IJseend spotten in Nederland
Zeldzaam 🦅 Vogel
Waar en wanneer zie je een ijseend in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van november tot en met maart.
Hoe herken je een ijseend?
Kleine, compacte zee-eend van 40 tot 47 cm met een spanwijdte van 73 tot 79 cm. Het mannetje in winterkleed is overwegend wit met een donkere borstband, een grijze vlek op de wang en twee sterk verlengde zwarte staartpennen; van bovenaf tekent zich een zwarte Y op de rug af. Het vrouwtje is bruin met een witte kop en een donkere kruin en wangvlek, en mist de lange staart. In alle kleden zijn de vleugels geheel donker zonder spiegel. Vliegt laag en kantelend over het water.
Hoe klinkt een ijseend?
Opname: Tony Phillips, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Waar zie je deze soort in Nederland?
Schaarse wintergast, met de meeste waarnemingen op het IJsselmeer, het Markermeer, de Waddenzee en de Zeeuwse Delta. De landelijke winterpopulatie ligt rond de 50 tot 150 vogels. In 2019 werd voor het eerst in Nederland een broedgeval vastgesteld, op de Marker Wadden.
📍 Waddenzee (algemeen)
aanwezigheid gemeld📍 Marker Wadden
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Zuid-Kennemerland
Zeer zeldzaam kans volgens bronDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Wintergast van november tot en met maart, met de meeste vogels in januari en februari.
Beste tijdstip: Overdag, bij voorkeur met weinig wind zodat de golfslag de vogels niet wegdrukt.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Leer eerst het geluid: de meeste vogels hoor je voordat je ze ziet.
- Ga in het eerste uur na zonsopkomst, als de zang op zijn hoogtepunt is en de wind nog laag.
- Gebruik een kijkhut of natuurlijke dekking; stilzitten levert meer op dan dichterbij lopen.
- Houd de zon in je rug — tegen het licht in zie je alleen een silhouet, geen kleur.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Telescoop. De vogels zitten ver op het water en duiken voortdurend, dus je hebt vergroting en geduld nodig.
Fotograferen
Werk vanaf een dijk of pier waar de vogels dicht onder de kant komen en fotografeer met de zon in de rug. Wacht op het moment dat de vogel bovenkomt en zich schudt. Ga niet met een boot achter de groep aan: opjagen midden in de winter kost ze kostbare energie.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Waar kan ik in Nederland een ijseend zien?
Op grote open wateren: het IJsselmeer en Markermeer, de Waddenzee en de Zeeuwse Delta. Kijk tussen groepen brilduikers, kuifeenden en toppers, want daar zit de ijseend vaak tussen.
Hoe herken ik een mannetje ijseend?
Aan het overwegend witte verenkleed met een donkere borstband, de grijze wangvlek en vooral de twee sterk verlengde zwarte staartpennen. Van boven vormt het patroon een zwarte Y op de rug.
Klopt het dat de ijseend veel geluid maakt?
Ja. De ijseend is een van de luidruchtigste eenden: mannetjes laten een ver dragend, jodelend geroep horen dat over open water goed te horen is en waaraan je de soort vaak eerder herkent dan ziet.
Broedt de ijseend in Nederland?
Vrijwel niet. In 2019 werd op de Marker Wadden voor het eerst een Nederlands broedgeval vastgesteld. Normaal broedt de soort op de arctische toendra.
Hoeveel ijseenden overwinteren hier?
Ongeveer 50 tot 150 vogels per winter. Dat maakt de ijseend een schaarse, maar vrijwel jaarlijkse wintergast.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF, van Vogelbescherming Nederland en van Sovon. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.