Paapje spotten in Nederland

Als broedvogel van april tot juni in kruidenrijk, open grasland — de Drentse heide en hooilanden zijn de belangrijkste gebieden. Uit de duinen is hij vrijwel verdwenen. Van half augustus tot begin oktober trek je door het hele land doortrekkers tegen, soms in groepjes, en dan is de kans om er een te zien veel groter dan in het broedseizoen.

Aan de witte staartbasis: in alle kleden zie je bij het opvliegen twee witte vlekken aan weerszijden van de staartwortel. Verder heeft het mannetje een zwarte oorstreek met een oranje keel en borst en een bijna witte, brede wenkbrauwstreep. Het vrouwtje is doffer, met lichter bruine oorstreek en minder oranje.

Precies die witte staartbasis, die de roodborsttapuit mist — dat is het beslissende kenmerk. Daarnaast heeft de roodborsttapuitman een geheel zwarte kop zonder wenkbrauwstreep en een witte halsvlek, terwijl het paapje juist die opvallende lichte wenkbrauwstreep heeft. En de roodborsttapuit is deels standvogel, het paapje niet.

Hij jaagt vanaf een uitkijkpost: bovenop een hoge plant, een paaltje of een prikkeldraad, van waaruit hij naar beneden duikt op een insect en weer terugkeert. Wie langs een ruig weiland loopt en een klein vogeltje steeds bovenop een stengel ziet zitten, moet goed kijken. In het broedseizoen blijven man en vrouw opvallend dicht bij elkaar.

De stand is sinds de jaren zestig en zeventig met ruim tachtig procent gedaald, tot 225 à 350 broedparen. De oorzaken liggen alle in het grasland: hooiland is omgezet naar productiegrasland of maïs, voorheen natte percelen zijn verdroogd, en er wordt steeds vroeger gemaaid — waardoor nesten op de grond het niet halen. Een egaal veld Engels raaigras is voor hem onbruikbaar.

Een afwisselende, korte zang met heldere fluittonen en knarsende tonen, vaak met imitaties van andere zangvogels. Hoger op deze pagina staat een opname.