Wat kun je in maart spotten?

Maart is de maand waarin het omslaat. In de eerste week hoor je nog niets, in de laatste week zingt het bos bij zonsopkomst. Er is geen maand waarin het landschap zo snel verandert, en dat maakt maart de leukste maand om twee keer dezelfde plek te bezoeken: één keer aan het begin en één keer aan het eind.

De paddentrek op zijn hoogtepunt

Wat in februari begon, piekt nu. Op zachte, natte avonden trekken gewone padden en bruine kikkers massaal naar hun voortplantingswater, en vanaf eind maart komen ook de kleine watersalamanders in beweging. Het mooiste is dat je hier niet ver voor hoeft: een greppel of poel in de buurt volstaat. Rijd op zulke avonden rustig, en sluit je aan bij een paddenoverzetactie als die er is.

De eerste zangers

Vanaf begin maart zit de tjiftjaf in het bos, en die is met zijn eigen naam als lied de makkelijkste eerste zomergast die er bestaat. De grutto staat vanaf maart weer in de weilanden, de scholekster begint aan zijn broedseizoen, en de kievit heeft in maart zijn hoogtepunt met die buitelende baltsvluchten waar je vanaf de weg naar kunt kijken. De boerenzwaluw komt pas aan het eind van de maand terug uit Afrika, met de echte piek in mei.

Maartse hazen

Maart en april zijn de paartijd van de haas, en dan zie je waar de uitdrukking vandaan komt: hazen rennen achter elkaar aan en gaan op de achterpoten staan om tegen elkaar te boksen. Het gebeurt overdag, midden op een akker, en het is een van de weinige spectaculaire taferelen in Nederland waar je geen kijkhut voor nodig hebt. Kijk vanaf een landweg en blijf in de auto — dat werkt als schuilhut.

De laatste wintergasten vertrekken

Kraanvogels trekken van eind februari tot eind maart terug naar het noorden. De kolganzen en smienten verdwijnen in de loop van de maand, en de wilde zwaan blijft nog tot half april. Wie beide kanten van het seizoen op één ochtend wil zien, moet in de eerste helft van maart gaan.

Vanaf nu: het broedseizoen

Dit is de belangrijkste alinea van deze maand. Vanaf maart zit vrijwel alles wat broedt aan een nest of een territorium, en verstoring kost dan echt wat. Blijf op de paden, houd honden aan de lijn, loop niet een weiland in om dichterbij te komen, en speel geen vogelgeluid af om een reactie uit te lokken. Wij noemen op deze site geen nestplaatsen en geen roestplaatsen; waarom en hoe staat op verantwoord spotten.

Waar je heen gaat

Voor weidevogels naar open veenweidegebied — daar hoef je geen natuurgebied voor in, een polderweg volstaat. Voor de laatste ganzen en de eerste steltlopers: Lauwersmeer, De Onlanden en de Oosterschelde. Voor de eerste zangvogels en roffelende spechten Veluwezoom of de Utrechtse Heuvelrug. En Kroondomein Het Loo is in maart gewoon open.

Praktisch

De klok gaat eind maart vooruit, en dat verzet je hele planning: het gouden uur in de ochtend komt ineens een uur later te liggen. Ga in maart vooral vroeg — het eerste uur na zonsopkomst is de beste tijd van het jaar om zang te leren, omdat er nog maar een handvol soorten zingt en je ze dus uit elkaar kunt houden.