📷 Romaine (Wikimedia Commons), CC0
Dieren spotten in Nationaal Park Sallandse Heuvelrug
Het voorjaar is de tijd voor reptielen, op zonnige ochtenden van eind maart tot in mei. In augustus bloeit de heide en is het gebied op zijn mooist. De vroege ochtend is in beide gevallen beter dan het midden van de dag, zowel voor de dieren als voor de rust op de paden. Heide & bos
Nationaal Park Sallandse Heuvelrug — Hier leeft de laatste korhoenpopulatie van Nederland. Dat maakt het gebied uitzonderlijk en tegelijk kwetsbaar: de rustgebieden op de heide zijn er niet voor de sier. Je spot er vooral adder, korhoen (zeer zeldzaam), reptielen. Beste periode: Het voorjaar is de tijd voor reptielen, op zonnige ochtenden van eind maart tot in mei. In augustus bloeit de heide en is het gebied op zijn mooist. De vroege ochtend is in beide gevallen beter dan het midden van de dag, zowel voor de dieren als voor de rust op de paden.






Welke dieren zie je hier?
Bovenaan staan de soorten waarvoor november een piekmaand is.
🦅 Klapekster
Met gelukkans volgens bron🦅 Boompieper
Met gelukkans volgens bron🦅 Korhoen
Zeldzaamkans volgens bronVoor deze soorten ligt er een concrete kansinschatting met bron. De lijst komt uit dezelfde database als de dierpagina's.
Ook aanwezig gemeld in dit gebied (138 soorten) aanwezigheid gemeld
Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.
Amfibie (3)
Libel (13)
Reptiel (4)
Spin (2)
Sprinkhaan (9)
Vlinder (22)
Vogel (58)
Zoogdier (land) (19)
Zoogdier (land/water) (2)
Zoogdier (vleermuis) (6)
Wandelroutes
Rietslenkwandeling
Bos en heide, met uitzichtpunten over de heuvelrug.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten / Staatsbosbeheer
Geologische wandeling
Informatiepanelen over de geologie van de heuvelrug.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten / Staatsbosbeheer
Wolfsslenkwandeling
Grotendeels over de heide; eeuwenoude eiken en jeneverbes.
Holterbergwandeling
Uitzichtpunt Holterberg en het Bos van Zichzelf, 12 hectare waar de natuur zijn gang gaat.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten / Staatsbosbeheer
Kijkhutten & observatiepunten
🔭 Uitzichtpunten op de heide
Beste moment: In de nazomer kleurt de heide paars.
Vooral voor: Korhoen, roodborsttapuit, zandhagedis, nachtzwaluw
De Sallandse Heuvelrug heeft geen kijkhut; de hoogteverschillen op de heide vormen de uitkijkpunten, onder meer aan het Boswachterspad Koningsbelt (13 kilometer) vanaf het Buitencentrum. De paden zijn niet geschikt voor rolstoel en kinderwagen. LET OP: van 1 maart tot 15 juli is de heide gedeeltelijk gesloten zodat het korhoen kan baltsen en broeden.
🔭 Uitzichtpunt Holterberg
Aan de Holterbergwandeling (4 kilometer). Beheer: Staatsbosbeheer.
Praktische informatie
- Toegankelijkheid: Het hele jaar toegankelijk tussen zonsopgang en zonsondergang; van 1 maart tot 15 juli is het kerngebied van de heide gesloten voor het korhoen. Vrij toegankelijk; het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug is rolstoeltoegankelijk, er zijn struinstoelen en de fietspaden zijn verhard.
- Parkeren: Parkeren bij het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug (Nijverdal); voor 65-plussers is een gratis dagvergunning verkrijgbaar.
- Honden: Los toegestaan op de Hellendoornse Berg en bij Teesselinksveld/Kattenbos; elders aangelijnd.
- Voorzieningen: Buitencentrum Sallandse Heuvelrug (Nijverdal) met horeca en sterrenwacht; wandel- en fietsroutes over de heide.
🌿 Regels in dit gebied
Beheerder Natuurmonumenten / Staatsbosbeheer hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-07-31
Foto: Romaine (Wikimedia Commons), CC0
Bergen van 76 meter, en dat is hier veel
De Sallandse Heuvelrug heeft volgens Staatsbosbeheer “‘bergen’ tot wel 76 m hoogte”. In Nederlandse verhoudingen levert dat echte hoogteverschillen op, en daarmee droge zuidhellingen die snel opwarmen en koelere noordhellingen. Die variatie is precies wat reptielen en heidevogels nodig hebben.
Het landschap zelf beschrijft de beheerder als “stille heidevelden en bossen vol dieren, met stokoude jeneverbesstruiken, grillige eiken en witte berken”. Die jeneverbessen zijn geen decor: ze bieden dekking op een verder open veld, en dat is waar je bij het spotten naar moet kijken.
Het laatste korhoen van Nederland
Dit is het enige gebied in het land waar je nog kans maakt op de korhoen. Staatsbosbeheer formuleert het zo: “Het enige leefgebied van het korhoen in Nederland. De korhoenhaan is prachtig blauwzwart. Het korhoen is erg schuw.”
