Ratelaar spotten in Nederland
Makkelijk 🦗 Sprinkhaan
Waar en wanneer zie je een ratelaar in Nederland? Deze soort is makkelijk te zien, van juli tot en met november.
Hoe herken je een ratelaar?
Veldsprinkhaan van 13 tot 22 millimeter die sterk op de bruine sprinkhaan lijkt. Het verschil zit in de vleugels: bij de ratelaar zijn ze iets korter en relatief breder — bij het mannetje ongeveer 3 millimeter breed en 12 millimeter lang, bij het vrouwtje 15 millimeter lang. In de praktijk is het geluid het betrouwbaarste kenmerk.
Hoe klinkt een ratelaar?
Opname: BioAcoustica, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Waar zie je deze soort in Nederland?
Algemeen in het midden, oosten en zuiden van het land; in het noorden en westen van Nederland zeldzaam. Ook in Belgie algemeen.
Leefgebied: Droge, warme terreinen: schrale graslanden, heideranden, zandige bermen, spoortaluds, dijken en zuidhellingen. Vraagt een structuurrijke, niet te dichte vegetatie met open plekjes.
Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.
📍 Nationaal Park De Hoge Veluwe
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Dwingelderveld
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Veluwezoom
aanwezigheid gemeld📍 Deelerwoude
aanwezigheid gemeld📍 Sint-Pietersberg / Zuid-Limburg
aanwezigheid gemeld📍 Gelderse Poort / Millingerwaard
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Zuid-Limburg (i.o.)
aanwezigheid gemeld📍 Onlanden / Leekstermeer
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Sallandse Heuvelrug
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Meinweg
aanwezigheid gemeld📍 Zwin / Zeeuws-Vlaanderen
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Maasduinen
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Groote Peel
aanwezigheid gemeld📍 Kroondomein Het Loo
aanwezigheid gemeld📍 Naardermeer
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Biesbosch
aanwezigheid gemeld📍 Planken Wambuis
aanwezigheid gemeld📍 Grevelingenmeer
aanwezigheid gemeld📍 IJssel & uiterwaarden
aanwezigheid gemeld📍 Haringvliet & Hollands Diep
aanwezigheid gemeld📍 Eemland
aanwezigheid gemeld📍 Leuvenumse Bossen
aanwezigheid gemeld📍 De Blauwe Kamer
aanwezigheid gemeld📍 Zouweboezem
aanwezigheid gemeld📍 Oostelijke Vechtplassen
aanwezigheid gemeld📍 Noordhollands Duinreservaat
aanwezigheid gemeld📍 Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder
aanwezigheid gemeld📍 Zuidlaardermeergebied en Hunzedal
aanwezigheid gemeld📍 Meijendel & Berkheide
aanwezigheid gemeld📍 Voornes Duin
aanwezigheid gemeld📍 Kampina & Oisterwijkse Vennen
aanwezigheid gemeld📍 De Maashorst
aanwezigheid gemeld📍 Strabrechtse Heide & Beuven
aanwezigheid gemeld📍 Loonse en Drunense Duinen
aanwezigheid gemeldDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Volwassen dieren van juli tot en met november.
Beste tijdstip: De warmste uren van de dag, wanneer het koor het luidst is.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Luister eerst: bijna alle soorten verraden zich met hun zang voordat je ze ziet.
- Ga op een warme, windstille namiddag; in de kou en de wind zwijgen ze.
- Loop langzaam en let op waar het geluid stopt — daar zit hij, meestal laag in de vegetatie.
- Een batdetector maakt de soorten hoorbaar die voor het menselijk oor te hoog zingen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Je oren. De ratelaar is de sprinkhaan waarmee je leert op geluid te determineren.
Fotograferen
Peil eerst een zingend mannetje: de zang stopt zodra je te dichtbij komt, dus onthoud de plek en benader die daarna zonder te kijken naar het dier zelf. Fotografeer laag met een macrolens en zijlicht; dan komt de vleugellengte, het onderscheid met de bruine sprinkhaan, goed in beeld.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe klinkt een ratelaar?
Als luide, schallende snortonen die in het begin iets aanzwellen en na twee tot drie seconden abrupt worden afgebroken. Het geluid verschilt duidelijk van dat van de bruine sprinkhaan.
Hoe onderscheid ik de ratelaar van de bruine sprinkhaan?
Op uiterlijk lijken ze sterk op elkaar; de ratelaar heeft iets kortere en relatief bredere vleugels. In de praktijk is het geluid het betrouwbaarste kenmerk.
Waar komt de ratelaar voor?
Op droge, warme terreinen en in zonnige wegbermen. In het midden, oosten en zuiden van Nederland is hij algemeen; in het noorden en westen zeldzaam.
Wanneer kan ik hem horen?
Van juli tot en met november, met de meeste zang op de warmste uren van de dag.
Waarom heet hij ratelaar?
Naar het geluid: het aanzwellende, schallende geratel dat de mannetjes maken door hun achterpoten langs de voorvleugels te strijken.
Herkenning en levenswijze zijn ontleend aan Insecten van Europa van Naturalis Biodiversity Center; de verspreiding in Nederland aan de NDFF Verspreidingsatlas van EIS Kenniscentrum Insecten. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.