Zwartsprietdikkopje spotten in Nederland

Kijk onder de sprietknoppen. Bij het zwartsprietdikkopje zijn die gitzwart, alsof ze in inkt zijn gedoopt; bij het geelsprietdikkopje zijn ze oranjebruin. Dat is het enige echt betrouwbare kenmerk, en je moet er frontaal voor kijken. Verder heeft het mannetje van het geelsprietdikkopje een langere, schuinere geurstreep op de voorvleugel dan het zwartsprietdikkopje. Kleur en formaat helpen niet: die zijn vrijwel gelijk.

Een groep kleine vlinders met een opvallend dikke kop en een gedrongen, bijna mottige bouw, met een snelle, schietende vlucht die meer aan een motje doet denken dan aan een vlinder. Ze houden in rust vaak de voorvleugels schuin omhoog terwijl de achtervleugels plat blijven — een houding die geen andere dagvlinderfamilie zo aanneemt. Nederland heeft er een handvol, waarvan het zwartspriet- en geelsprietdikkopje de algemeenste zijn.

In ruige, grazige vegetaties: bermen, dijken, verruigde graslanden, bosranden en akkerranden met hoge grassen. De rupsen leven van grassen, en het gaat om vegetatie die niet te vaak gemaaid wordt — een strak gemaaide berm valt af. Ze zijn algemeen en over het hele land verspreid, dus een ruige berm in juli levert er meestal wel een paar op.

Van half juni tot eind augustus, in één generatie, met juli als topmaand. Buiten die periode zul je hem niet zien. Op warme dagen zijn ze het actiefst rond het midden van de dag; vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een grasstengel, en dat is meteen het beste moment om ze goed te bekijken.

Als ei, en dat is bijzonder onder onze dikkopjes — het geelsprietdikkopje overwintert als jonge rups. De eitjes worden in rijtjes afgezet in de bladschede van een grasstengel en blijven daar de hele winter zitten. Dat verklaart waarom staand blijven van ruige grasvegetatie in de winter belangrijk is voor deze soort: wordt alles kort gemaaid en afgevoerd, dan verdwijnt de hele volgende generatie mee.