Tiendoornige stekelbaars spotten in Nederland

Tel de stekels op de rug. De tiendoornige stekelbaars heeft er zeven tot elf, klein en los van elkaar, afwisselend schuin naar links en rechts gericht; de driedoornige heeft er drie, groter en duidelijk zichtbaar. Verder is de tiendoornige kleiner en slanker, met een opvallend dunne staartsteel, en mist hij de benige zijplaten die de driedoornige wel kan hebben. In het paaikleed kleurt het mannetje zwart in plaats van rood.

In ondiepe, plantenrijke wateren: sloten, poelen en begroeide oevers, zowel zoet als licht brak. Waterplanten zijn essentieel, want daartussen bouwt het mannetje zijn nest en daar vinden de visjes dekking. In kale, diepe of sterk gestroomde wateren ontbreekt hij. Hij is over het land verspreid maar wordt zelden opgemerkt omdat hij zo klein is.

Ja, en het is een van de knapste bouwsels van onze vissen. Het mannetje maakt een klein, tonvormig nest van plantenresten, aan elkaar gelijmd met een kleverige stof uit zijn nieren, en hangt dat tussen waterplanten in plaats van het op de bodem te leggen — anders dan de driedoornige stekelbaars, die op de bodem bouwt. Hij lokt vervolgens vrouwtjes en bewaakt de eieren tot ze uitkomen.

Kleine ongewervelden: watervlooien, muggenlarven, kleine kreeftachtigen en insectenlarven. Hij jaagt tussen de waterplanten, waar hij zelf ook dekking vindt. Doordat hij zo klein blijft, is hij op zijn beurt voedsel voor snoek, baars, reigers en ijsvogels — een schakel die je in vrijwel elke plantenrijke sloot terugvindt.

Omdat hij hooguit zeven centimeter wordt en tussen de vegetatie blijft. Vanaf de kant kijk je er letterlijk overheen. Met een waterkijker of een schepnet in een ondiepe slootrand vind je hem verrassend snel — en dat is meteen de leukste manier om kinderen kennis te laten maken met wat er in een gewone sloot leeft. Zet wat je vangt daarna wel meteen terug.