Keizersmantel spotten in Nederland

Van eind juni tot begin september, in één generatie. Zoek bosranden, kapvlakten en brede, zonnige bospaden met kruidenrijke randen. Hij plant zich succesvol voort in de duinen, de Achterhoek en Zuid-Limburg; daarbuiten duikt hij als zwerver op, want het is een mobiele soort die grote afstanden aflegt.

Bijna. Rond 1980 was de keizersmantel als voortplantende soort verdwenen. Sinds 2005 is hij spectaculair teruggekomen en broedt hij weer op meerdere plekken. Dat maakt hem een van de mooiste herstelverhalen van de Nederlandse vlinderfauna — en een soort waarvan een waarneming nog steeds bijzonder is.

Aan zijn formaat en de onderkant. Het is een grote parelmoervlinder met een voorvleugel van 27 tot 35 millimeter, oranje met zwarte vlekken. Klapt hij zijn vleugels dicht, dan zie je een groenglanzende achtervleugel met witte strepen in plaats van de zilveren parelmoervlekken die andere parelmoervlinders hebben. Dat groen met wit is het beslissende kenmerk.

Het mannetje heeft vier dikke zwarte geurstrepen over de aders van de voorvleugel — een duidelijke streping die het vrouwtje mist. Vrouwtjes zijn doffer oranje. Een deel van de vrouwtjes komt voor in de vorm valesina: dan is de bovenkant groengrijs tot olijfkleurig in plaats van oranje, wat een compleet andere vlinder lijkt.

Van viooltjes, vooral bosviooltje en maarts viooltje. Het bijzondere is dat het vrouwtje haar eitjes niet op de plant legt maar in schorsspleten van bomen in de buurt; de jonge rups overwintert daar en zoekt in het voorjaar de viooltjes op de bodem op. Volwassen vlinders drinken nectar van distels en koninginnenkruid, en verder honingdauw hoog in de kronen.