Waterrijk landschap in natuurgebied De Onlanden 📷 Iceandsnow (Wikimedia Commons), CC BY-SA 3.0

Dieren spotten in Onlanden / Leekstermeer

Nat graslandmoeras · Drenthe / Groningen · beheer: Natuurmonumenten e.a.

Het voorjaar is het rijkst aan broedvogels, met roepende roerdompen en volop moerasvogels. De winter is juist goed voor ganzen en roofvogels, die in grote aantallen in het natte grasland zitten. De uitkijktoren maakt beide seizoenen bruikbaar, ook als het te nat is om ver te lopen. Nat graslandmoeras

Onlanden / Leekstermeer — Een van de jongste natuurgebieden van Nederland, aangelegd als waterberging voor de stad Groningen — en binnen enkele jaren uitgegroeid tot een topgebied voor moerasvogels en otters. Je spot er vooral otter, roerdomp, ganzen, ijsvogel. Beste periode: Het voorjaar is het rijkst aan broedvogels, met roepende roerdompen en volop moerasvogels. De winter is juist goed voor ganzen en roofvogels, die in grote aantallen in het natte grasland zitten. De uitkijktoren maakt beide seizoenen bruikbaar, ook als het te nat is om ver te lopen.

Wollegras in De Onlanden, met Groningen aan de horizon
Wollegras in De Onlanden, met Groningen aan de horizonFoto: Marco Roepers, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)
Mist over het water bij zonsopkomst
Mist over het water bij zonsopkomstFoto: Sandervdwerf, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)
Riet en open water bij het Leekstermeer
Riet en open water bij het LeekstermeerFoto: Gouwenaar, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Vlonderpad door de Lettelberterpetten
Vlonderpad door de LettelberterpettenFoto: Ahospers, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Kolganzen grazend in de weiden
Kolganzen grazend in de weidenFoto: Gouwenaar, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)
Uitkijkpunt over het water
Uitkijkpunt over het waterFoto: Ahospers, CC0 (Wikimedia Commons)
Uitzicht vanuit de vogelkijkhut bij de Lettelberterpetten
Uitzicht vanuit de vogelkijkhut bij de LettelberterpettenFoto: Hardscarf, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)

Welke dieren zie je hier?

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

Bovenaan staan de soorten waarvoor november een piekmaand is.

🦅 Brandgans

Grote kans in seizoengeverifieerd
NDFF open data, 843 waarnemingen 2016-2026 · het nationale park
Beste periode hier: Oktober tot en met maart
💡 Kleiner en korter van hals dan de kolgans, met een zwarte hals en een wit gezicht dat van ver opvalt. Ze grazen in dichte, compacte groepen, en het geluid is een hoog gekef dat aan een hondenmeute doet denken.

🦅 Kolgans

Grote kans in seizoengeverifieerd
Natura 2000
Beste periode hier: Oktober tot en met maart
💡 Ga vroeg in de ochtend: dan vliegen de groepen naar de weiden om te grazen. Luister naar het hoge, blaffende geluid, en zoek de witte bles boven de snavel en de onregelmatige zwarte strepen op de buik.

🦅 Grote zilverreiger

Grote kanskans volgens bron
Natuurmonumenten · Birdingplaces · Natura 2000
Beste periode hier: Het hele jaar, in de winter in de grootste aantallen
💡 Vanaf de uitkijktoren zie je ze als witte stippen in het riet en langs de slootkanten staan. Ze jagen staand en verplaatsen zich langzaam, dus je hebt alle tijd om te kijken.

🦅 Smient

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: Oktober tot en met maart
💡 Je hoort een groep smienten meestal eerder dan je hem ziet: de mannetjes fluiten een helder, oplopend "wieuw". Ze grazen overdag in de natte weiden en zwemmen bij verstoring het open water op.

🦅 Baardman

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: September tot en met maart, op windstille dagen
💡 Loop op een windstille dag langs een brede rietkraag en luister naar een helder, metaalachtig "ping". Ze steken in kleine groepjes laag over het riet, met een lange staart achter zich aan. Bij wind blijven ze onderin zitten en hoor je niets.

🦅 Blauwe kiekendief

Met gelukkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: November tot en met maart
💡 Kijk aan het eind van de middag vanaf de uitkijktoren. Hij jaagt laag en zoekend over riet en ruigte, met de vleugels in een ondiepe V. Het vrouwtje is bruin met een opvallend witte stuit, het mannetje lichtgrijs met zwarte vleugelpunten.

