Wisent in de Maashorst 📷 Foto: Taketa / CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons.

Dieren spotten in De Maashorst

Heide, vennen & stuifzand met grote grazers · Noord-Brabant · beheer: Vijf partijen samen: de gemeenten Bernheze, Oss en Maashorst, Staatsbosbeheer en Waterschap Aa en Maas. Staatsbosbeheer is terreinbeheerder; boswachter is Cindy Frishert. ARK Rewilding Nederland is betrokken bij de natuurlijke begrazing.

Voor de wisenten: 1 september tot 15 maart, want buiten die periode is het pad door het wisentengebied dicht. De grazers zijn het hele jaar in het gebied, maar dan alleen vanaf de randen te zien. Heide, vennen & stuifzand met grote grazers

De Maashorst — Staatsbosbeheer: "De Maashorst is een van de drie plekken in Nederland waar wisenten rondlopen." Onder het gebied loopt de Peelrandbreuk, nog altijd actief met ongeveer een halve millimeter beweging per jaar; langs die breuk liggen de wijstgronden, drassige en permanent natte hoge gronden. Er is een aanvraag ingediend voor Unesco Geoparkstatus. Je spot er vooral wisent, tauros en exmoorpony als grote grazers, sinds 2016. vogels: sinds enkele jaren broeden er grauwe klauwieren, veld- en boomleeuweriken, geelgorzen en nachtzwaluwen; sinds 2012 broeden er raven, na bijna honderd jaar afwezigheid. Beste periode: Voor de wisenten: 1 september tot 15 maart, want buiten die periode is het pad door het wisentengebied dicht. De grazers zijn het hele jaar in het gebied, maar dan alleen vanaf de randen te zien.

Wisent in de Maashorst.
Wisent in de Maashorst.Foto: Taketa / CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons.
De Schaijkse Heide, onderdeel van de Maashorst.
De Schaijkse Heide, onderdeel van de Maashorst.Foto: ekstijn / CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.

Welke dieren zie je hier?

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.
Ook aanwezig gemeld in dit gebied (282 soorten) aanwezigheid gemeld

Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.

Amfibie (9)

Libel (21)

Reptiel (2)

Spin (5)

Sprinkhaan (22)

Vis (4)

Vlinder (26)

Vogel (164)

