Watervogels boven het Beuven op de Strabrechtse Heide 📷 Foto: G.Lanting / CC BY 4.0 via Wikimedia Commons.

Dieren spotten in Strabrechtse Heide & Beuven

Heide, vennen & stuifzand · Noord-Brabant · beheer: Staatsbosbeheer is hoofdbeheerder; boswachter is Erik Schram. Het Natura 2000-gebiedendocument noemt daarnaast Brabants Landschap, Rijkswaterstaat en particulieren. Van 2019 tot 2028 loopt een heideherstelproject dat Staatsbosbeheer uitvoert in opdracht van de provincie Noord-Brabant.

Hier zit een spanning die je moet kennen: de kraanvogeltrek valt in oktober en november, maar juist dan is 400 hectare afgesloten van 15 oktober tot 15 november. De winter is goed voor de klapekster, de zomer voor nachtzwaluw, gentiaanblauwtje en libellen bij de vennen. Heide, vennen & stuifzand

Strabrechtse Heide & Beuven — Het Beuven is het grootste ven van Nederland — ruim zestig hectare. In 1985 en 1986 is het uitgebaggerd nadat het vervuild was geraakt door voedselrijk water uit de Peelrijt; dat was een van de eerste venherstelprojecten van het land, en de zachtwaterflora kwam daarna deels terug. De drie Vogelrichtlijndoelen van dit gebied hangen er alle drie aan: minstens vijf broedparen roerdomp, minstens twee broedparen woudaap, en een draagkracht voor gemiddeld zeventig kraanvogels als seizoensmaximum. Je spot er vooral roerdomp, woudaap en kraanvogel zijn de drie vogelrichtlijndoelen, en hangen alle drie aan het beuven. uit de broedvogelkartering van 2024: roodborsttapuit 99 territoria, veldleeuwerik 98, nachtzwaluw 33, geelgors 25, boomleeuwerik 23, dodaars 10, roerdomp 1. de klapekster is er wintergast. verder bruine kiekendief, porseleinhoen, blauwborst, rietzanger, geoorde fuut, grote zilverreiger en zwarte ooievaar. vlinders: gentiaanblauwtje. amfibieën: heikikker en rugstreeppad. grazers: geherderde schaapskudde met kuddebeschermingshonden. Beste periode: Hier zit een spanning die je moet kennen: de kraanvogeltrek valt in oktober en november, maar juist dan is 400 hectare afgesloten van 15 oktober tot 15 november. De winter is goed voor de klapekster, de zomer voor nachtzwaluw, gentiaanblauwtje en libellen bij de vennen.

Watervogels op het Beuven.
Watervogels op het Beuven.Foto: G.Lanting / CC BY 4.0 via Wikimedia Commons.
De rietoever van het Beuven.
De rietoever van het Beuven.Foto: Chris Peel / CC BY-SA 3.0 via Wikimedia Commons.
Bloeiende struikheide op de Strabrechtse Heide.
Bloeiende struikheide op de Strabrechtse Heide.Foto: G.Lanting / CC BY 4.0 via Wikimedia Commons.

Welke dieren zie je hier?

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.
Ook aanwezig gemeld in dit gebied (297 soorten) aanwezigheid gemeld

Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.

Amfibie (8)

Libel (36)

Reptiel (1)

Spin (6)

Sprinkhaan (22)

Vis (6)

Vlinder (29)

Vogel (156)

