📷 Bas de Bruin — Leuvenumse Bos
Dieren spotten in Leuvenumse Bossen
Het hele jaar. Grofwild rond zonsopgang en zonsondergang; vanaf maart roffelende spechten; in het najaar paddenstoelen in het bos langs de beek. De waterstand in de Leuvenumse Beek wisselt sterk: kolkend in natte periodes, in de zomer soms bijna droog. Bos & heide
Leuvenumse Bossen — Hier stroomt de langste beek van de Veluwe. De Leuvenumse Beek ontspringt bij het Uddelermeer en mondt zeventien kilometer noordelijker en zevenentwintig meter lager uit in het Veluwemeer bij Hierden. Natuurmonumenten legde op zeven plaatsen zandhopen in de bedding; het water verplaatste dat zand zelf, waardoor de beek ondieper werd en weer ging meanderen. Sindsdien is de zeldzame beekprik teruggekeerd. Je spot er vooral edelhert, wild zwijn, ree, ijsvogel, das, boommarter, nachtzwaluw. Beste periode: Het hele jaar. Grofwild rond zonsopgang en zonsondergang; vanaf maart roffelende spechten; in het najaar paddenstoelen in het bos langs de beek. De waterstand in de Leuvenumse Beek wisselt sterk: kolkend in natte periodes, in de zomer soms bijna droog.
Welke dieren zie je hier?
Bovenaan staan de soorten waarvoor september een piekmaand is.
🦌 Edelhert
Met gelukaanwezigheid gemeld🦅 Winterkoning
Grote kansgeverifieerd🦅 IJsvogel
Met gelukaanwezigheid gemeld🦌 Wild zwijn
Met gelukaanwezigheid gemeld🦌 Ree
Met gelukaanwezigheid gemeldVoor deze soorten ligt er een concrete kansinschatting met bron. De lijst komt uit dezelfde database als de dierpagina's.
Ook aanwezig gemeld in dit gebied (27 soorten) aanwezigheid gemeld
Van deze soorten is bekend dat ze hier voorkomen (NDFF), maar over de zichtkans is nog niets vastgelegd.
Vogel (1)
Zoogdier (land) (20)
Zoogdier (vleermuis) (6)
Wandelroutes
Sandbergroute
Kort rondje over verhard pad vanaf de parkeerplaats.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Achterste Gatroute
Door Natuurmonumenten aangeduid als familiepad; het kortste rondje dat ook met een rolstoel of kinderwagen te doen is.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Koekoekroute
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Zandmolenroute
Komt langs de restanten van de Zandmolen, de enige van de drie watermolens langs de beek waarvan nog iets te zien is.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Slijpsteenroute
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Stille Eenzaamheidroute
De lange ronde langs de Leuvenumse Beek. In het najaar staat het aangrenzende bos vol paddenstoelen.
📍 Startpunt op de kaart 🧭 Route naar startpunt (Google Maps) 📄 Routebeschrijving bij Natuurmonumenten
Voorzieningen
Parkeerplaats met informatiepaneel aan de Poolseweg; zes gemarkeerde wandelroutes; halfverhard rolstoelnatuurpad; routes voor ruiters en menners; keuzepunt F16 van het wandelnetwerk Veluwe; Hotel-Restaurant De Zwarte Boer.
Praktische informatie
- Toegankelijkheid: Vrij toegankelijk op wegen en paden, van zonsopgang tot zonsondergang. De paden over het aangrenzende Hulshorsterzand zijn van 15 maart tot 1 september afgesloten voor broedvogels. Drones vliegen is niet toegestaan.
- Parkeren: Poolseweg, 3852 PW Ermelo — de hoofdingang, met informatiepaneel en het startpunt van alle zes routes. Tweede ingang aan de Jhr. Dr. C.J. Sandbergweg.
- Honden: Aangelijnd welkom op de paden, behalve op het Cyriasische Veld — daar graast vee.
🌿 Regels in dit gebied
Beheerder Natuurmonumenten hanteert eigen regels. Blijf op de paden, respecteer rustgebieden en afsluitingen, houd honden aangelijnd waar dat geldt, en gebruik geen drone — die zijn in vrijwel alle natuurgebieden verboden.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-20
Foto: Bas de Bruin — Leuvenumse Bos
De langste beek van de Veluwe loopt hier doorheen
De Veluwe is droog zand, en dat maakt stromend water hier uitzonderlijk. De Leuvenumse beek is volgens Natuurmonumenten “de langste beek van de Veluwe”: zeventien kilometer, “helemaal van het Uddelermeer tot aan het Veluwemeer”. Onderweg is het “kraakheldere water” dat “langs de paden slingert”, met hier en daar een klein watervalletje waar het versnelt.
Dat water is de reden dat dit gebied meer soorten herbergt dan het omringende bos. Een beek trekt insecten, insecten trekken vogels, en op de beschutte oevers maak je kans op de ijsvogel. Nestplaatsen noemen we niet — de ijsvogel graaft een holletje in een steile oever en die zijn kwetsbaar voor verstoring.
