Duinlandschap in Nationaal Park Zuid-Kennemerland 📷 G.Lanting (Wikimedia Commons), CC BY 4.0

Dieren spotten in Nationaal Park Zuid-Kennemerland

Duinen & bos · Noord-Holland · beheer: PWN / Natuurmonumenten

Oktober en november zijn de bijzonderste maanden: dan is de bronst van het damhert en verzamelen de bokken zich op vaste plekken in de duinen. De rest van het jaar zijn de vroege ochtend en de avond het kansrijkst, met de winter als bonus omdat het duin dan kaal is en je ver kunt kijken. Duinen & bos

Nationaal Park Zuid-Kennemerland — Duinnatuur op een half uur van Amsterdam. Zelden ligt zo veel wild zo dicht bij een grote stad: damherten grazen hier binnen zicht van de Randstad, en Schotse hooglanders houden het landschap open. Je spot er vooral damhert, konijn, vos, schotse hooglander. Beste periode: Oktober en november zijn de bijzonderste maanden: dan is de bronst van het damhert en verzamelen de bokken zich op vaste plekken in de duinen. De rest van het jaar zijn de vroege ochtend en de avond het kansrijkst, met de winter als bonus omdat het duin dan kaal is en je ver kunt kijken.

Damhert in de Kennemerduinen
Damhert in de KennemerduinenFoto: Ingredia (Wikimedia Commons), CC BY-SA 3.0
Jong kalfje van een Schotse hooglander
Jong kalfje van een Schotse hooglanderFoto: Ingredia (Wikimedia Commons), CC BY-SA 4.0
Uitzicht over de duinen vanaf het Kopje van Bloemendaal
Uitzicht over de duinen vanaf het Kopje van BloemendaalFoto: Multichill (Wikimedia Commons), CC BY-SA 4.0
Boom in het open duin
Boom in het open duinFoto: Ingredia (Wikimedia Commons), CC BY-SA 3.0
Duin en strand
Duin en strandFoto: Svdmolen (Wikimedia Commons), CC BY-SA 3.0
Duindoorn met rijpe bessen
Duindoorn met rijpe bessenFoto: Rokus Cornelis (Wikimedia Commons), CC BY 3.0

Welke dieren zie je hier?

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

Bovenaan staan de soorten waarvoor september een piekmaand is.

🦅 Witte kwikstaart

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Maart tot en met oktober

🦅 Bontbekplevier

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Voorjaar en najaar

🦌 Eekhoorn

Met gelukkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Krakeend

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Putter

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Slobeend

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Tapuit

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: April tot en met september
💡 Zoek in het open duin op kale zandplekken en lage begroeiing.

🦭 Gewone zeehond

Met gelukgeverifieerd
NDFF open data, 281 waarnemingen 2016-2026 · Zodion
Beste periode hier: Hele jaar; rustende dieren op het strand vooral in het winterhalfjaar en na storm
💡 Loop bij rustig weer langs de vloedlijn of kijk vanaf de pier en havenhoofden bij IJmuiden; volgens de Zoogdiervereniging zijn gewone zeehonden vanaf havenhoofden goed te zien, zwemmend of rustend. Neem een verrekijker en houd minstens enkele tientallen meters afstand.

🦎 Hazelworm

Met gelukgeverifieerd
NDFF open data, 1.980 waarnemingen 2016-2026 · het nationale park
Beste periode hier: voorjaar tot eind zomer; daarna winterrust
💡 Kijk naar de grond, niet in de vegetatie: hazelwormen liggen graag op zandwegen en paden te zonnen en zijn de rest van de dag onvindbaar. Beste moment is vroeg in de ochtend en aan het eind van de dag, bij zwak of afwisselend zonnig weer - niet bij volle hitte. Mei is de topmaand voor zonnende dieren, in juli liggen drachtige vrouwtjes veel te zonnen. Ook kort na een regenbui komen ze soms tevoorschijn. Onderzoekers vinden ze vooral onder platen en plankjes; laat die liggen en draai zelf niets om.

🦭 Grijze zeehond

Zeldzaamgeverifieerd
NDFF open data, 286 waarnemingen 2016-2026 · Zodion
Beste periode hier: Vooral winter en vroeg voorjaar; jongen november-februari, rui december-maart
💡 Kijk bij vlakke zee en weinig wind vanaf de zeereep of de havenhoofden bij IJmuiden naar koppen boven water. Winterse strandwandelingen geven de meeste kans; de grijze zeehond herken je aan de langere, rechte kop met verticale neusgaten.

