Glanskop spotten in Nederland

In ouder loofbos van minstens vier hectare, en zijn verspreiding volgt bijna letterlijk die van de beuk: de Veluwe, de Utrechtse Heuvelrug, de Achterhoek, Twente en Zuid-Limburg. Oude landgoedbossen met zware beuken en veel dood hout zijn ideaal. In West-Nederland ontbreekt hij grotendeels.

Het hele jaar, want hij is een echte standvogel die zijn territorium ook in de winter niet verlaat. Van februari tot april is hij het opvallendst, omdat hij dan het meest zingt en roept. In de winter sluit hij zich soms aan bij rondtrekkende groepjes mezen.

Dit is een van de klassieke determinatieproblemen. De glanskop heeft een glanzend zwarte kap, geen lichte vleugelstreep en een klein wit vlekje op de snavelbasis; de matkop heeft een doffe kap, wél een lichte vleugelstreep en een grotere zwarte keelvlek. Zie je ze niet goed, ga dan af op het geluid — dat verschilt duidelijk.

Zijn roep is een explosief “psie-tjeh”, een paar keer herhaald, dat veel mensen omschrijven als het geluid van een laserpistool uit een oude film. Zijn zang lijkt op die van een koolmees, met metaalachtige “tiu-tiu-tiu”-tonen. De matkop roept juist een nasaal en gerekt “tsjee-tsjee-tsjee”.

In de zomer insecten en andere ongewervelden, in de winter vooral zaden — beukennootjes voorop. Hij legt daarbij voorraadjes aan, verstopt in schorsspleten en tussen mos. Aan een voedertafel zie je hem zelden, tenzij je tuin aan oud loofbos grenst; komt hij wel, dan is hij niet kieskeurig. Nederland telt 14.000 tot 17.000 broedparen.