🦅 Aalscholver🦅 Appelvink🦅 Beflijster🦅 Bergeend🦅 Blauwborst🦅 Blauwe kiekendief🦅 Blauwe reiger🦅 Boerenzwaluw🦅 Bontbekplevier🦅 Bonte strandloper🦅 Bonte vliegenvanger🦅 Boomklever🦅 Boomkruiper🦅 Boomleeuwerik🦅 Boompieper🦅 Boomvalk🦅 Bosrietzanger🦅 Bosruiter🦅 Bosuil🦅 Braamsluiper🦅 Brandgans🦅 Bruine kiekendief🦅 Buizerd🦅 Casarca🦅 Dodaars🦅 Draaihals🦅 Duinpieper🦅 Ekster🦅 Fazant🦅 Fitis🦅 Fluiter🦅 Fuut🦅 Gaai🦅 Geelgors🦅 Gekraagde roodstaart🦅 Gele kwikstaart🦅 Gierzwaluw🦅 Goudhaan🦅 Goudplevier🦅 Goudvink🦅 Grasmus🦅 Graspieper🦅 Grauwe gans🦅 Grauwe kiekendief🦅 Grauwe klauwier🦅 Grauwe vliegenvanger🦅 Groene specht🦅 Groenling🦅 Groenpootruiter🦅 Grote Canadese gans🦅 Grote barmsijs🦅 Grote bonte specht🦅 Grote gele kwikstaart🦅 Grote lijster🦅 Grote zilverreiger🦅 Grutto🦅 Havik🦅 Heggenmus🦅 Holenduif🦅 Hop🦅 Houtduif🦅 Houtsnip🦅 Huismus🦅 Huiszwaluw🦅 IJsvogel🦅 Kauw🦅 Keep🦅 Kemphaan🦅 Kerkuil🦅 Kievit🦅 Klapekster🦅 Kleine barmsijs🦅 Kleine bonte specht🦅 Kleine karekiet🦅 Kleine mantelmeeuw🦅 Kleine plevier🦅 Kleine zwaan🦅 Kluut🦅 Kneu🦅 Knobbelzwaan🦅 Koekoek🦅 Kokmeeuw🦅 Kolgans🦅 Koolmees🦅 Koperwiek🦅 Kraanvogel🦅 Kramsvogel🦅 Kruisbek🦅 Kuifeend🦅 Kuifmees🦅 Kwartel🦅 Lepelaar🦅 Mandarijneend🦅 Matkop🦅 Meerkoet🦅 Merel🦅 Morinelplevier🦅 Nachtegaal🦅 Nachtzwaluw🦅 Nijlgans🦅 Oeverloper🦅 Oeverzwaluw🦅 Ooievaar🦅 Paapje🦅 Patrijs🦅 Pijlstaart🦅 Pimpelmees🦅 Purperreiger🦅 Putter🦅 Raaf🦅 Regenwulp🦅 Rietgors🦅 Ringmus🦅 Rode wouw🦅 Roek🦅 Roodborst🦅 Roodborsttapuit🦅 Roodkopklauwier🦅 Roodpootvalk🦅 Scholekster🦅 Sijs🦅 Slechtvalk🦅 Smelleken🦅 Sperwer🦅 Spotvogel🦅 Spreeuw🦅 Staartmees🦅 Stormmeeuw🦅 Tafeleend🦅 Tapuit🦅 Tjiftjaf🦅 Torenvalk🦅 Tuinfluiter🦅 Tureluur🦅 Turkse tortel🦅 Veldleeuwerik🦅 Vink🦅 Visarend🦅 Visdief🦅 Vuurgoudhaan🦅 Waterhoen🦅 Waterral🦅 Watersnip🦅 Wespendief🦅 Wielewaal🦅 Wilde eend🦅 Winterkoning🦅 Wintertaling🦅 Witgat🦅 Witoogeend🦅 Witte kwikstaart🦅 Wulp🦅 Zanglijster🦅 Zeearend🦅 Zilvermeeuw🦅 Zomertaling🦅 Zomertortel🦅 Zwarte kraai🦅 Zwarte mees🦅 Zwarte ooievaar🦅 Zwarte roodstaart🦅 Zwarte specht🦅 Zwarte wouw🦅 Zwartkop

Zoogdier (land) (20)

Zoogdier (land/water) (2)

Zoogdier (vleermuis) (7)

Wandelroutes

🥾

Boswachterspad Kanonsbergroute

📏 8 km 📶 Gele pijlen; honden aangelijnd 🅿️ Parkeerplaats Schaijksedreef, Nistelrode

Komt langs graslanden waar exmoorpony’s en taurossen grazen. Bij het startpunt staan bankjes en een informatiepaneel.

🥾

Wandelpad door het wisentengebied

📶 Alleen 1 september t/m 15 maart; geen honden 🅿️ Begrazingsgebied De Maashorst

Het enige pad dwars door het begrazingsgebied met wisenten, exmoorpony’s en taurossen. Blijf op het pad en houd 50 meter afstand.

Voorzieningen

Natuurcentrum De Maashorst, Erenakkerstraat 5 in Nistelrode. Negen losloopgebieden voor honden. Bij elke ingang staan borden met de bezoekregels.