🦅 Aalscholver🦅 Appelvink🦅 Beflijster🦅 Bergeend🦅 Blauwborst🦅 Blauwe kiekendief🦅 Blauwe reiger🦅 Boerenzwaluw🦅 Bontbekplevier🦅 Bonte strandloper🦅 Bonte vliegenvanger🦅 Boomklever🦅 Boomkruiper🦅 Boomleeuwerik🦅 Boompieper🦅 Boomvalk🦅 Bosrietzanger🦅 Bosruiter🦅 Bosuil🦅 Brilduiker🦅 Bruine kiekendief🦅 Buizerd🦅 Casarca🦅 Dodaars🦅 Draaihals🦅 Ekster🦅 Fazant🦅 Fitis🦅 Fluiter🦅 Fuut🦅 Gaai🦅 Geelgors🦅 Gekraagde roodstaart🦅 Gele kwikstaart🦅 Geoorde fuut🦅 Gierzwaluw🦅 Goudhaan🦅 Goudvink🦅 Grasmus🦅 Graspieper🦅 Grauwe gans🦅 Grauwe klauwier🦅 Grauwe vliegenvanger🦅 Groene specht🦅 Groenling🦅 Groenpootruiter🦅 Grote Canadese gans🦅 Grote bonte specht🦅 Grote gele kwikstaart🦅 Grote lijster🦅 Grote zaagbek🦅 Grote zilverreiger🦅 Havik🦅 Heggenmus🦅 Holenduif🦅 Houtduif🦅 Houtsnip🦅 Huismus🦅 Huiszwaluw🦅 IJsvogel🦅 Indische gans🦅 Kauw🦅 Keep🦅 Kemphaan🦅 Kerkuil🦅 Kievit🦅 Klapekster🦅 Kleine barmsijs🦅 Kleine bonte specht🦅 Kleine karekiet🦅 Kleine mantelmeeuw🦅 Kleine plevier🦅 Kleine zwaan🦅 Kneu🦅 Knobbelzwaan🦅 Koekoek🦅 Kokmeeuw🦅 Kolgans🦅 Koolmees🦅 Koperwiek🦅 Kraanvogel🦅 Kramsvogel🦅 Kruisbek🦅 Kuifeend🦅 Kuifmees🦅 Kwartel🦅 Lepelaar🦅 Mandarijneend🦅 Matkop🦅 Meerkoet🦅 Merel🦅 Nachtzwaluw🦅 Nijlgans🦅 Nonnetje🦅 Oeverloper🦅 Oeverzwaluw🦅 Ooievaar🦅 Paapje🦅 Patrijs🦅 Pijlstaart🦅 Pimpelmees🦅 Putter🦅 Raaf🦅 Rietgors🦅 Ringmus🦅 Rode wouw🦅 Roerdomp🦅 Roodborst🦅 Roodborsttapuit🦅 Roodpootvalk🦅 Scholekster🦅 Sijs🦅 Slangenarend🦅 Slechtvalk🦅 Sperwer🦅 Spotvogel🦅 Spreeuw🦅 Sprinkhaanzanger🦅 Staartmees🦅 Tafeleend🦅 Tapuit🦅 Tjiftjaf🦅 Toendrarietgans🦅 Torenvalk🦅 Tuinfluiter🦅 Tureluur🦅 Turkse tortel🦅 Veldleeuwerik🦅 Vink🦅 Visarend🦅 Vuurgoudhaan🦅 Waterhoen🦅 Waterpieper🦅 Waterral🦅 Watersnip🦅 Wespendief🦅 Wielewaal🦅 Wilde eend🦅 Wilde zwaan🦅 Winterkoning🦅 Wintertaling🦅 Witgat🦅 Witte kwikstaart🦅 Wulp🦅 Zanglijster🦅 Zeearend🦅 Zilvermeeuw🦅 Zwarte kraai🦅 Zwarte mees🦅 Zwarte ooievaar🦅 Zwarte roodstaart🦅 Zwarte ruiter🦅 Zwarte specht🦅 Zwarte stern🦅 Zwarte wouw🦅 Zwartkop

Zoogdier (land) (24)

Zoogdier (land/water) (2)

Zoogdier (vleermuis) (7)

Wandelroutes

🥾

Stuifzandroute

📏 7 km 📶 Rode markering 🅿️ Strabrechtse Heide

Langs kleinschalige heideakkers, heide en stuifzandgebied De Galgenberg.

🥾

Heideakkerroute

📏 4 km 📶 Witte markering 🅿️ Strabrechtse Heide

Door het heidelandschap met de kleine akkers.

🥾

Herderspad

📏 3,3 km 📶 Donkerblauwe markering 🅿️ Strabrechtse Heide

Langs de schaapskooi, de insectentuin en de groentetuin; de herder en de schapen zijn hier regelmatig te vinden.

