Dieren spotten in Zouweboezem

Een boezem uit de veertiende eeuw, nu vol purperreigers

De Zouweboezem is met de hand gegraven. De provincie Utrecht schrijft in de natuurdoelanalyse: “De Zouweboezem ligt op de grens van de Alblasserwaard en Vijfheerenlanden en is in de 14e eeuw gegraven.” Wat als waterhuishouding begon, is uitgegroeid tot een van de belangrijkste rietmoerassen van het land.

Het Natura 2000-gebied is 258 hectare groot; Zuid-Hollands Landschap beheert daarvan 118 hectare. Dat zijn twee verschillende grootheden, geen tegenspraak.

Over de provincie moeten we iets uitleggen. Het Natura 2000-conceptgebiedendocument uit 2007 noemt “Provincie: Zuid-Holland” en “Gemeente: Zederik”. Per 1 januari 2019 is Zederik opgegaan in de gemeente Vijfheerenlanden, en die ging naar de provincie Utrecht. Het gebied ligt dus sinds 2019 in Utrecht, terwijl oudere documenten het nog bij Zuid-Holland rekenen – en de beheerder nog steeds Zuid-Hollands Landschap heet.

De grootste purperreigerkolonie? Twee bronnen, twee antwoorden

Zuid-Hollands Landschap noemt de purperreigerkolonie hier “de grootste broedkolonie van ons land”. Dat is de beheerder zelf.

Sovon telde in 2024 met drone-opnamen. Over deze kolonie: “Bestudering van de dronebeelden van 12 juni 2024 leverde 181-190 nesten op.” En over een andere kolonie, bij Kinderdijk: “In 2024 de grootste Nederlandse kolonie met 215 nesten.”

Wij laten dat verschil staan. Op basis van de telling van 2024 is dit een van de grootste purperreigerkolonies van Nederland, niet aantoonbaar de grootste. Dat maakt het bezoek er niet minder om – het is een van de weinige plekken in het land waar je deze soort met enige zekerheid ziet.

Wat je er verder ziet

De beheerder noemt naast de purperreiger: zwarte stern, waterral, snor, bruine kiekendief, roerdomp, porseleinhoen, kleine karekiet, rietzanger en blauwborst. Dat is vrijwel de volledige Nederlandse rietvogel-top.

In de Natura 2000-doelen staan ook drie vissen: bittervoorn, grote modderkruiper en kleine modderkruiper. De noordse woelmuis wordt genoemd bij de rietmoerasdoelen, en de kamsalamander staat als voorgestelde toevoeging.

Wat we bewust niet opschrijven: reeen en Schotse Hooglanders. Die worden alleen door een commerciele reissite genoemd, en Zuid-Hollands Landschap vermeldt op de gebiedspagina geen enkel zoogdier.

Praktisch

Het vlonderpad door het rietland is het mooiste stuk, en het leidt naar het vogelkijkscherm. Honden mogen niet op dat pad; op het hoofdpad wel, aangelijnd.

Er zijn drie parkeerplaatsen, alle drie klein: Boezemweg, de kruising Veldweg/Driemolensweg bij het tunneltje onder de A27, en het einde van de Polderweg in Lexmond. Langs de weg parkeren mag niet.

Dit is een van de weinige natuurgebieden die je vanuit Utrecht Centraal rechtstreeks met de bus bereikt: bus 90 naar halte Boezemweg in Ameide. Controleer de lijn wel even, want buslijnen veranderen.

Eén ding om rekening mee te houden: het pontje over de Zederik vaart niet van 15 maart tot en met 15 juli, precies in de maanden dat de reigers er zijn. De paden blijven wel open.