het beslissende kenmerk zijn de lange bruine vleugelmerken die niet op dezelfde hoogte staan: in de voorvleugel zitten ze duidelijk dichter naar de punt dan in de achtervleugel. Dieren die net uit de winter komen zijn opvallend donker.

Subtiel, en het gaat om de schouderstrepen. Bij de noordse winterjuffer zijn die niet recht maar hebben ze een duidelijke uitstulping, en de zijstrepen op het borststuk zijn smaller. De achterlijfsaanhangsels van het mannetje zijn bovendien korter. In de praktijk helpt het gebied het meest: de noordse winterjuffer is aanzienlijk zeldzamer en beperkt tot het noorden van het land, terwijl de bruine winterjuffer juist vanuit het zuiden oprukt.

In het voorjaar, met de dieren die de winter hebben overleefd — de voortplanting loopt van april tot juni, met de piek eind april en begin mei. De nieuwe generatie sluipt uit in juli en vliegt tot in oktober, waarna die op zijn beurt gaat overwinteren. Eind juni en begin juli overlappen de twee generaties elkaar even. Die cyclus maakt hem tot de enige libel die je hier in principe elke maand van het jaar kunt tegenkomen.