📷 Foto: Original uploader was Svdmolen at nl.w / Attribution via Wikimedia Commons.
Dieren spotten in Haringvlietsluizen
Het tweede weekend van september, als je binnen wilt kijken. Voor vis en vogels: het hele jaar, met glasaal en trekvis in het voorjaar. Bezoekplek
Haringvlietsluizen — De sluizen zijn gebouwd tussen 1956 en 1970 en hebben zeventien spuiopeningen van elk 56,5 meter breed, met vierendertig schuiven. Jaarlijks voeren ze dertig miljard kubieke meter water af. Vogelbescherming kopte bij de eerste kier in november 2018: "Na precies 47 jaar deur open voor zalm en steur.". Je spot er vooral waargenomen bij de sluizen: bot, glasaal, spiering, haring, driedoornige stekelbaars, snoekbaars en brasem. doelsoorten van de kier zijn zalm, paling en zeeforel. uit de monitoring: haring en sprot vormen samen 95 procent van het totaal, over 23 aangetroffen soorten. Beste periode: Het tweede weekend van september, als je binnen wilt kijken. Voor vis en vogels: het hele jaar, met glasaal en trekvis in het voorjaar.

Welke dieren zie je hier?
Ook aanwezig gemeld in dit gebied (157 soorten) aanwezigheid gemeld
Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.
Amfibie (2)
Sprinkhaan (2)
Vis (12)
Vogel (121)
Zeezoogdier (3)
Zoogdier (land) (13)
Zoogdier (land/water) (2)
Zoogdier (vleermuis) (2)
Kijkhutten & observatiepunten
🔭 Vogelobservatorium Tij
Beste moment: Het hele jaar, tussen zonsopkomst en zonsondergang.
Vooral voor: Grote stern (broedkolonie), eenden, zilverreiger, lepelaar, soms ijsvogel
Hemelsbreed ongeveer anderhalve kilometer van de sluizen, bij de Scheelhoek. Eivormig observatorium met vaste telescoop. 600 meter lopen vanaf de parkeerplaats van jachthaven Stellendam. Niet toegankelijk met rolstoel of rollator; honden niet toegestaan. Beheer: Natuurmonumenten. 51.819497 / 4.049479.
Praktische informatie
- Toegankelijkheid: Het sluizencomplex is normaal gesproken niet te bezoeken. De enige gedocumenteerde openstelling is Open Monumentendag: in 2026 op zaterdag 12 september van 10.00 tot 16.00 uur, met de laatste rondleiding rond 15.00 uur, en zonder aanmelding. In 2024 was dat idem op 14 september, met rondleidingen in de "Kraan van Europa". Let op een tegenspraak: Eilandennieuws meldde in 2019 dat rondleidingen binnen de sluizen niet meer mogelijk zijn, terwijl Rijkswaterstaat ze in 2024 en 2026 wél aankondigt. De Rijkswaterstaat-berichten zijn recenter en gaan specifiek over Open Monumentendag.
- Parkeren: Een reguliere parkeerplaats bij de sluizen zelf hebben wij niet gevonden. Gratis parkeren kan op de parkeerplaats van jachthaven Stellendam, het startpunt voor Vogelobservatorium Tij; let op de slagboom bij de haveningang. Bij A Seal zijn invalidenparkeerplaatsen dicht bij de ingang.
- Honden: Voor het sluizencomplex zelf is geen hondenbeleid gevonden. Bij Vogelobservatorium Tij zijn honden niet toegestaan, ook niet aangelijnd. Bij A Seal zijn honden niet toegestaan, inclusief hulp- en geleidehonden, vanwege hygiëne en infectierisico.
- Voorzieningen: Bij de sluizen zelf is er geen bezoekerscentrum, uitkijkpunt of expositie. Direct naast de dam liggen wel twee alternatieven: Vogelobservatorium Tij van Natuurmonumenten, het hele jaar vrij te bezoeken, en zeehondenopvang A Seal aan het Haringvlietplein 3A in Stellendam, waar sinds 2019 de VR-beleving "Treasures of Go" over de sluizen staat.
🌿 Regels in dit gebied
Beheerder Rijkswaterstaat. Het complex is een Rijkswaterstaatmonument. hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28
Foto: Foto: Original uploader was Svdmolen at nl.w / Attribution via Wikimedia Commons.
Een muur die op een kier staat
De Haringvlietsluizen zijn tussen 1956 en 1970 gebouwd als onderdeel van de Deltawerken: zeventien spuiopeningen van elk 56,5 meter breed, vierendertig schuiven, en jaarlijks dertig miljard kubieke meter water dat erdoorheen wordt afgevoerd. Ze beschermen het achterland, en ze sloten een halve eeuw lang de trekroute af van elke vis die van zee naar de Rijn en de Maas wilde.
Sinds 2019 gaan ze bij vloed regelmatig op een kier. Dan stroomt er zout water naar binnen en kunnen vissen meezwemmen. Vogelbescherming kopte bij de eerste keer, in november 2018: “Na precies 47 jaar deur open voor zalm en steur.”
Wees voorzichtig met de startdatum die je elders leest. De bronnen spreken elkaar tegen: Vogelbescherming meldde op 15 november 2018 dat de sluizen “vanaf vandaag” op een kier gaan, Natuurmonumenten noemde 2018, en Rijkswaterstaat houdt in 2026 consequent 2019 aan. Het meest waarschijnlijke beeld is een eerste kier-operatie in november 2018 en structurele uitvoering vanaf begin 2019.
Wat de kier heeft opgeleverd
Tientallen miljoenen vissen hebben de sluizen gepasseerd sinds ze regelmatig op een kier worden gezet. Uit de monitoring bleek dat haring en sprot samen 95 procent van het totaal uitmaken, over 23 aangetroffen soorten, en dat de kier sinds 2019 ruim 850 keer is opengezet — al is dat cijfer uit 2020 en hebben wij geen actuelere telling gevonden.
Rijkswaterstaat is in 2026 opvallend terughoudend over de uitkomst: “We zien inmiddels dat de vissen in ieder geval de kieropeningen weten te vinden”, maar “Het is nog te vroeg om te zeggen wat de effecten zijn op trekvissen in de rivieren.” Er loopt nog een meerjarig monitoringsprogramma waarin grote vissen met zenders worden gevolgd.
RAVON zag na het eerste jaar dat zeebaars en koornaarvis de kier gebruiken en in het westelijk deel van het Haringvliet blijven, en vond hogere dichtheden van jonge paling en bot.
Erheen gaan: één dag per jaar
Dit is geen gewone bezoekplek, en het is eerlijker om dat meteen te zeggen. Er is bij de sluizen geen bezoekerscentrum, geen uitkijkpunt en geen expositie. Er is ook geen vispassage te zien: de kier is een spleet tussen de schuiven van het complex zelf, geen aparte vistrap met een kijkvenster.
De enige gedocumenteerde openstelling is Open Monumentendag. In 2026 was dat zaterdag 12 september, van 10.00 tot 16.00 uur, met de laatste rondleiding rond 15.00 uur en zonder aanmelding. In 2024 ging het om 14 september, met rondleidingen in de “Kraan van Europa”.
Wie op een andere dag komt, heeft twee alternatieven op loopafstand. Vogelobservatorium Tij, anderhalve kilometer verderop, is het hele jaar vrij te bezoeken tussen zonsopkomst en zonsondergang en heeft een vaste telescoop. En bij zeehondenopvang A Seal in Stellendam staat sinds 2019 een VR-beleving over de sluizen — gemaakt juist omdát rondleidingen binnen niet meer standaard mogelijk waren.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.