🦅 Aalscholver

Grote kanskans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Buizerd

Grote kanskans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar
Ook een kansinschatting voor 31 andere soorten

🦌 Damhert

Grote kanskans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: okt-nov (bronst), hele jaar

🦅 Fuut

Grote kanskans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Grauwe gans

Grote kanskans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦌 Konijn

Grote kanskans volgens bron
Natuurmonumenten

🐄 Schotse hooglander

Grote kanskans volgens bron
Natuurmonumenten

🦅 Bergeend

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Voorjaar
💡 Kijk vanaf de vogelkijkhut aan het Vogelmeer.

🦅 Groenling

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Heggenmus

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Torenvalk

Met gelukkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar

🦌 Vos

Met gelukkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Schemering en nacht

🦅 Raaf

Zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer · top vijf
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Nachtegaal

Grote kans in seizoengeverifieerd
Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Beste periode hier: voorjaar

🐸 Rugstreeppad

Grote kans in seizoengeverifieerd
NDFF open data, 750 waarnemingen 2016-2026 · het nationale park
Beste periode hier: Trek naar het water rond half april; grootste koor van mei tot in juni
💡 Dit is een oor-soort, geen oog-soort: kom na zonsondergang, tussen schemer en middernacht, en luister. Kies een zwoele, vochtige en vooral windstille avond; wind onder windkracht vier, want harde wind legt het koor plat. Het ratelende geluid draagt in open duin honderden meters tot een kilometer, dus je kunt vanaf een duinpad bij ondiepe plasjes en jonge duinvalleien blijven staan. Piek is mei tot in juni; na een flinke regenbui met warmte begint het koor opnieuw. Blijf op het pad en schijn niet met felle lampen in het water.

🦭 Bruinvis

Zeldzaamgeverifieerd
NDFF open data, 249 waarnemingen 2016-2026 · Zodion
Beste periode hier: December-april, met de meeste waarnemingen in februari-april
💡 Kijk in de winter bij windstil weer en vlakke zee vanaf de pier bij IJmuiden of vanaf een hoge duintop; je ziet alleen even de rug met rugvin, vaak een paar keer kort achter elkaar en daarna minutenlang niets.

🦅 Meerkoet

Grote kanskans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Wilde eend

Grote kanskans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Geoorde fuut

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer · nummer 1
Beste periode hier: Voorjaar en zomer
💡 Het Vogelmeer is een van de betere plekken van het land voor deze soort; neem een telescoop mee.

🦅 Roodborsttapuit

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Maart tot en met september
💡 Zoek op een uitkijkpost boven in een struik of op een paaltje in het open duin.

🦅 Blauwborst

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer · top vijf
Beste periode hier: April tot en met juni

🦅 Dodaars

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar

🦅 Grasmus

Met gelukkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: April tot en met augustus

🦋 Kleine parelmoervlinder

Met gelukkans volgens bron
Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Beste periode hier: april tot en met oktober

🦅 Kleine plevier

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: April tot en met augustus

🦅 Kluut

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Voorjaar en zomer

🦅 Kuifeend

Met gelukkans volgens bron
Kennemerduinen.com
Beste periode hier: Winter

🦅 Wintertaling

Met gelukkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Winter

🦅 Beflijster

Zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: April tot en met mei en september tot en met oktober

🦅 Klapekster

Zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer · top vijf
Beste periode hier: Winter
💡 Zoek een lichte vogel op een uitkijkpost boven in een struik of jonge boom.

🦅 Kruisbek

Zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Het hele jaar, wisselend per jaar
💡 Zoek in de naaldbomen; je hoort de roep vaak eerder dan je de vogels ziet.

🦅 Zomertaling

Zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: April tot en met augustus

🦅 IJseend

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces · Vogelmeer
Beste periode hier: Winter

Voor deze soorten ligt er een concrete kansinschatting met bron. De lijst komt uit dezelfde database als de dierpagina's.

Ook aanwezig gemeld in dit gebied (151 soorten) aanwezigheid gemeld

Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.

