Dieren spotten in Nationaal Park Dwingelderveld

Natte heide, en dat is zeldzamer dan droge

Het Dwingelderveld is volgens Natuurmonumenten “het grootste natte heidegebied van West-Europa”, met een oppervlakte van 3.700 hectare. Natte heide is iets anders dan de droge heide van de Veluwe: er staat water in de laagtes, er groeit dopheide in plaats van alleen struikheide, en dat trekt een compleet andere set soorten aan.

Daar horen de vennen bij. Het park telt er “ruim veertig”, en de herkomst verschilt: “Een deel van die vennen is ontstaan in de ijstijd, andere zijn het resultaat van veenafgravingen.” Voor wie wil spotten zijn die vennen de plekken om te beginnen — libellen, amfibieën en drinkende vogels concentreren zich daar.

Alle drie de Nederlandse slangen op één heideveld

Dit is het bijzondere van dit gebied: “Alle drie Nederlandse slangensoorten – adder, gladde slang en ringslang” komen er voor. Dat is landelijk uitzonderlijk, en het is een direct gevolg van de combinatie van droge zonplekken, natte laagtes en veel structuur.

Vindplaatsen noemen we niet. Adder en gladde slang staan bij ons op het strengste publicatieregime, en de reden is praktisch: een reptiel gebruikt vaste plekjes om op te warmen, en zo’n plek is binnen een seizoen kapotgelopen. De kans dat je er een tegenkomt is bovendien klein als je op de paden blijft, en dat is precies de bedoeling. Zie verantwoord spotten.

Twee schaapskuddes houden het landschap open

Zonder begrazing zou deze heide binnen enkele decennia bos worden. Er lopen daarom “twee schaapskuddes” die “door elk een herder gehoed” worden. Het gaat om het Drents heideschaap, dat “takjes van struikheide” vreet “en deze struiken kort” houdt. Runderen doen het grovere werk: die “weten wel raad met taaiere grassen als pijpenstrootje en grotere boompjes”.

De twee schaapskooien staan aan weerskanten van het park: één “aan de Benderse, op loopafstand van bezoekerscentrum Dwingelderveld”, en één “aan het Achter ’t Zaand bij Lhee”. Een kudde zien uittrekken is een bezienswaardigheid op zich, en het is een van de weinige momenten waarop je met zekerheid iets ziet bewegen op de heide.

Wat er verder broedt en jaagt

Natuurmonumenten noemt “spechten, roofvogels en typische heidevogels zoals de roodborsttapuit en boomleeuwerik”. In de winter komt daar de klapekster bij, die vanaf een uitstekende tak de heide afspeurt. En net als in het Fochteloërveen en de Peel geldt hier: “de sierlijke kraanvogel op het Dwingelderveld zijn jongen groot brengt”. Broed- en slaapplaatsen blijven ook hier buiten de site.

Verder lezen bij de bron

• Natuurmonumenten, Nationaal Park Dwingelderveld — 3.700 hectare, het grootste natte heidegebied van West-Europa, ruim veertig vennen en de drie slangensoorten. natuurmonumenten.nl
• Nationaal Park Dwingelderveld, twee schaapskuddes begrazen de heide — het Drents heideschaap, de rol van runderen en de twee schaapskooien. nationaalpark-dwingelderveld.nl
• Natuurmonumenten, Bezoekerscentrum Dwingelderveld — startpunt, openingstijden en excursies. natuurmonumenten.nl
• Natuurmonumenten, Bos- en heideroute Dwingelderveld — route die beide landschapstypen aandoet. natuurmonumenten.nl
• Natuurmonumenten, Familiepad Noordenveld — korte route voor wie met kinderen komt. natuurmonumenten.nl
• Natuurmonumenten, Drentse Heidedagen — jaarlijks evenement rond de heide en de kuddes. natuurmonumenten.nl
• Nationaal Park Dwingelderveld, de parkorganisatie — actuele informatie, verhalen en activiteiten. nationaalpark-dwingelderveld.nl

Veelgestelde vragen

Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer. Zie ook onze verantwoording.