Roodpootvalk spotten in Nederland

Het mannetje is onmiskenbaar: geheel leigrijs met een roestrode broek en onderstaart, en oranjerode poten en snavelbasis. Het vrouwtje is anders maar even opvallend — een roestbruine kop en onderzijde met een blauwgrijze, zwart gebandeerde bovenzijde en een donker gezichtsmasker. In de praktijk zie je hier het vaakst jonge vogels, en die lijken sterk op jonge boomvalken; let dan op de witte wangen, de roestbruine kruin en de lichte ondervleugel met een donkere achterrand.

De boomvalk is donkerder en slanker met sikkelvormige vleugels, een sterk gestreepte onderzijde en een roestrode broek zónder het leigrijze lichaam van het mannetje roodpootvalk. De torenvalk is bruiner met een gevlekte rug en bidt veel, maar mist de rode poten en het grijze kleed. Het lastigst zijn jonge vogels: die van roodpootvalk en boomvalk lijken sterk op elkaar, en dan zijn de witte wangen en de roestbruine kruin het meest bruikbaar.

Vrijwel uitsluitend insecten: libellen, kevers en sprinkhanen, die hij in de vlucht vangt of vanaf een paal of draad opduikt. Jongen krijgen ook kleine gewervelden. Opvallend is dat hij muizen van torenvalken afpakt — een vorm van piraterij die je bij een invasie soms kunt zien. Die insectendieet verklaart waarom hij op warme, insectenrijke avonden het actiefst is.

In het voorjaar van eind april tot begin juni, met mei als topmaand, en in het najaar van augustus tot half oktober. Normaal gaat het om enkele vogels per jaar, maar bij aanhoudende oostenwind in mei kunnen er tientallen tot honderden invallen — vooral in het oosten van het land, met het Fochteloërveen als bekende plek. Zulke invasiejaren zijn hét moment om deze soort te zien.

Omdat de roodpootvalk op de Lijst Kwetsbare Soorten van de NDFF staat voor broedgevallen en broedverdachte vogels in het broedseizoen. Hij broedt niet in Nederland, dus in de praktijk raakt die regel ons nauwelijks — maar roofvogelnesten zijn in Nederland nog altijd doelwit van nestroof, en bij een eventueel broedgeval van zo’n zeldzame valk zou dat direct spelen. Wij publiceren daarom geen nestlocaties. De doortrek en de gebieden waar hij opduikt zijn niet beperkt.

In de vlucht een kekkerend “kèkèkèkèkè”, sterk lijkend op de boomvalk. Buiten het broedseizoen roept hij weinig. Hoger op deze pagina staat een opname.