Krakeend spotten in Nederland

Bij de mannetjes is het simpel: de wilde eend heeft een glanzend groene kop, de krakeend een onopvallende grijsbruine. Kijk bij de krakeend naar de achterzijde, die gitzwart is en scherp afsteekt tegen de grijze flank — dat is op afstand het snelste kenmerk. De vrouwtjes lijken sterk op elkaar en dan zijn er drie aanwijzingen: de krakeend heeft een oranje snavelrand in plaats van een dofgele snavel, een witte buik, en een witte spiegel in de vleugel waar de wilde eend een blauwe met witte randen heeft. Die witte spiegel is doorslaggevend en zie je zodra de vogel de vleugel licht.

Omdat hij van een afstand gewoon grijsbruin lijkt. Pas van dichtbij zie je waar het om gaat: het hele lichaam van het mannetje is bedekt met een fijn golvend lijnenpatroon, vermiculatie, met lange beigebruine schouderveren eroverheen. Het is een van de mooiste eenden van het land, maar je moet er letterlijk voor gaan zitten. Dat is meteen de reden dat veel mensen hem nog nooit bewust hebben gezien terwijl hij op vrijwel elke plas zit.

Ja, en dat is een van zijn opvallendste gewoonten. Een krakeend kan niet diep duiken, maar meerkoeten en duikeenden wel. Krakeenden wachten daarom naast een foeragerende meerkoet en pikken de opgedoken waterplanten weg zodra die bovenkomt. Op een plas met veel meerkoeten kun je dat de hele winter door zien gebeuren.

De stand is sinds de jaren zeventig sterk gegroeid en sinds begin deze eeuw nog eens twee tot drie keer over de kop gegaan. De belangrijkste oorzaken zijn de aanleg van natuurgebieden met luwe, plantenrijke wateren en de verbeterde waterkwaliteit, waardoor er meer waterplanten groeien — en daar leeft hij vrijwel volledig van. Ook nieuwe natuur in de Delta en het rivierengebied heeft flink geholpen.

Vrijwel alleen plantaardig materiaal: bladeren, stengels en zaden van waterplanten, in de winter aangevuld met wat insecten en kleine slakjes. Hij grondelt aan de oppervlakte en in ondiep water, en haalt dieper voedsel binnen door het van meerkoeten af te pakken. Die volledige afhankelijkheid van waterplanten verklaart waarom hij op heldere, plantenrijke wateren zit en niet op kale, diepe plassen.

Tijdens de balts laat het mannetje hoge fiepgeluidjes horen, afgewisseld met een droog “è”. Het vrouwtje snatert. Hoger op deze pagina staat een opname.