🦅 Watersnip

Met gelukkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: Voorjaar en najaar
💡 Vanaf de vogelkijkhut: hij zit onbeweeglijk op een modderige rand en valt pas op als hij zich verplaatst. Schrikt hij op, dan vliegt hij in zigzag weg met een schor, kort geluid.

🦅 Wintertaling

Met gelukkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: Oktober tot en met maart
💡 De kleinste eend van Nederland, meestal in dichte groepjes vlak langs de rietrand. Zoek de kastanjebruine kop met de groene band van het mannetje, en let erop hoe ze in één keer steil opvliegen in plaats van aan te lopen.

🦅 Zeearend

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten · Birdingplaces · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Het hele jaar, in de winter het vaakst
💡 Ga naar de uitkijktoren en neem de tijd. Een zeearend verraadt zich vaak doordat alle eenden en ganzen tegelijk opvliegen. Een telescoop helpt, want hij zit soms ver weg op een paal of in een dode boom.

🦫 Bever

Met gelukgeverifieerd
NDFF open data, 116 waarnemingen 2016-2026 · het nationale park
Beste periode hier: Het hele jaar; de laatste twee uur voor het donker de meeste kans
💡 Zoek eerst de sporen: geschilde en puntig afgeknaagde wilgen langs de oever, en gladde uitstapplaatsen in de kant. Ga daarna vlak voor zonsondergang bij zulk knaagwerk zitten en blijf stil; een bever die schrikt slaat met zijn staart en is dan een uur weg.

🦫 Otter

Zeldzaamgeverifieerd
Natuurmonumenten
Beste periode hier: Het hele jaar; rond zonsopkomst en in de schemering de meeste kans
💡 Reken op sporen in plaats van op de otter zelf. Kijk op bruggen, duikers en steigers naar spraints: kleine, visgeurende drollen met graatjes en schubben op een opvallend punt. Zie je open water in de schemering, let dan op een lage kop met een golf erachter, zonder de plons van een bever.

🦅 Buizerd

Grote kanskans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Het hele jaar
💡 De gewoonste roofvogel van het gebied: zoek op palen langs de weg en op losse bomen in het open land, en luister naar de miauwende roep. In de vlucht houdt hij de vleugels in een ondiepe V.
Ook een kansinschatting voor 33 andere soorten

🦅 IJsvogel

Met gelukkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: Het hele jaar; in de winter vanaf de kijkhut het makkelijkst
💡 Let op een felblauwe flits laag over het water en op een scherp, hoog "tsiet". Hij jaagt vanaf een tak of paal boven rustig, helder water; blijf zitten en wacht, want hij komt vaak terug op dezelfde stek. Bij strenge vorst trekt hij weg.

🦅 Slechtvalk

Met gelukkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: Oktober tot en met maart
💡 Zoek hem zittend op een paal, een hek of een kale tak met uitzicht over open water. Vliegen alle eenden en steltlopers tegelijk in een dichte bal op, dan is er meestal een slechtvalk in de buurt.

🦌 Vos

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: Het hele jaar; rond zonsopkomst en in de schemering de meeste kans
💡 Loop vroeg, voor de eerste wandelaars, over de dijkjes met uitzicht over de weiden. Een vos die jou eerder ziet dan jij hem draaft rustig weg; blijf dan staan in plaats van door te lopen, want vaak keert hij zich nog even om.

🦅 Havik

Zeldzaamkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Het hele jaar
💡 Lastig, want hij jaagt verrassend en laag langs bosranden en houtsingels. De beste kans is in maart, als een paar boven het bos baltst met trage, overdreven vleugelslagen.

🦅 Bruine kiekendief

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Natuurmonumenten · Birdingplaces · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: April tot en met augustus
💡 Vanaf de uitkijktoren: hij jaagt laag en langzaam over het riet, met de vleugels in een ondiepe V. Het mannetje is grijs met bruin, het vrouwtje donkerbruin met een gele kop en gele schouders.

🦅 Kievit

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Het Groninger Landschap · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met juli, en tijdens de najaarstrek
💡 In het voorjaar buitelen de mannetjes boven de weiden, met een zwiepend, ruisend geluid van de vleugels. Buiten het broedseizoen staan ze in dichte groepen op kale, natte akkers en op slikranden.

