Dieren spotten in Naardermeer

Gekocht om een vuilstort te voorkomen

Het Naardermeer bestaat nog omdat een handvol mensen er in 1905 genoeg van had. Natuurmonumenten vertelt het zelf zo: een eeuw geleden wilde de gemeente Amsterdam een vuilstortplaats maken van het gebied. Het antwoord daarop was de oprichting van de vereniging, en de aankoop van het meer voor 160.000 gulden. Daarmee is dit het oudste beschermde natuurgebied van Nederland, en het beginpunt van de natuurbescherming zoals we die nu kennen.

Wat je er nu vindt: helder water, dicht moerasbos en drassige weilanden, een gebied dat volgens de beheerder als een groene oase tussen Amsterdam en Hilversum ligt. Natura 2000 telt 1151 hectare en beschrijft het als een natuurlijk meer op de overgang van de hoge zandgronden van het Gooi naar het veen- en poldergebied van West-Nederland. Die overgang is precies waarom de soortenlijst zo breed is: moerasvogels en bosvogels op hetzelfde terrein.

Wat er broedt, en wat de cijfers zeggen

Natuurmonumenten houdt het kort: in het gebied broeden meer dan 75 soorten vogels. Natura 2000 wordt concreter. De purperreiger is sinds 1997 weer toegenomen tot ruim 70 broedpaar, terwijl de kolonie blauwe reigers met zo’n 50 broedparen juist vrij klein is. Van de grote karekiet broeden er jaarlijks nog enkele paartjes — een soort die in de rest van Nederland bijna verdwenen is.

Verder noemt Natura 2000 het gebied belangrijk voor de moerasvogels rietzanger, kleine karekiet en snor. In het moerasbos zitten kleine bonte specht, appelvink, glanskop en havik, alle vier sterk aan bos gebonden. In de winter liggen er flinke aantallen ganzen en duikeenden op het water, en de visarend is er volgens dezelfde bron “geregeld en vaak langdurig aanwezig” — vooral in augustus en september de moeite van het scannen waard.

En dan de zoogdieren. De otter is terug: dankzij de nieuwe verbindingen met de Ankeveense Plassen vond de otter begin 2017 zijn weg terug naar het Naardermeer. Reken er niet op dat je hem ziet. Otters zijn schemer- en nachtactief en de meeste waarnemingen komen van wildcamera’s; wat je wél kunt vinden zijn spraints op opvallende plekken langs de oever.

Waar je gaat staan

Natuurmonumenten vat de aanpak samen als verschuil je in een vogelkijkhut of achter een kijkscherm — ongezien bespied je de vogels. De observatieplekken heten De Muggenbult, De Machine, Meerkade, Bovenste Blik en het Observatiescherm Kleiplas. De polder Hilversumse Bovenmeent aan de westkant trekt volgens de beheerder zilverreigers, lepelaars en andere zeldzame soorten.

De mooiste manier om erlangs te komen is het Laarzenpad, dat onderweg uitstapjes maakt naar de observatiepunten en de ondiepe, vogelrijke plassen. De naam is geen grap: trek waterdichte schoenen aan. Wie liever droog loopt, neemt de wandelroute vanaf Naarden.

Het meer op: alleen met de boot van de beheerder

Voor het water geldt een harde regel: je kunt het water alleen op met een boot van Natuurmonumenten. Er wordt gevaren van half april tot half oktober. Eigen boten, kano’s en supboards zijn niet toegestaan, en dat is precies de reden dat de moerasvogels hier nog broeden. Honden zijn in het gebied niet toegestaan.

Buiten het vaarseizoen is een bezoek net zo goed de moeite waard. De hutten zijn het hele jaar open, de winter geeft het beste zicht door het kale riet en op het open water liggen dan de ganzen en duikeenden. Kom vroeg: het eerste uur na zonsopkomst is stil, en over water draagt geluid ver.

Verder lezen bij de bron

• Natuurmonumenten – Naardermeer — de geschiedenis, de otter, het varen en de huisregels.
• Natuurmonumenten – Vogels kijken bij het Naardermeer — alle vijf de observatieplekken en wat je er ziet.
• Natuurmonumenten – Wandelroute Laarzenpad — de natste en mooiste route langs de plassen.
• Natuurmonumenten – Wandelroute Naardermeer vanaf Naarden — het droge alternatief.
• Natuurmonumenten – Project Schil Naardermeer — hoe het gebied wordt uitgebreid met een natte rand.
• Natura 2000 – Naardermeer — omvang, habitattypen en de broedvogelaantallen.
• Vogelkijkhut.nl – Naardermeer — praktische informatie over de hutten en hun ligging.

Veelgestelde vragen

Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Natuurmonumenten. Zie ook onze verantwoording.