Praktische informatie

  • Toegankelijkheid: Buiten het begrazingsgebied is het terrein vrij toegankelijk via paden. Rond de ingangen ligt een zone van ongeveer 500 meter zonder begrazing. Het pad dóór het begrazingsgebied met de wisenten is open van 1 september tot 15 maart, tussen zonsopgang en zonsondergang; in het broedseizoen is dat pad altijd gesloten. Het kan ook tijdelijk dicht bij onbegaanbaarheid, werkzaamheden of wanneer rust voor de grazers beter is — duurt dat langer dan een week, dan meldt de beheerder dat op de website. Regels in het begrazingsgebied: blijf op het pad, houd 50 meter afstand, loop niet door de kuddes, maak een ruime boog om dieren heen, blijf zichtbaar, schreeuw niet, voer en aai niet en maak geen selfies. Staat een grazer op het pad, dan wacht je of je loopt er met een ruime boog omheen — dan mag je tijdelijk van het pad af. ARK hanteert als vuistregel 25 meter bij paarden en runderen en 50 meter bij wisenten; jonge dieren vragen extra ruimte. Activiteiten en evenementen minstens zes weken vooraf melden.
  • Parkeren: Zes officiële startpunten: Natuurcentrum De Maashorst (Erenakkerstraat 5, Nistelrode), Bomenpark Heesch (Vorsselweg 3, Heesch), De Mastworp (Bedafseweg 22, Uden), De Kriekeput (Schaijkseweg 3A, Herpen), Camping De Heische Tip (Straatsven 4, Zeeland) en De BOSHUT (Udensedreef 14, Schaijk). De Kanonsbergroute start op de parkeerplaats aan de Schaijksedreef in Nistelrode.
  • Honden: Let op: hierover spreken de officiële bronnen elkaar tegen. De meest recente en meest specifieke bron (de gebiedssite, 25 augustus 2026, over het wisentenpad) is het strengst: "Honden mogen niet mee. Ook niet aan de lijn." Staatsbosbeheer zegt hetzelfde over het begrazingsgebied: honden zijn daar niet toegestaan. De Engelstalige bezoekregels op diezelfde gebiedssite schrijven echter "Keep dogs on a leash" voor het begrazingsgebied. Houd de strengste lezing aan: laat de hond buiten het begrazingsgebied. Daarbuiten mag hij aangelijnd mee, met negen losloopgebieden; buiten die gebieden staat op loslopen een boete van honderd euro. ARK adviseert hondenbezoekers extra afstand te houden, omdat grazers honden als wolven zien.

🌿 Regels in dit gebied

Beheerder Vijf partijen samen: de gemeenten Bernheze, Oss en Maashorst, Staatsbosbeheer en Waterschap Aa en Maas. Staatsbosbeheer is terreinbeheerder; boswachter is Cindy Frishert. ARK Rewilding Nederland is betrokken bij de natuurlijke begrazing. hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.

Bronnen: natuurgebieddemaashorst.nl, pagina’s toegankelijkheid, startpunten, bezoekregels en het bericht "Wandelpad wisentengebied is open" van 25-08-2026. Staatsbosbeheer, locatie- en over-pagina Maashorst, het nieuwsbericht van 02-04-2026 en "Grote grazers en bezoekers gaan harmonieus samen in De Maashorst" van 21-07-2025. ARK Rewilding Nederland, "Tien jaar natuurlijke begrazing op de Maashorst" (05-02-2026) en "Grazers en publiek" (12-01-2020). Omroep Brabant, 04-04-2019, bijgewerkt 18-09-2025. De coördinaten komen van birdingplaces.eu — een secundaire bron; geen primaire bron geeft coördinaten voor dit gebied. Ook de oppervlakte verschilt per bron: Staatsbosbeheer noemt 3.500 ha, Omroep Brabant 2.400 ha en ARK een begrazingsgebied van ruim 1.200 ha.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28
Foto: Foto: Taketa / CC BY-SA 4.0 via Wikimedia Commons.