Amfibie (3)

Libel (26)

Reptiel (1)

Sprinkhaan (11)

Vlinder (28)

Vogel (54)

Zoogdier (grote grazer) (1)

Zoogdier (land) (18)

Zoogdier (land/water) (1)

Zoogdier (vleermuis) (8)

Wandelroutes

🥾

Tien Bergenroute

📏 9 km 📶 Blauwe markering 🅿️ Ingang Koevlak, Zeeweg 12, 2051 EC Overveen

Honden zijn in het hele park niet toegestaan.

🥾

Duinruggenroute

📏 9,5 km 📶 Gele markering 🅿️ Ingang Koevlak, Zeeweg 12, 2051 EC Overveen
🥾

Konikroute

📏 7,5 km 📶 Zwarte markering 🅿️ Ingang Duin en Kruidberg, Duin- en Kruidbergerweg 74, 2071 LE Santpoort-Noord

Langs de konikpaarden en Schotse hooglanders.

🥾

Vossendel

📏 3,5 km 📶 Rode markering 🅿️ Ingang Midden-Herenduin, Duin- en Kruidbergerweg 18, Driehuis
🥾

Parkbos Koningshof

📏 1 km 📶 Blauwe markering; korte route 🅿️ Parkeerplaats Koningshof, Duinlustweg 26, 2051 AB Overveen

Dikke kans op spechten en kleine zangvogels.

Kijkhutten & observatiepunten

🔭 Vogelkijkpunt Duinmeer

Op landgoed Midden-Herenduin, bij het Duinmeer: een gegraven plas met vogelkijkpunt. Beheer: Natuurmonumenten.

Praktische informatie

  • Toegankelijkheid: Vrij toegankelijk; het bezoekerscentrum De Kennemerduinen (Overveen) is rolstoeltoegankelijk, de duinen zelf beperkt (hellingen en zandpaden).
  • Parkeren: Parkeren is betaald voor niet-leden (€2 per uur, max €8 per dag); leden gratis. Hoofdparkeerplaats bij bezoekerscentrum De Kennemerduinen (Overveen).
  • Honden: In de meeste delen niet toegestaan. Uitzonderingen o.a. de Parnassiaweg-route, parkeerplaats Heerenduinen, IJmuiderslag, park Kennemergaarde en de stranden (oktober–juni).
  • Voorzieningen: Bezoekerscentrum De Kennemerduinen (Overveen) met café; horeca bij de Hoeve Brasserie en Landgoed Duin & Kruidberg; wandel- en fietsroutes.

🌿 Regels in dit gebied

Beheerder PWN / Natuurmonumenten hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.

Bronnen: Natuurmonumenten (Nationaal Park Zuid-Kennemerland)
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-07-31
Foto: G.Lanting (Wikimedia Commons), CC BY 4.0

De enige plek in Nederland met wisenten

In het Kraansvlak, midden in dit park, loopt een kudde wisenten. PWN dateert het begin precies: “In 2007 is in het Kraansvlak (aanvankelijk als proef) begonnen met begrazing door wisenten.” De soort wordt door dezelfde beheerder omschreven als “de laatst overgebleven wilde rundersoort in Europa”, en het doel is begrazing: “Met hun graaswerk maken ze het voor de oorspronkelijke planten en dieren aantrekkelijker om terug te komen.”

Ze staan er niet alleen: “Naast wisenten, wordt dit gebied ook begraasd door koniks en hooglanders”. Die combinatie van grote grazers in open duin is in Nederland uniek, en het is de reden dat het Kraansvlak er anders uitziet dan de duinen eromheen.

Wanneer je ze kunt zien — en wanneer niet

Dit is de informatie waar bezoekers het vaakst op stuklopen. Er is een Wisentenpad, “de gele route door het Kraansvlak”, en die “is geopend van september tot maart”. De rest van het jaar is hij dicht: “vanwege het broedseizoen is dit pad van maart tot september gesloten”. Wie in de zomer komt, kan het gebied dus niet in.

Er is wel een alternatief dat het hele jaar werkt: het wisent-uitkijkpunt, “met uitzicht op het grootste duinmeer in het Kraansvlak”, en de fietspaden Duinpieperpad en Visscherspad die langs het gebied lopen. Neem een verrekijker mee; vanaf die afstand zie je de kudde alleen met optiek.

De drie regels op het Wisentenpad

Ze zijn kort en ze zijn er met reden. “Honden zijn niet toegestaan, ook niet aangelijnd.” “Loop rustig. Hardlopen/rennen is niet toegestaan.” En: “Blijf op 50 meter afstand.”

