Kaasjeskruiddikkopje in Nederland
📷 Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)

Kaasjeskruiddikkopje spotten in Nederland

Carcharodus alceae · Mallow Skipper

Met geluk 🦋 Vlinder

Waar en wanneer zie je een kaasjeskruiddikkopje in Nederland? Deze soort is met wat geluk te zien, van april tot en met september.

Hoe herken je een kaasjeskruiddikkopje?

Voorvleugellengte ongeveer 14 millimeter. De vleugels vertonen duidelijk afwisselende donkere en lichtere velden en de franje is sterk geblokt. De achtervleugelrand lijkt gekarteld. De onderkant is groenachtig wit met witte vlekken. De rups wordt 23 millimeter en heeft een opvallend zwarte kraag achter de kop met gele vlekken.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Verdween in 1953 en keerde in 2009 terug in Zuid-Limburg. Sinds 2018 breiden de populaties zich uit en geldt hij weer als standvlinder.

Leefgebied: Droge, warme, vrij ruige maar schaars begroeide plekken: graslanden, hellingen en ruderale terreinen.

Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.
De Vlinderstichting
Landelijke periode: Twee tot drie generaties: april tot juni, juni tot augustus en in warme jaren nog een derde in augustus en september.

📍 Sint-Pietersberg / Zuid-Limburg

Zeldzaam kans volgens bron
De Visdief · vogelkijkgids Sint-Pietersberg
Beste periode hier: Mei tot en met augustus

📍 Nationaal Park Oosterschelde

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 108 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Twee tot drie generaties: april tot juni, juni tot augustus en in warme jaren nog een derde in augustus en september.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Twee tot drie generaties: april tot juni, juni tot augustus en in warme jaren nog een derde in augustus en september.

Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
  • Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
  • Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
  • Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Camera met macro. De geblokte franje is bij dit dikkopje het snelste kenmerk.

Fotograferen

Let op de franje langs de vleugelrand: bij dit dikkopje is die sterk geblokt in donker en licht. Fotografeer daarom de hele vleugelrand scherp, niet alleen het midden.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 07-08-2026; De Vlinderstichting
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een kaasjeskruiddikkopje?

Aan de grove tekening en de geblokte franje. De vleugels hebben duidelijk afwisselende donkere en lichtere velden en de franje langs de rand is sterk geblokt in donker en licht. De achtervleugelrand oogt bovendien gekarteld. De onderkant is groenachtig wit met witte vlekken. Voorvleugellengte ongeveer 14 millimeter.

Wat is het verschil met het bruin dikkopje?

De grofheid van de tekening. Het bruin dikkopje heeft een veel minder grove tekening op de bovenkant — egaal bruin met alleen vage grijze vlekken — en een vrijwel egaal lichtbruine onderkant. Het kaasjeskruiddikkopje is duidelijk contrastrijker, met geblokte franje en een groenachtig witte onderkant met witte vlekken. De waardplant verschilt ook volledig: kaasjeskruid tegenover rolklaver.

Waar leeft de rups van?

Van diverse soorten kaasjeskruid en van heemst. Dat zijn planten van warme, ruige, wat rommelige terreinen — bermen, hellingen en ruderale plekken waar de bodem schaars begroeid is. Juist omdat kaasjeskruid ook op verstoorde grond groeit, kan deze vlinder gebruikmaken van plekken die veel andere zeldzame soorten niet kunnen benutten.

Is het kaasjeskruiddikkopje een nieuwkomer?

Eerder een terugkeerder. Hij verdween in 1953 uit Nederland en werd in 2009 weer aangetroffen in Zuid-Limburg. Sinds 2018 breiden de populaties zich uit en wordt hij opnieuw als standvlinder beschouwd. Hij hoort daarmee in hetzelfde rijtje als het klaverblauwtje en het staartblauwtje: soorten die uit eigen beweging terugkeren vanuit het zuiden, geholpen door warmere zomers.

Wanneer kun je hem zien?

In twee tot drie generaties per jaar: april tot juni, juni tot augustus en in warme jaren nog een derde generatie in augustus en september. Dat is voor een Nederlandse dagvlinder ongewoon veel, en het is meteen een aanwijzing voor zijn zuidelijke herkomst. Zoek op droge, warme, vrij ruige maar schaars begroeide plekken: graslanden, zuidhellingen en ruderale terreinen in Zuid-Limburg.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.