Ondergrondse woelmuis spotten in Nederland
Zeldzaam 🦌 Zoogdier (land)
Waar en wanneer zie je een ondergrondse woelmuis in Nederland? Deze soort is zelden te zien, het hele jaar door.
Hoe herken je een ondergrondse woelmuis?
Kleine woelmuis met zeer kleine ogen en een dichte, zachte vacht die donkerbruin tot grijs is op de bovenzijde. Beslissend is een detail: hij heeft vijf eeltkussens onder de achtervoet, waar alle andere Nederlandse woelmuizen er zes hebben. Kop-romp 75 tot 110 millimeter, staart 23 tot 39 millimeter, 11 tot 24 gram.
Welk spoor laat een ondergrondse woelmuis achter?
Prent: de achtervoet is 13,8 tot 15,2 mm; verder ontbreken bruikbare prentmaten, en van andere woelmuizen is het spoor niet te scheiden. Gangen: ongeveer 3 cm doorsnee en tot 40 cm diep in de gras- of strooisellaag, waarbij het eerste stuk bijna loodrecht omlaag loopt. Keutels: 4 tot 7 mm lang en 2 tot 3 mm dik met stompe uiteinden, groen tot bruin en uitgedroogd grijsgroen. Vraatsporen: knaagmerken van 1 tot 2 mm breed, afgegraasde biezen waarvan het witte merg blijft staan, en planten die van onderaf zijn aangevreten.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Alleen in Zuid-Nederland — Zeeland, Noord-Brabant en Limburg — en lokaal in de Achterhoek rond Winterswijk.
Leefgebied: Kleinschalig cultuurlandschap met een dichte gras- of kruidlaag en zoomvegetaties zoals bermen en bomenrijen. Ook akkerbouwgebied, loofbos en tuinen; naaldbos gebruikt hij zelden.
Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.
📍 Nationaal Park De Groote Peel
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Maasduinen
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Zuid-Limburg (i.o.)
aanwezigheid gemeld📍 Zwin / Zeeuws-Vlaanderen
aanwezigheid gemeldDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Het hele jaar actief; hij houdt geen winterslaap.
Beste tijdstip: Overdag en s nachts, om de drie à vier uur.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
- Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
- Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
- Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Geduld langs een dichte berm. Hij leeft vooral ondergronds en komt kort boven.
Fotograferen
Zoek de ingangen van gangenstelsels langs bermen en bomenrijen. Hij graaft tot veertig centimeter diep en komt maar kort boven de grond, dus een camera laag op een gangingang werkt beter dan zoeken.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een ondergrondse woelmuis?
Aan zijn ogen en zijn voetzolen. De ogen zijn zeer klein — een aanpassing aan het ondergrondse leven — en onder de achtervoet zitten vijf eeltkussens, terwijl alle andere Nederlandse woelmuizen er zes hebben. Dat laatste is het enige echt sluitende kenmerk. Verder is het een kleine woelmuis met een dichte, zachte donkerbruine tot grijze vacht. Kop-romp 75 tot 110 millimeter en 11 tot 24 gram.
Wat is het verschil met de veldmuis en de aardmuis?
Formaat en leefwijze. De ondergrondse woelmuis is kleiner, heeft opvallend kleine ogen en een kortere staart, en leeft veel meer ondergronds dan beide andere soorten. De veldmuis geldt bovendien als concurrent. Voor zekerheid tel je de eeltkussens onder de achtervoet: vijf bij de ondergrondse woelmuis, zes bij de rest.
Waar leeft hij?
In kleinschalig cultuurlandschap met een dichte gras- of kruidlaag en zoomvegetatie: bermen, bomenrijen, akkerranden. Ook loofbos en tuinen worden gebruikt; naaldbos zelden. In Nederland komt hij alleen in het zuiden voor — Zeeland, Noord-Brabant en Limburg — plus lokaal in de Achterhoek rond Winterswijk.
Hoe leeft hij?
Ondergronds en in gezelschap. Hij graaft gangen tot veertig centimeter diep met nestkamers, en leeft in groepen van vijf tot tien dieren — ongebruikelijk voor een woelmuis. Hij is zowel overdag als s nachts actief, in een ritme van ongeveer elke drie à vier uur, omdat hij net als andere kleine knaagdieren niet lang zonder voedsel kan.
Staat hij op de lijst kwetsbare soorten?
Ja, maar uitsluitend voor vondsten in braakballen — onderzoeksdata uit uilenbraakbalanalyse, geen veldwaarnemingen. Voor deze pagina betekent dat niets. Op de Rode Lijst 2020 staat hij als thans niet bedreigd.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van Zodion, de Zodion (Zoogdiervereniging). Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.