Huisspitsmuis
📷 Rasbak, CC BY-SA 3.0 (Wikimedia Commons)

Huisspitsmuis spotten in Nederland

Crocidura russula · Greater white-toothed shrew

Met geluk 🦌 Zoogdier (land)

Waar en wanneer zie je een huisspitsmuis in Nederland? Deze soort is met wat geluk te zien, het hele jaar door.

Hoe herken je een huisspitsmuis?

Spitsmuis met een lange puntige snuit, duidelijk uitstekende oren, geheel witte tanden en losse zilverwitte haren op de staart.

Waarmee kun je een huisspitsmuis verwarren?

Lijkt op: Gewone bosspitsmuis, Veldspitsmuis

  • Gewone bosspitsmuis: Tanden beslissen: geheel wit bij de huisspitsmuis, met roodbruine punten bij de bosspitsmuizen. De huisspitsmuis heeft ook grotere, uitstekende oren.
  • Veldspitsmuis: De veldspitsmuis heeft een scherpe demarcatielijn die tot op de poten doorloopt; de huisspitsmuis is egaler grijsbruin.

Welk spoor laat een huisspitsmuis achter?

achtervoet tot 1,2 cm

Prent: de voorvoet is tot 9 mm lang en breed, de achtervoet tot 12 mm, en anders dan bij muizen hebben beide voeten vijf tenen. Prenten van spitsmuizen vind je zelden, want de dieren zijn zo licht dat ze nauwelijks doordrukken; in modder of sneeuw staat er soms een staartafdruk bij. Keutels: opvallend groot voor zo'n klein dier, tot 15 mm lang, zwartbruin en brijachtig, vaak aan elkaar geplakt, met een zure geur en herkenbare insectenresten erin.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Graslanden, bosranden, tuinen, parken, heggen en gebouwen; vrijwel het hele land.

Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Nationaal Park De Biesbosch

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 109 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 68 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Nationaal Park Veluwezoom

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 43 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 76 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 28 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 208 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 126 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 173 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 418 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 29 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Nationaal Park De Maasduinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 421 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 49 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 397 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 35 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Fochteloërveen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 27 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 21 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Kroondomein Het Loo

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 24 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Deelerwoude

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 63 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Naardermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 69 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Onlanden / Leekstermeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 292 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Zwin / Zeeuws-Vlaanderen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 77 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 11 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Leuvenumse Bossen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 56 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 De Blauwe Kamer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Noordhollands Duinreservaat

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Ilperveld

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Landgoed Ennemaborg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Meijendel & Berkheide

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 217 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Voornes Duin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 418 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 84 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 91 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 76 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Loonse en Drunense Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 112 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 55 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 Haringvlietsluizen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.109 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.
NDFF open data, 27 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

📍 De Putten bij Camperduin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 39 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: hele jaar; voortplanting feb-nov.

Beste tijdstip: Nacht; soms overdag.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
  • Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
  • Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
  • Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Geen; vaak gevonden dankzij de kat

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: Zoogdiervereniging, Zodion-soortpagina Huisspitsmuis
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Is een spitsmuis eigenlijk een muis?

Nee, en dat is het eerste wat je moet weten. Spitsmuizen zijn insecteneters en verwant aan mollen en egels, niet aan muizen en ratten. Je ziet het aan de lange, beweeglijke puntsnuit en de kleine kraaloogjes, en aan het gebit: rijen kleine, scherpe puntige tandjes in plaats van twee grote knaagtanden.

Waar leeft de huisspitsmuis?

In graslanden, langs bosranden, in weiden, tuinen, parken en heggen, en het hele jaar door ook in en om gebouwen — vandaar zijn naam. Hij heeft een voorkeur voor droge omstandigheden. Hij komt in vrijwel heel Nederland voor; alleen op Vlieland en Terschelling ontbreekt hij.

Hoe herken je hem, en wat is het verschil met een bosspitsmuis?

Kijk naar de tanden en de oren. De huisspitsmuis is een wittandspitsmuis: zijn tanden zijn geheel wit, terwijl bosspitsmuizen roodbruine tandpunten hebben. Verder steken zijn oren duidelijk uit de vacht en heeft zijn staart verspreide zilverwitte haren. De vacht is rossig tot grijsbruin met een geleidelijke overgang naar de lichtere buik. Hij is 65 tot 95 millimeter lang en weegt 6 tot 15 gram.

Waarom moet hij zo veel eten?

Omdat hij door zijn kleine formaat razendsnel warmte verliest. Hij eet per dag ongeveer zijn eigen lichaamsgewicht aan insecten, spinnen, wormen en soms kleine gewervelden. Langer dan een paar uur zonder voedsel overleeft hij niet. Hij houdt geen winterslaap, maar kan bij temperaturen onder de 18 graden in een verlaagde stofwisseling gaan om energie te sparen.

Waarom vind je ze vaak dood in de tuin?

Omdat katten ze wel vangen maar niet opeten: spitsmuizen hebben klieren die een onaangename smaak afgeven. Een dood exemplaar op de stoep is daardoor voor veel mensen de enige keer dat ze er een zien. De voortplanting loopt van februari tot november, met twee tot vijf worpen per jaar van gemiddeld vier jongen — en toch worden de meeste dieren geen jaar oud.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van de Zodion (Zoogdiervereniging). In de NDFF zijn alleen vondsten in braakballen vervaagd; veldwaarnemingen niet. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.