🦅 Krakeend

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met september
💡 Op afstand een grijze, onopvallende eend. Het mannetje heeft een zwarte achterkant, en bij beide geslachten zit er een wit vlak in de vleugel dat je pas bij het opvliegen goed ziet.

🦅 Kuifeend

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met september
💡 Zoek op open water naar een kleine zwart-witte duikeend met een afhangend kuifje. Ze duiken voortdurend, dus tel rustig door: er komen er steeds meer boven dan je eerst zag.

🦅 Rietzanger

Grote kans in seizoenkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: April tot en met juli
💡 Hij zingt vanaf een rietstengel of struik en maakt daarbij korte zangvluchtjes omhoog. De opvallende lichte wenkbrauwstreep onderscheidt hem van de kleine karekiet, die in hetzelfde riet zit en veel gelijkmatiger zingt.

🦅 Boomvalk

Met gelukkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Mei tot en met augustus
💡 Kijk boven open water en riet naar een kleine, sikkelvormige valk die als een grote gierzwaluw jaagt. Hij pakt libellen in de vlucht en eet ze al vliegend op; dat gedrag verraadt hem meteen.

🦅 Gele kwikstaart

Met gelukkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: April tot en met september
💡 Zoek tussen het vee en op kale, natte stukken naar een slanke vogel met een felgele buik, die met wippende staart achter de insecten aan loopt.

🦅 Graspieper

Met gelukkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: Het hele jaar, tijdens de trek in de grootste aantallen
💡 Meestal hoor je hem eerst: een dun, herhaald "ist-ist" boven het open veld. In het voorjaar maakt hij een zangvlucht waarbij hij als een parachute omlaag zweeft.

🦅 Grote zaagbek

Met gelukkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: December tot en met maart
💡 Zoek op het open water van het Leekstermeer naar een lange, laag liggende eend met een smalle rode snavel. Het mannetje is romig wit met een donkergroene kop, het vrouwtje grijs met een roestbruine kuif.

🦅 Grutto

Met gelukkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met juni
💡 Zoek in maart en april in de natte, kruidenrijke weiden. Hij roept zijn eigen naam en gaat bij verstoring boven je hoofd hangen; de lange rechte snavel en de brede witte vleugelstreep zijn dan de kenmerken.

🦅 Koekoek

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: Eind april tot en met juni
💡 Zoek bij het geluid. De koekoek roept vanaf een paal, een prikkeldraad of een losse struik in het open moeras, en de vogel die je dan ziet lijkt met zijn lange staart en spitse vleugels eerder op een sperwer dan op een duif.

🦅 Nonnetje

Met gelukkans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: December tot en met maart, bij vorst het vaakst
💡 Het mannetje is bijna helemaal wit met dunne zwarte lijnen en valt op groot open water meteen op. Bij strenge vorst schuiven de vogels mee met het laatste open water; dat is de beste tijd om te kijken.

🦌 Ree

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: Het hele jaar; de eerste uren na zonsopkomst en de laatste voor zonsondergang
💡 Zoek de randen af waar riet of struweel overgaat in grasland: reeën staan graag net binnen de dekking. Scan die overgangen langzaam met een verrekijker af in plaats van het open midden.

🦅 Rietgors

Met gelukkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met augustus
💡 Het mannetje zingt in het voorjaar vanaf een rietpluim of een struiktop, met een korte, haperende strofe. De zwarte kop met de witte snorstreep is dan van ver te zien.

🦅 Roerdomp

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten · Birdingplaces
Beste periode hier: Het hele jaar; in maart en april het makkelijkst, als het mannetje roept
💡 Luister eerder dan je kijkt. De roep is een diepe, verre "oemp", alsof iemand over een fles blaast, en draagt kilometers ver. Zoek vanaf de uitkijktoren de rand af waar riet en open water elkaar raken.

🦅 Slobeend

Met gelukkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Maart tot en met september
💡 De brede, lepelvormige snavel is het kenmerk. Hij zeeft er al zwemmend mee door ondiep water, vaak met de kop half onder. Zoek op ondiepe plassen met een modderige rand.

🦅 Snor

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: April tot en met juni
💡 De snor verraadt zich met zijn geluid: een lange, gelijkmatige ratel, alsof er een vislijn wordt uitgeworpen. Hij zingt vanuit dicht, nat riet, het vaakst vroeg in de ochtend.

🦅 Veldleeuwerik

Met gelukkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: Februari tot en met juli
💡 Zoek hem niet op de grond maar in de lucht: hij hangt zingend hoog boven het open land, soms minutenlang op dezelfde plek. Bij een strenge winter verdwijnt hij uit het gebied.