🥾

Rulse Laarzenpad

📶 Honden niet toegestaan; laarzen nodig 🅿️ Rulsedijk, Heeze

Er loopt vee op dit pad, daarom geen honden.

🥾

Rolstoelroute De Plaetse

📶 Groene markering, rolstoelgeschikt 🅿️ De Plaetse, Heeze

Rondje rond De Plaetse bij Heeze.

🥾

Boswachterspad Vennenroute

🅿️ Strabrechtse Heide

Langs de vennen van de Strabrechtse Heide.

Voorzieningen

Geen bezoekerscentrum, horeca of toiletvoorziening vermeld. Wel een schaapskooi met insectentuin en groentetuin langs het Herderspad, waar de herder en de schapen regelmatig te vinden zijn, en een Speelbos Huttenbouwbos.

Praktische informatie

  • Toegankelijkheid: Het grootste deel van de heide is toegankelijk, maar alleen voor rustige vormen van recreatie. Het gebied is ’s nachts gesloten: niet toegankelijk tussen zonsondergang en zonsopkomst. Er zijn twee seizoensafsluitingen van ongeveer 400 hectare — in het broedseizoen van 15 maart tot 15 juli, en tijdens de kraanvogeltrek van 15 oktober tot 15 november. In maart is de Rulsedijk in Heeze ’s nachts dicht voor autoverkeer vanwege de paddentrek, tussen 17.00 en 08.00 uur, enkele dagen tot weken afhankelijk van het weer. De groen gemarkeerde route rond De Plaetse bij Heeze is rolstoelgeschikt. Activiteiten en evenementen minstens zes weken vooraf melden.
  • Parkeren: Dit is een echte leemte: Staatsbosbeheer noemt op geen van zijn pagina’s voor dit gebied een parkeerplaats met naam of adres. Wel worden twee locaties genoemd: De Plaetse bij Heeze, startpunt van de rolstoelroute, en de Rulsedijk in Heeze. Informeer vooraf of ga af op de borden.
  • Honden: Welkom, mits aangelijnd. Op het Rulse Laarzenpad zijn honden niet toegestaan vanwege het vee dat daar loopt. Rond de schaapskudde geldt een strenger regime: er lopen kuddebeschermingshonden die dag en nacht bij de schapen zijn om ze tegen wolven te beschermen. Houd je hond daar aan een korte lijn en vermijd de directe omgeving van de kudde. Die honden zijn niet bedoeld om te benaderen of te aaien; ze kunnen blaffen als je te dichtbij komt en worden weer rustig als je gewoon doorloopt en de aanwijzingen van de herder opvolgt. Een losloopgebied wordt niet genoemd.

🌿 Regels in dit gebied

Beheerder Staatsbosbeheer is hoofdbeheerder; boswachter is Erik Schram. Het Natura 2000-gebiedendocument noemt daarnaast Brabants Landschap, Rijkswaterstaat en particulieren. Van 2019 tot 2028 loopt een heideherstelproject dat Staatsbosbeheer uitvoert in opdracht van de provincie Noord-Brabant. hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.

Bronnen: Staatsbosbeheer, locatie- en toegankelijkheidspagina Strabrechtse Heide, de routepagina’s en de projectpagina "Herstel heidelandschap", geraadpleegd 28-10-2026. Natura 2000, gebiedspagina en gebiedendocument Strabrechtse Heide & Beuven (gebied 137). Broedvogelkartering Strabrechtse Heide 2024 (BMP-protocol), vrijwilligers van lokale IVN-afdelingen onder coördinatie van Geert Engels, rapport november 2024, via Sovon/Avimap. De coördinaten komen van birdingplaces.eu — secundaire bron; geen primaire bron geeft coördinaten. De oppervlakte verschilt per bron: de gebiedspagina noemt 1.843 ha, het gebiedendocument 1.859 ha.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28
Foto: Foto: G.Lanting / CC BY 4.0 via Wikimedia Commons.