Hoe precair die situatie is, blijkt uit het beheer. De beheerder schrijft dat “de populatie korhoenders regelmatig versterkt” wordt “met dieren uit andere gebieden”, en noemt dat zelf “een noodmaatregel om uitsterven te voorkomen”. De oorzaken zijn structureel: “hoge stikstof en fosfaatgehalten, verdroging en versnippering”.
Wij noemen geen baltsplaatsen. Het korhoen staat bij ons op het regime waarbij verzamel- en baltsplaatsen buiten de site blijven, en bij een populatie van deze omvang is één verstoorde ochtend niet te herstellen. Blijf op de paden, ga niet in het donker het veld in om een baltsplek te zoeken, en accepteer dat de kans klein is. Hoe we die afweging maken staat in verantwoord spotten.
Wat er wél goed te zien is
Op de open heide gaat het om de tapuit, de boompieper en de wulp; in de winter komt de klapekster erbij, die vanaf een uitstekende tak jaagt. In de schemering van juni en juli hoor je de nachtzwaluw snorren en jaagt de boomvalk op libellen en zwaluwen. Verder zijn er “hagedissen en vlinders”, waaronder de levendbarende hagedis.
Er leven ook adders. Net als elders geldt: geen vindplaatsen, wel de geruststelling dat ze je uit de weg gaan zolang je op de paden blijft. Staatsbosbeheer organiseert een schemerwandeling over de heuvelrug — dat is voor de nachtzwaluw en de schemeractieve soorten de kansrijkste manier om iets te horen en te zien.
Het landschap wordt actief opengehouden
Zonder ingrijpen groeit deze heide dicht. Staatsbosbeheer zet daarvoor “begrazing, maaien en gecontroleerd branden” in, en verwijdert bomen “voor geleidelijke overgangen tussen bos en heide”. Dat doel is expliciet: “Het versterken van het ecosysteem door meer variatie in het heidelandschap te creëren.” Wie een kaal gebrand stuk ziet liggen, kijkt dus niet naar schade maar naar beheer.
Verder lezen bij de bron
- Staatsbosbeheer, over Salland — de bergen tot 76 meter, de jeneverbesstruiken en het korhoen als enige Nederlandse leefgebied. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, natuurbeheer Sallandse Heuvelrug — begrazen, maaien en gecontroleerd branden, en de noodmaatregel om het korhoen voor uitsterven te behoeden. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, toegankelijkheid Sallandse Heuvelrug — wat open is en wat er voor honden geldt. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, Buitencentrum Sallandse Heuvelrug — startpunt met informatie en excursies. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, schemerwandeling Sallandse Heuvelrug — begeleide tocht op het beste moment voor schemeractieve soorten. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, bergen en dalen van de Sallandse Heuvelrug — route over het reliëf van het gebied. staatsbosbeheer.nl
- Staatsbosbeheer, alle uitjes in Salland — het actuele aanbod aan activiteiten. staatsbosbeheer.nl
Veelgestelde vragen
Welke dieren kun je op de Sallandse Heuvelrug zien?
Het gebied staat bekend om zijn heidefauna. Reptielen zijn er goed vertegenwoordigd, met de adder als bekendste soort. Daarnaast leeft hier de laatste korhoenpopulatie van Nederland — een soort die op de rand van verdwijnen staat en waarvan de leefgebieden strikt worden beschermd. Verder jagen er roofvogels boven de open heide en zitten er reeën in de bosranden.
Kun je hier korhoenders zien?
Reken er niet op, en ga er zeker niet gericht naar op zoek. De populatie is uiterst klein en de dieren zijn extreem gevoelig voor verstoring; juist daarom liggen delen van de heide in rustgebied waar je niet mag komen. De beste bijdrage die je als bezoeker kunt leveren is op de paden blijven — dat klinkt passief, maar het is precies wat deze soort nodig heeft.
Er leven adders — moet ik oppassen?
Blijf op de paden en kijk waar je loopt, dan gebeurt er niets. De adder is schuw en bijt vrijwel alleen als iemand op hem stapt of hem probeert vast te pakken. Houd honden aangelijnd op de heide, want die lopen het grootste risico. Wij noemen geen plekken waar reptielen te vinden zijn: een zonnend dier dat wordt opgejaagd verliest opwarmtijd die het nodig heeft.
Hoe kom je er en waar parkeer je?
Je parkeert bij het Buitencentrum Sallandse Heuvelrug in Nijverdal, waar ook horeca en een sterrenwacht zitten. Voor 65-plussers is een gratis dagvergunning verkrijgbaar. Het buitencentrum is rolstoeltoegankelijk, er zijn struinstoelen te leen en de fietspaden zijn verhard, dus het gebied is ook zonder stevige wandeling te beleven.
Mag mijn hond mee?
Aangelijnd op de meeste plekken. Los mag alleen op de Hellendoornse Berg en bij Teesselinksveld en Kattenbos. Op de open heide is aanlijnen belangrijk: daar broeden vogels op de grond, ligt het leefgebied van het korhoen en zitten adders in de vegetatie.
Gegevens over voorkomen en waarnemingsdichtheid komen uit de NDFF. Praktische informatie via Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.