🦅 Waterral

Met gelukkans volgens bron
Natuurmonumenten · Birdingplaces · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Het hele jaar; bij vorst het makkelijkst
💡 Je hoort hem vaker dan je hem ziet: een schel gegil, als een big. Bij vorst komt hij uit het riet naar open, ijsvrije slootranden en is hij vanaf de kijkhut soms goed te zien.

🦅 Kemphaan

Zeldzaamkans volgens bron
Het Groninger Landschap · Natura 2000
Beste periode hier: Voorjaar en najaar
💡 Zoek in april en mei op ondiepe, modderige randen vanaf de vogelkijkhut. De mannetjes dragen dan hun kraag, en geen twee zijn hetzelfde gekleurd.

🦅 Zomertaling

Zeldzaamkans volgens bron
Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: April tot en met juli
💡 Zoek in april en mei op ondiepe, pas onder water gezette stukken. Het mannetje heeft een brede witte wenkbrauwstreep die van ver opvalt; het geluid is een droog geratel, als een nagel over een kam.

🦅 Hop

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces
Beste periode hier: Onregelmatig; er is geen seizoen waarin je hem hier kunt verwachten
💡 Een hop valt op zodra hij vliegt: zwart-wit gebandeerde vleugels en een golvende, bijna vlinderachtige vlucht. Op de grond zoekt hij in kort gras en langs zandpaden naar emelten, met de kuif meestal plat.

🦅 Klein waterhoen

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces
Beste periode hier: Onregelmatig; er is geen seizoen waarin je hem hier kunt verwachten
💡 Een kleine ral die je vrijwel alleen ziet als hij even over drijvend blad of modder loopt. Zoek vanuit de kijkhut de rietrand af waar het water net onder de vegetatie doorloopt, en let op de groene poten.

🦅 Kwartelkoning

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Het Groninger Landschap · Natura 2000
Beste periode hier: Eind mei tot en met juli, in de nacht
💡 Je hoort hem, je ziet hem niet. Het mannetje roept in de nacht een hard, raspend geluid vanuit hoog gras. Luister vanaf de openbare weg of het pad: de Oeverlanden zelf zijn rustgebied en niet toegankelijk.

🦅 Lachstern

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces
Beste periode hier: Onregelmatig; er is geen seizoen waarin je hem hier kunt verwachten
💡 Een forse, bleke stern met een dikke, geheel zwarte snavel en zwarte poten. Anders dan andere sterns jaagt hij boven land op insecten, niet boven water.

🦅 Monniksgier

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces
Beste periode hier: Onregelmatig; er is geen seizoen waarin je hem hier kunt verwachten
💡 Kijk midden op een warme dag omhoog vanaf de uitkijktoren: een gier komt pas de lucht in als er thermiek staat. Een vliegende deur met vlakke vleugels en een wigstaart, samen met opvliegende kraaien en meeuwen, is het enige signaal dat je krijgt.

🦅 Porseleinhoen

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Natura 2000 · Stichting Natuurbelang De Onlanden
Beste periode hier: Mei en juni, vooral in de nacht
💡 Deze soort hoor je eerder dan je hem ziet: een ritmisch, ver dragend geluid als een zweepslag, in de nachtelijke uren vanuit ondergelopen zeggeland. Blijf op het pad en lok hem niet met opgenomen geluid.

🦫 Waterspitsmuis

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Het Groninger Landschap
Beste periode hier: Het hele jaar
💡 Reken er niet op dat je hem ziet. Wie het toch wil proberen, zoekt langs schone, dicht begroeide slootkanten met een steile oever, en let op een klein zwart dier met een witte buik dat als een zilveren luchtbel onder water zwemt.

🦅 Witwangstern

Zeer zeldzaamkans volgens bron
Birdingplaces
Beste periode hier: Onregelmatig; er is geen seizoen waarin je hem hier kunt verwachten
💡 Zoek tussen de zwarte sterns boven het open water. De witwangstern is van onderen donkerder, met een scherp afstekende witte wang en een dieprode snavel, en pikt van het wateroppervlak in plaats van te duiken.

Voor deze soorten ligt er een concrete kansinschatting met bron. De lijst komt uit dezelfde database als de dierpagina's.

Ook aanwezig gemeld in dit gebied (151 soorten) aanwezigheid gemeld

Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.

