Grauwe vliegenvanger spotten in Nederland

Van eind april tot augustus, en daarmee is hij een van onze laatst arriverende zomervogels — vaak pas half mei. Dat is logisch: hij leeft van vliegende insecten en die zijn er pas als het echt warm is. Vanaf augustus vertrekt hij weer naar Afrika ten zuiden van de Sahara.

Op bosranden en in open bossen, in parken, op landgoederen, begraafplaatsen en in dorpen met oude bomen. Hij heeft open ruimte onder de kronen nodig om in te jagen, plus een paar uitstekende takken. Een grote tuin met volwassen bomen voldoet daar prima aan.

Niet aan zijn kleur — die is onopvallend grijsbruin met een lichte, vaag gestreepte borst en een fijn gestreepte kruin, en hij is 13,5 tot 15 centimeter groot. Herken hem aan zijn gedrag: hij zit kaarsrecht op een tak, telefoondraad of paaltje, schiet er in een korte boog vanaf om een insect te vangen, en keert dan terug op precies dezelfde plek.

Vliegende insecten: vliegen, bijen, wespen, vlinders en zelfs libellen, aangevuld met kevers en spinnen die hij van bladeren plukt. In de nazomer eet hij ook bessen. Bij regen en kou heeft hij het moeilijk, want dan vliegt er niets.

In boomholtes, spleten in muren en achter klimop tegen een boomstam of gevel. Hij gebruikt graag een halfopen nestkast — dat is de makkelijkste manier om hem in je tuin te krijgen. Nederland telt 17.000 tot 23.000 broedparen; sinds 1990 nam de stand met ruim vijf procent per jaar af, al is die daling recent afgevlakt. Klimop laten staan helpt.

Zang en roep zijn allebei onopvallend en klinken als een monotoon “tsiet”. De zang wordt vaker herhaald en klinkt iets explosiever. Hoger op deze pagina staat een opname.