Vier landschappen binnen één wandeling
Natuurmonumenten vat het gebied samen als “verschillende soorten natuur: het stuifzandgebied met hoge zandduinen, de droge heide of de slingerende beek”, met daaromheen oud bos. Dat is precies wat een gebied geschikt maakt om te spotten: je hoeft niet ver te lopen om van het ene type naar het andere te komen, en op die randen zitten de dieren.
Het beheer is hier ook zichtbaar. Natuurmonumenten houdt het gebied “al ruim honderd jaar in topconditie” en zet daarvoor onder meer schapen in: “Met schapen zorgen we dat het landschap open blijft.” Zonder die begrazing zou de heide binnen een paar decennia bos worden.
Wat hier zit, en wat je er realistisch van ziet
De lijst van Natuurmonumenten is lang: edelhert, wild zwijn, ree, vos, das, boommarter, ijsvogel en nachtzwaluw. Wees eerlijk over de verdeling: ree en wild zwijn zie je met enige regelmaat in de eerste en laatste uren van de dag, edelhert met geluk, en das, boommarter en nachtzwaluw vrijwel alleen als je er gericht en op het juiste moment voor gaat.
Voor de das en de boommarter geldt bij ons dezelfde regel: geen burchten, geen holen, geen nestbomen. De nachtzwaluw is een schemersoort die je in juni en juli eerder hoort dan ziet — een aanhoudend snorrend geluid boven de open heide. Waarom we die grenzen trekken staat in verantwoord spotten.
Verder lezen bij de bron
- Natuurmonumenten, Leuvenumse Bossen — bezoekersinformatie, parkeren en de regels ter plekke. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, over dit natuurgebied — de beek van zeventien kilometer, het beheer met schapen en de soortenlijst. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, de langste beek van de Veluwe — het kraakheldere water en de kleine watervallen. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, Zandmolenroute — gemarkeerde wandelroute door het gebied. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, wildsafari op de Veluwe bij Ermelo — begeleide tocht, de kansrijkste manier om groot wild te zien. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, wintersafari op de Veluwe bij Ermelo — dezelfde tocht in het winterseizoen. natuurmonumenten.nl
- Natuurmonumenten, wild spotten — de algemene richtlijnen van de beheerder. natuurmonumenten.nl
Veelgestelde vragen
Welke dieren kun je zien in de Leuvenumse Bossen?
Het Veluwse grofwild — edelhert, ree en wild zwijn — schuilt overdag in het bos; sporen vind je het hele jaar, de dieren zelf vooral rond zonsopgang en zonsondergang. In de bossen en op de omliggende velden jagen sperwer, buizerd en boomvalk. Langs de Leuvenumse Beek zit de ijsvogel: een blauwe flits, meer zie je meestal niet. Verder wonen hier das, vos en boommarter — nachtdieren die je zelden voor je ziet. Op het aangrenzende Hulshorsterzand broedt de zeldzame nachtzwaluw.
Wanneer kun je het beste gaan?
Vroeg in de ochtend of het laatste uur voor zonsondergang, want dan zijn de grote dieren actief. Vanaf maart kondigen de spechten het voorjaar aan en hakken ze nestholten in de oude stammen. In het najaar staat het bos langs de beek vol paddenstoelen — daar loopt de langste route langs. In natte periodes stroomt de beek stevig; in de zomer kan hij bijna droogvallen.
Waar kun je parkeren?
De hoofdingang is de parkeerplaats aan de Poolseweg in Ermelo (3852 PW), met een informatiepaneel en het startpunt van alle zes gemarkeerde wandelroutes. Er is een tweede ingang aan de Jhr. Dr. C.J. Sandbergweg. Op dezelfde plek staat keuzepunt F16 van het wandelnetwerk Veluwe.
Welke wandelroutes zijn er?
Zes gemarkeerde routes vanaf de Poolseweg, van 1,2 tot 15,5 kilometer: Sandbergroute (roze), Achterste Gatroute (oranje), Koekoekroute (rood), Zandmolenroute (blauw), Slijpsteenroute (geel) en de Stille Eenzaamheidroute (bruin). De twee kortste lopen over verhard pad. Let op: Natuurmonumenten heeft de namen en kleuren onlangs gewijzigd, dus oudere routebeschrijvingen kunnen afwijken van de pijlen die je in het veld ziet. Een uitgebreide beschrijving van alle zes routes — met foto’s, ondergrond en praktische tips — staat op 40plussporter.nl, een zustersite van Wildlife in Nederland.
Zijn er paden die tijdelijk dicht zijn?
Ja. De paden over het aangrenzende Hulshorsterzand zijn van 15 maart tot 1 september afgesloten voor broedvogels. Het gebied zelf is toegankelijk van zonsopgang tot zonsondergang. Vliegen met drones mag niet, en honden zijn aangelijnd welkom behalve op het Cyriasische Veld, waar vee graast.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.