Amfibie (5)

Libel (27)

Spin (4)

Sprinkhaan (9)

Vis (1)

Vlinder (21)

Vogel (53)

Zoogdier (land) (21)

Zoogdier (land/water) (1)

Zoogdier (vleermuis) (9)

Wandelroutes

🥾

Wandelroute De Onlanden

📏 6,7 km ⏱️ 2 uur 15 📶 Gemarkeerd 🅿️ De Onlanderij, Madijk 1, 9766 TZ Eelderwolde

Veldleeuwerik, waterral, porseleinhoen, grote zilverreiger, roerdomp en lepelaar. Komt langs de uitkijktoren van 26 meter.

🥾

Beleefpad Uitkijktoren De Onlanden

📏 0,8 km ⏱️ 16 minuten 📶 Kort pad 🅿️ Parkeerplaats Noorddijk, Peize

Exmoorpony s, herkenbaar aan hun witachtige snuit. Elke verdieping van de toren geeft een ander uitzicht.

🥾

Wandelroute Lettelberterpetten

📏 2,5 km 📶 Blijf op de paden; honden aangelijnd 🅿️ De Hooilanden 12, Lettelbert

Komt langs uitkijktoren Veenman en vogelkijkhut Olde Mart. Optioneel het Petgatenpad: een vlonderpad door het moerasbos. De Oeverlanden zelf zijn gesloten rustgebied.

Kijkhutten & observatiepunten

🔭 Uitkijktoren De Onlanden

Vooral voor: Grote zilverreiger, bruine kiekendief, zeearend, roerdomp, snor, waterral, koekoek, baardmannetje
Zesentwintig meter hoog, 121 traptreden, 360 graden uitzicht over het beekdal. Via een slingerend pad vanaf parkeerplaats Noorddijk in Peize, ongeveer een kilometer. Beheer: Natuurmonumenten.

🔭 Uitkijktoren Veenman

Aan de rand van de Oeverlanden van het Leekstermeer, Hooilanden 12 in Lettelbert, aan de wandelroute Lettelberterpetten. De Oeverlanden zelf zijn gesloten rustgebied. Beheer: Het Groninger Landschap.

🔭 Vogelkijkhut Olde Mart

Vooral voor: Vuurgoudhaan, boomkruiper, goudvink, eenden, ganzen, roofvogels
In de Lettelberterpetten, Hooilanden 12 in Lettelbert, aan de wandelroute van 2,5 kilometer. Winters heb je waterdicht schoeisel nodig. Beheer: Het Groninger Landschap.

Praktische informatie

  • Toegankelijkheid: Tussen zonsopgang en zonsondergang toegankelijk op wegen en paden; de oeverlanden van het Leekstermeer zijn helemaal niet toegankelijk, je kijkt er vanaf de paden en de uitkijktoren. Vrij toegankelijk via wandel- en fietspaden. Een uitkijktoren van 26 meter (121 treden) geeft 360° zicht over het gebied; vanaf Noorddijk loopt een slingerpad het gebied in.
  • Parkeren: Parkeren bij De Onlanderij (Madijk 1, Eelderwolde), het bezoek- en horecapunt van het gebied.
  • Honden: Welkom, aangelijnd.
  • Voorzieningen: Uitkijktoren met 360° zicht, wandel- en fietsroutes en De Onlanderij (Madijk 1, Eelderwolde) met horeca.

🌿 Regels in dit gebied

Beheerder Natuurmonumenten e.a. hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.

Bronnen: Natuurmonumenten (De Onlanden) · Natuurmonumenten (gebiedsregels) · Het Groninger Landschap (Oeverlanden Leekstermeer)
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-07-31
Foto: Iceandsnow (Wikimedia Commons), CC BY-SA 3.0

Natuur die er staat omdat Groningen droge voeten wilde

De Onlanden is een van de duidelijkste voorbeelden in Nederland van natuur die uit noodzaak is ontstaan. Natuurmonumenten schrijft het zonder opsmuk: “Natuurmonumenten combineerde tussen 2010 en 2012 het aanleggen van nieuwe natuur met waterberging in De Onlanden.” Als het te hard regent, loopt dit gebied onder en blijft de stad droog.

De schaal is verrassend voor wie er nooit is geweest: het gebied is volgens dezelfde bron “circa 3.500 aaneengesloten voetbalvelden groot”. En het werkt: in ruim tien jaar is hier een moeraslandschap ontstaan waar soorten zitten die je normaal alleen in eeuwenoude veengebieden vindt.