Dat laatste is geen formaliteit. Een wisent is het zwaarste landzoogdier van Europa, en een dier dat aan mensen gewend is blijft een wild dier. Ren nooit weg maar loop rustig achteruit, ga niet tussen dieren door, en laat een kalf met rust. Dezelfde houding werkt trouwens bij de Schotse hooglanders en konikpaarden in de tweede zone.

Wat er verder in deze duinen zit

Buiten het Kraansvlak is dit een klassiek duingebied. Het damhert is er talrijk en weinig schuw, met de bronst in oktober en begin november. Verder veel konijn en daardoor ook vos, die je hier overdag geregeld ziet. In de duinstruwelen zingt in het voorjaar de nachtegaal, en op de open zandplekken vliegt de duinparelmoervlinder.

Verder lezen bij de bron

  • Nationaal Park Zuid-Kennemerland, wisenten kijken — het Wisentenpad van september tot maart, het uitkijkpunt en de drie gedragsregels. np-zuidkennemerland.nl
  • PWN, het Kraansvlak — begrazing met wisenten sinds 2007, koniks en hooglanders, en waarom het gebeurt. pwn.nl
  • PWN, Nationaal Park Zuid-Kennemerland — bezoekersinformatie voor het hele park. pwn.nl
  • PWN, bezoekerscentrum De Kennemerduinen — startpunt met informatie en excursies. pwn.nl
  • Wisentproject Kraansvlak, route en bereikbaarheid — hoe je bij het wisentgebied komt. wisenten.nl
  • Nationaal Park Zuid-Kennemerland, activiteitenkalender — excursies, ook naar het wisentgebied. np-zuidkennemerland.nl
  • PWN, tien jaar wisenten — terugblik op het project. pwn.nl

Veelgestelde vragen

Welke dieren kun je in Zuid-Kennemerland zien?

Het damhert is hier veruit de opvallendste soort en in grote aantallen aanwezig; daarnaast leven er vossen en konijnen, en grazen er Schotse hooglanders die het duinlandschap open houden. Voor wie op vogels let, is het duin in voorjaar en najaar interessant als doortrekgebied. De combinatie is bijzonder omdat het allemaal ligt op een half uur reizen van Amsterdam — je hebt hier geen dagtocht nodig om wild te zien.

Wanneer is de damhertbronst?

In oktober en november. De bokken verzamelen zich dan op vaste bronstplaatsen in de duinen, houden een territorium aan en laten een diep, kortaf geluid horen dat meer op een knor lijkt dan op het burlen van het edelhert. Ze zijn in die periode volledig op elkaar gericht en veel minder alert op mensen. Juist daarom is afstand houden belangrijk: een bok die zich bedreigd voelt, is in deze weken onberekenbaar.

Wat kost parkeren?

Parkeren is betaald voor niet-leden: twee euro per uur met een maximum van acht euro per dag. Leden van de terreinbeheerder parkeren gratis. De hoofdparkeerplaats ligt bij bezoekerscentrum De Kennemerduinen in Overveen, dat meteen een goed startpunt is voor de wandelroutes. Op mooie herfstweekenden staat het er vol, dus vroeg komen loont dubbel: je staat dichterbij en je bent er op het beste moment van de dag.

Mag mijn hond mee?

In de meeste delen niet. Er zijn uitzonderingen, waaronder de route langs de Parnassiaweg, de parkeerplaats Heerenduinen, IJmuiderslag, park Kennemergaarde en de stranden van oktober tot en met juni. Die beperking heeft een reden: de damhertenpopulatie is groot en loslopende honden veroorzaken hier regelmatig incidenten. Check vooraf de kaart van de beheerder, want de regels verschillen per deelgebied.

Hoe toegankelijk is het gebied?

Het gebied is vrij toegankelijk en het bezoekerscentrum De Kennemerduinen in Overveen is rolstoeltoegankelijk. De duinen zelf zijn dat maar beperkt: je loopt er over zandpaden met flinke hellingen, wat met een rolstoel of kinderwagen zwaar is. Wil je zonder klimwerk wild zien, kies dan de vlakkere paden dicht bij het bezoekerscentrum — juist daar grazen de damherten vaak in de open valleien.

Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Natuurmonumenten en PWN. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.