Het grootste ven van Nederland

Staatsbosbeheer zegt het zonder omhaal: “het Beuven is het grootste ven van Nederland!” Het gaat om ruim zestig hectare water midden in het grootste aaneengesloten open heidegebied van Noord-Brabant.

Dat ven heeft een geschiedenis. Het raakte vervuild door voedselrijk water uit de Peelrijt, en in 1985 en 1986 is het uitgebaggerd — een van de eerste venherstelprojecten van Nederland. Daarna kwam de zachtwaterflora deels terug: waterlepeltje, oeverkruid, waterlobelia en vleesetende zonnedauw.

Het hele gebied is nu onderdeel van een nieuw herstelproject dat van 2019 tot 2028 loopt: heide maaien, plaggen en begrazen, steenmeel strooien tegen verzuring, vennen schoonmaken en tijdelijke akkertjes aanleggen.

Drie vogels, en ze hangen alle drie aan het ven

De Vogelrichtlijndoelen van dit gebied gaan over precies drie soorten, en die zijn alle drie van het Beuven afhankelijk.

De roerdomp: het doel is een draagkracht voor minstens vijf broedparen; tussen 1999 en 2003 werden er jaarlijks twee tot zeven paar geteld. In de kartering van 2024 stond er nog één territorium.

De woudaap: doel minstens twee broedparen; in 2001, 2002 en 2003 respectievelijk één, drie en drie paar. In 2024 niet als broedvogel vastgesteld.

De kraanvogel, als niet-broedvogel: doel een draagkracht voor gemiddeld zeventig vogels als seizoensmaximum. Dit is de reden dat Staatsbosbeheer elk najaar ongeveer vierhonderd hectare afsluit, van 15 oktober tot 15 november.

Wat er in 2024 geteld is

Vrijwilligers van lokale IVN-afdelingen karteerden het gebied in 2024 volgens het BMP-protocol van Sovon. Dat levert een scherper beeld dan algemene beschrijvingen:

Roodborsttapuit 99 territoria, veldleeuwerik 98, nachtzwaluw 33, geelgors 25, boomleeuwerik 23, dodaars 10, roerdomp 1. De klapekster staat erin als wintergast, niet als broedvogel.

Dat zijn de aantallen die bepalen wat je hier realistisch kunt verwachten. Negenennegentig territoria roodborsttapuit betekent dat je die op een voorjaarsochtend bijna niet kunt missen; één roerdomp betekent dat je die vrijwel zeker niet ziet.

Wanneer je er niet in kunt

Dit gebied heeft meer sluitingen dan de meeste, en ze zijn alle drie het vermelden waard.

’s Nachts is het hele gebied dicht: niet toegankelijk tussen zonsondergang en zonsopkomst, voor de rust van de dieren. Dat sluit nachtzwaluw luisteren in de schemering dus grotendeels uit.

In het broedseizoen, van 15 maart tot 15 juli, is ongeveer vierhonderd hectare afgesloten. Tijdens de kraanvogeltrek, van 15 oktober tot 15 november, nog eens vierhonderd hectare. Dat is precies de periode waarin je hier zou willen zijn — maar die rust is nu juist de reden dat de kraanvogels komen.

In maart gaat de Rulsedijk in Heeze ’s avonds en ’s nachts dicht voor auto’s vanwege de paddentrek, tussen 17.00 en 08.00 uur, enkele dagen tot weken afhankelijk van het weer.

De honden bij de kudde

Op de Strabrechtse Heide lopen kuddebeschermingshonden bij de schaapskuddes. Die zijn er dag en nacht om de schapen tegen wolven te beschermen, en ze doen hun werk ook richting bezoekers.

Staatsbosbeheer: “Kuddebeschermingshonden zijn geen honden om direct te benaderen en te aaien.” Ze kunnen gaan blaffen als mensen te dichtbij komen, en worden weer rustig als je gewoon doorloopt en eventuele aanwijzingen van de schaapherder opvolgt.

Heb je zelf een hond bij je, houd die dan aan een korte lijn en vermijd de directe omgeving van de kudde. Op het Rulse Laarzenpad zijn honden helemaal niet toegestaan, omdat daar vee loopt.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.