Wat er in die tien jaar op is komen zitten

De lijst van Natuurmonumenten leest als een moerasbestand: grote zilverreiger, bruine kiekendief, zeearend en roerdomp. In het riet zitten snor, waterral, koekoek en baardmannetje. Er loopt ree en vos, en er zwemt otter.

Als grazers zijn hier exmoorpony’s en Schotse hooglanders ingezet. Die houden het riet open en zorgen voor de afwisseling van hoog en laag waar moerasvogels het van moeten hebben.

De Oeverlanden Leekstermeer zijn dicht — en dat is de bedoeling

Een praktisch punt dat je vooraf moet weten. Het Groninger Landschap is er duidelijk over: “De Oeverlanden zijn niet toegankelijk voor publiek.” Dat betekent niet dat je er niets ziet, want je kunt ze “bewonderen vanaf de uitkijktoren en de vogelkijkhut” op de wandelroute Lettelberterpetten.

De reden voor die geslotenheid is een soort die vrijwel nergens anders in Nederland nog broedt: de kwartelkoning, volgens het Groninger Landschap “een van de doelsoorten vanuit Natura 2000”. Het is een vogel die je bijna nooit ziet en die je in juni ’s nachts hoort roepen vanuit het hoge gras. Een tweede zeldzaamheid is de waterspitsmuis, “de grootste spitsmuis in Europa”.

Verder lezen bij de bron

  • Natuurmonumenten, De Onlanden — de aanleg tussen 2010 en 2012 als waterberging, de omvang en de soortenlijst. natuurmonumenten.nl
  • Het Groninger Landschap, Oeverlanden Leekstermeer — waarom het gebied gesloten is, de uitkijktoren en vogelkijkhut, en de kwartelkoning en waterspitsmuis. groningerlandschap.nl
  • Natuurmonumenten, wandelroute De Onlanden — de gemarkeerde route vlak bij Groningen. natuurmonumenten.nl
  • Natuurmonumenten, ontdek De Onlanden met de boswachter — begeleide excursie. natuurmonumenten.nl
  • Natuurmonumenten, fietsexcursie in De Onlanden — het gebied is groot; per fiets zie je meer. natuurmonumenten.nl
  • Natuurmonumenten, wandelen in De Onlanden — overzicht van de wandelmogelijkheden. natuurmonumenten.nl

Veelgestelde vragen

Welke dieren kun je in De Onlanden zien?

Het gebied is in korte tijd een van de betere moerasgebieden van Noord-Nederland geworden. De otter heeft zich er gevestigd, al zie je die vrijwel alleen op een wildcamera of als sporen langs de oever. De roerdomp is er in het voorjaar te horen, de ijsvogel jaagt langs de kreken en in de winter zitten er grote aantallen ganzen en de roofvogels die daarop afkomen.

Wat is de beste kijkplek?

De uitkijktoren van 26 meter, met 360 graden zicht over het gebied. Dat zijn 121 treden, maar je krijgt er een overzicht voor terug dat je vanaf de paden nooit hebt — juist in een vlak, waterrijk landschap is hoogte het beste gereedschap. Vanaf Noorddijk loopt daarnaast een slingerpad het gebied in.

Wanneer ga je het beste?

In het voorjaar voor de broedvogels, wanneer roerdomp en rietvogels het luidruchtigst zijn, en in de winter voor de ganzen en roofvogels. In beide seizoenen zijn de vroege ochtend en het laatste uur van de dag het kansrijkst. Voor de otter geldt: alleen bij dageraad en schemer, en met veel geluk.

Hoe kom je er en waar parkeer je?

Je parkeert bij De Onlanderij aan de Madijk 1 in Eelderwolde, het bezoek- en horecapunt van het gebied. Vanaf daar lopen wandel- en fietsroutes het gebied in en is de uitkijktoren bereikbaar. Het gebied ligt vlak bij de stad Groningen, wat het een van de best bereikbare moerasgebieden van het land maakt.

Waarom is dit gebied aangelegd?

Als waterberging. Na de wateroverlast van eind jaren negentig moest er ruimte komen om piekbuien op te vangen en de stad Groningen droog te houden. Het natte grasland dat daarvoor werd ingericht bleek binnen enkele jaren een magneet voor moerasvogels en otters — natuurwinst als bijvangst van waterveiligheid.

Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Natuurmonumenten. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.