Laatvlieger
📷 Purpleowlfly, CC BY 4.0 (Wikimedia Commons)

Laatvlieger spotten in Nederland

Eptesicus serotinus · Serotine bat

Zeldzaam 🦇 Zoogdier (vleermuis) Kwetsbare soort · R2

🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen

Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen verblijfplaatsen zoals burchten, holen of winterverblijven, en geen foto's waarop zo'n plek herkenbaar is. Waarom we dat doen.

Waar en wanneer zie je een laatvlieger in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van april tot en met oktober.

Hoe herken je een laatvlieger?

Een van de grootste vleermuizen van Nederland, met brede vleugels en een trage, zware vlucht die eerder aan een vogel doet denken dan aan een dwergvleermuis. Hij verschijnt vroeg in de schemer — vandaar de naam laatvlieger is misleidend: hij is juist een van de eerste die uitvliegt.

Waarmee kun je een laatvlieger verwarren?

Lijkt op: Rosse vleermuis, Gewone dwergvleermuis

  • Rosse vleermuis: De rosse vleermuis vliegt hoger en sneller op smalle spitse vleugels; de laatvlieger heeft brede vleugels en een zware, trage vlucht langs bosranden en lantaarns.
  • Gewone dwergvleermuis: Formaat beslist: de laatvlieger is een van onze grootste vleermuizen, de dwergvleermuis een van de kleinste.

Hoe klinkt een laatvlieger?

Opname: XN, CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons

Welk spoor laat een laatvlieger achter?

Keutels: diameter 3 tot 3,5 mm, lengte 6 tot 14 mm. Dit is in de praktijk het enige spoor dat een vleermuis achterlaat, en op soort te brengen zijn ze niet: Zodion noemt vleermuiskeutels zeer moeilijk op naam te brengen. Omdat vleermuizen uitsluitend insecten eten, bestaan de keutels geheel uit insectenresten en niet uit plantenmateriaal, en daaraan onderscheid je ze van muizenkeutels van hetzelfde formaat. Wie wil weten welke soort er vliegt, komt verder met geluid dan met sporen.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Heel Nederland, met de nadruk op dorpen en steden. Hij is een uitgesproken gebouwbewoner.

Leefgebied: Bebouwd gebied met spouwmuren, daklijsten en spleten in gebouwen om in te verblijven, en tuinen, lanen en weiland eromheen om boven te jagen.

Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Nationaal Park De Biesbosch

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 13 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 854 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Nationaal Park Veluwezoom

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 548 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Oostvaardersplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 18 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 22 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 141 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 127 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 20 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 85 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 571 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 71 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 39 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Nationaal Park De Maasduinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 19 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 180 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Nationaal Park De Meinweg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 429 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 1.007 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 216 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Fochteloërveen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 209 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 321 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Kroondomein Het Loo

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 169 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Deelerwoude

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 14 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Naardermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 320 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Onlanden / Leekstermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 981 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 37 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Planken Wambuis

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 743 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Leuvenumse Bossen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 75 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 De Blauwe Kamer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Noordhollands Duinreservaat

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Ilperveld

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Landgoed Ennemaborg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Meijendel & Berkheide

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 334 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Voornes Duin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 284 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.
NDFF open data, 357 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 139 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 312 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Loonse en Drunense Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 562 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 451 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

📍 De Putten bij Camperduin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 16 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: April tot oktober, met de zomermaanden als beste periode. In de winter houdt hij winterslaap, doorgaans in spouwmuren van gebouwen in plaats van in kelders.

Beste tijdstip: De schemer, kort na zonsondergang. Hij is een van de eerste vleermuizen die verschijnt, vaak nog bij redelijk licht.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.

Zo vergroot je je kans

  • Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
  • Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
  • Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
  • Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Batdetector

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen verblijfplaatsen zoals burchten, holen of winterverblijven, en geen foto's waarop zo'n plek herkenbaar is.

Bronnen: Zoogdiervereniging, Zodion-soortpagina Laatvlieger
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een laatvlieger?

Aan formaat en vliegstijl. Hij is een van de grootste vleermuizen van Nederland, met brede vleugels en een trage, zware vlucht — heel anders dan het snelle, grillige gefladder van een dwergvleermuis. Bij redelijk licht in de schemer is hij daardoor goed te volgen.

Wanneer vliegt hij uit?

Vroeg, vaak al kort na zonsondergang terwijl het nog licht is. De naam laatvlieger is daarmee misleidend; hij is juist een van de eerste soorten die verschijnt. Dat maakt hem de makkelijkste vleermuis om als beginner te zien.

Waar verblijft hij overdag?

In gebouwen: spouwmuren, spleten achter daklijsten en onder dakpannen. Hij is een uitgesproken gebouwbewoner en zit daardoor vrijwel altijd in dorpen en steden, ook in de winter — anders dan de meeste soorten overwintert hij niet in kelders maar in spouwmuren.

Waarom zijn isolatiewerkzaamheden een probleem?

Omdat spouwmuurisolatie verblijfplaatsen afsluit of dieren insluit. Vleermuizen zijn wettelijk beschermd, dus bij na-isolatie hoort onderzoek naar hun aanwezigheid. Meld je vermoeden bij de gemeente of een vleermuiswerkgroep voordat het werk begint, niet erna.

Waar kijk je het beste?

Boven tuinen, lanen en de rand van een dorp, kort na zonsondergang. Hij jaagt op grotere insecten zoals kevers en vlinders en volgt daarbij vaak vaste routes langs bomenrijen. Ga op een windstille avond staan met zicht op een open plek tegen een lichte lucht.

Hoe klinkt een laatvlieger?

Alleen hoorbaar met een batdetector. Zijn geluid is het sterkst rond 25 kHz — een van de laagste frequenties van onze vleermuizen, waardoor hij goed te onderscheiden is van de dwergvleermuizen. Hoger op deze pagina staat een opname.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van de Zodion (Zoogdiervereniging). Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.