Middelste bonte specht spotten in Nederland

In oude eikenbossen met veel ruwe schors en dood hout, van oorsprong in Oost- en Zuid-Nederland: Zuid-Limburg, de Achterhoek, Twente en Brabant. Inmiddels breidt hij westwaarts uit en duikt hij zelfs op de Waddeneilanden op. Oude landgoedbossen met zware eiken zijn de beste plek.

Kijk naar het gezicht en de pet. De middelste bonte specht heeft een egaal wit gezicht waarin het oog geïsoleerd staat, zonder de zwarte baardstreep die de grote bonte specht doortrekt. Zijn rode pet loopt over de hele bovenkop en is aan de onderzijde niet zwart afgezet. Verder is zijn onderbuik zalmroze in plaats van felrood, met fijne streepjes op de flanken. Hij is met 22 tot 24 centimeter iets kleiner. Let op: jonge grote bonte spechten hebben óók een rode kruin en zorgen voor veel verwarring.

Aan zijn roep, niet aan geroffel. Hij roffelt zelden en dan maar twee of drie korte keren achter elkaar. Zijn territoriumroep is een klagend, uitgerekt geluid dat mensen vergelijken met een havik of een gaai — een soort nasaal “kwèèh-kwèèh-kwèèh”. Wie in maart in een oud eikenbos zo’n klaaggeluid hoort, moet goed kijken.

Op horizontale en dunne takken, hoog in de kroon — en dat wijkt af van andere spechten, die vooral tegen de stam en zware takken werken. Hij hakt weinig en peutert vooral insecten en rupsen uit schorsspleten. In de nazomer eet hij ook bessen en noten.

Voor 1996 was hij hier een zeldzaamheid; nu telt Nederland 1.900 tot 2.400 broedparen. De verklaring zit in het bos zelf: onze eikenbossen zijn ouder geworden, er blijft meer dood hout staan, en dat levert precies het voedsel en de nestgelegenheid die hij nodig heeft. Het is een van de mooiste voorbeelden van hoe ouder wordend bos soorten terugbrengt.