Wisenten, en wanneer je ze mag naderen

De Maashorst is een van de drie plekken in Nederland waar wisenten rondlopen. Ze zijn er sinds 2016, samen met taurossen en exmoorpony’s, in een begrazingsgebied van ruim 1.200 hectare. ARK Rewilding sprak begin 2026 van tien jaar natuurlijke begrazing.

Het belangrijkste wat je vooraf moet weten: het pad door het begrazingsgebied is alleen open van 1 september tot 15 maart, tussen zonsopgang en zonsondergang. In het broedseizoen is het altijd dicht, omdat er vogels broeden die rust nodig hebben. Het kan ook tussendoor sluiten bij onbegaanbaarheid of werkzaamheden; duurt dat langer dan een week, dan staat het op de site van het gebied.

Binnen het raster gelden harde regels: blijf op het pad en houd vijftig meter afstand. Loop niet door een kudde heen, maak een ruime boog om dieren heen, blijf zichtbaar in plaats van je te verstoppen, schreeuw niet, voer niet, aai niet en maak geen selfies. Staat er een grazer op het pad, dan wacht je tot hij verder loopt of je loopt er wijd omheen — op dat moment mag je wél van het pad af.

ARK hanteert als vuistregel 25 meter bij paarden en runderen en 50 meter bij wisenten, met extra ruimte als er jonge dieren bij zijn. Ook als de dieren langs een hek liggen is benaderen van de andere kant ongewenst.

Waarom die regels er zijn

Er is hier discussie over geweest, en het is eerlijker om dat te benoemen dan te verzwijgen. In maart 2019 vielen taurossen twee wandelaars aan en verwondden hen; de gemeenteraad van Landerd besloot daarop het begrazingsgebied bij de Zevenhuizerweg met dertig hectare te verkleinen. De raad wilde uitdrukkelijk geen prikkeldraad en hekken die het natuurgebied doorklieven.

Daarna is er onderzoek gedaan. Staatsbosbeheer meldde in juli 2025: “Tijdens de hele onderzoeksperiode is er geen enkel geval van agressie van de grote grazers gezien.” Bij 301 waarnemingen reageerden de dieren achttien keer sterker — ze liepen of renden weg — en in vijftien van die achttien gevallen waren er kalfjes of veulens bij. Veertien keer stond de bezoeker binnen tien meter.

Dat is het hele verhaal in één zin: de dieren zijn niet agressief, maar ze hebben ruimte nodig, en het misgaat waar mensen te dichtbij komen bij jonge dieren. De vijftigmeterregel is geen formaliteit.

Het is de bedoeling dat de wisent uiterlijk in 2035 in het hele begrazingsgebied loopt; die uitbreiding gaat geleidelijk, met monitoring.

Niet alleen grazers

Staatsbosbeheer: “Zo broeden er sinds enkele jaren grauwe klauwieren, veld- en boomleeuweriken, geelgorzen en nachtzwaluwen.” En: “sinds 2012 broeden er raven op de Maashorst, na afwezigheid van bijna 100 jaar.”

Voor fotografen is er een praktisch detail dat Staatsbosbeheer zelf noemt: wisenten nemen graag zandbaden, waardoor er stuifkuilen ontstaan. En ze eten naast gras ook takken en schors — dat maakt ze op andere plekken zichtbaar dan je bij een grazer verwacht.

Het gebied zelf is dennenbos afgewisseld met heide, vennen, beekjes, stuifzand en akkers, met keien uit de ijstijd.

De breuk onder het gebied

Onder de Maashorst loopt de Peelrandbreuk, en die is nog actief: ongeveer een halve millimeter beweging per jaar. Langs die breuk komt grondwater aan de oppervlakte op plekken waar je dat niet verwacht — de wijstgronden, drassige en permanent natte hoge gronden.

Dat verschijnsel is zeldzaam genoeg dat er een aanvraag loopt voor een Unesco Geoparkstatus. Voor een bezoeker verklaart het waarom je hier op een zandrug ineens door een natte strook loopt.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.