Ruigpootbuizerd spotten in Nederland

Van oktober tot april, en alleen dan — hij broedt niet in Nederland. Zoek in open landschap: duinen, heidevelden, hoogveen, kwelders en grootschalige polders. Nieuw ingerichte natuurgebieden met veel muizen zijn favoriet. Er overwinteren er naar schatting maar 50 tot 80 in het hele land, dus dit is een soort waar je gericht voor op pad gaat.

Kijk naar de staart. De ruigpootbuizerd heeft een opvallend witte staartbasis met een scherpe zwarte eindband — in het veld het meest betrouwbare kenmerk. Verder is hij van onderen lichter, met een donkere buikvlek en donkere “polsvlekken” op de vleugelknik. Zijn poten zijn tot aan de tenen bevederd, waar de naam vandaan komt. Hij oogt langvleugeliger en vliegt met een soepeler, tragere vleugelslag dan de stuggere gewone buizerd.

Aan het bidden. Hij blijft langdurig op één plek in de lucht hangen, met snelle vleugelslagen en de kop strak omlaag, en breekt dat af met lange zweefpauzes. Een gewone buizerd bidt ook wel, maar veel korter en minder fraai. Een biddende roofvogel boven een kale winterpolder is dus altijd het bekijken waard.

Uit Fenno-Scandinavië en Noord-Rusland. Ze trekken in het najaar zuidwaarts door Europa, en hoeveel er bij ons belanden hangt af van de muizenstand in het noorden. In een slecht muizenjaar daar komen er hier veel meer; de herfst van 2011 was zo’n invasiejaar.

De aantallen in Nederland nemen sinds 1980 af, met daarbovenop grote schommelingen tussen de jaren. Een deel van de verklaring ligt in de broedgebieden, een deel in het verdwijnen van muizenrijk, open winterlandschap hier. Kom je er een tegen, houd dan afstand: een jagende vogel die opvliegt verliest een maaltijd, en in de winter telt dat dubbel.