Dwergmuis spotten in Nederland

Het is het kleinste knaagdier van Europa. Kop en romp samen zijn 50 tot 80 millimeter, de staart 45 tot 75 millimeter, en hij weegt 4 tot 12 gram — minder dan twee suikerklontjes. Daardoor kan hij op een grashalm klimmen zonder dat die doorbuigt.

In hoog gras, zeggenvelden, graanakkers en rietland: dichte, hoogopgaande begroeiing waarin hij kan klimmen. In intensief gemaaide gebieden ontbreekt hij vrijwel. Hij komt vrijwel overal in Nederland voor en is plaatselijk vrij algemeen — veel algemener dan de meeste mensen denken.

Niet door naar het dier te zoeken, maar naar zijn nest. De dwergmuis vlecht een bolvormig nest van 6 tot 10 centimeter door levende grassprieten in de lengte te splijten en aan elkaar te weven, op 60 tot 100 centimeter boven de grond. In de zomer zit dat verstopt in groene vegetatie, maar zodra het riet en gras in het najaar afsterven, hangen die bolletjes ineens zichtbaar tussen de halmen. Oktober tot maart is dus de beste tijd om ze te vinden.

Als vijfde ledemaat. De dwergmuis heeft een grijpstaart waarmee hij zich vastklemt aan riet- en grasstengels, zodat hij moeiteloos verticaal klimt en met zijn voorpoten vrij kan eten. Van de Nederlandse muizen kan alleen hij dat.

Zaden, granen, vruchten, knoppen en insecten. Door zijn kleine formaat verliest hij snel warmte en moet hij dagelijks ongeveer een derde van zijn lichaamsgewicht eten. De voortplanting loopt van april tot oktober, met gemiddeld vijf jongen per worp na drie weken dracht en tot vier generaties per seizoen. Laat rietkragen en ruige perceelsranden staan: dat is het enige wat hij nodig heeft.