Hazelworm met glanzende bronskleurige rug en donkere flanken, in een S-bocht op een zandpad
📷 Bas de Bruin — De Stulp, Lage Vuursche

Hazelworm spotten in Nederland

Anguis fragilis · Slow worm

Zeldzaam 🦎 Reptiel

Waar en wanneer zie je een hazelworm in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van april tot en met september.

Hoe herken je een hazelworm?

Een pootloze hagedis die op een slang lijkt, maar het niet is: glanzend bruin tot grijs, glad en gelijkmatig van dikte, met oogleden die hij kan sluiten — iets wat geen enkele slang kan. Vrouwtjes hebben vaak een donkere lengtestreep. Hij is hooguit een halve meter lang en beweegt traag.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Vooral het zuiden en oosten van het land, langs bosranden, in houtwallen en in tuinen. Hij is algemener dan mensen denken, maar leeft grotendeels verborgen.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Deelerwoude

Zeldzaam kans volgens bron
NDFF open data, 584 waarnemingen 2016-2026
Beste periode hier: apr-sep; onder materiaal

📍 Nationaal Park Veluwezoom

Zeldzaam geverifieerd
NDFF open data, 848 waarnemingen 2016-2026 · Natuurmonumenten
Beste periode hier: April tot en met september, bij zwak zonnig weer
💡 Zoek niet in de volle zon maar op bewolkte, warme dagen, en kijk onder losse planken, boomschors en golfplaten langs de paden. Leg alles wat je optilt precies terug zoals het lag.

📍 Nationaal Park Zuid-Limburg (i.o.)

Met geluk kans volgens bron
Staatsbosbeheer, beheerder van een groot deel van het heuvelland
Beste periode hier: April tot en met september
💡 Geen slang maar een pootloze hagedis. Zoek op warme ochtenden onder platte stenen en langs zonnige bosranden en graften, en leg alles wat je optilt precies terug.

📍 Sint-Pietersberg / Zuid-Limburg

Zeldzaam kans volgens bron
NDFF open data, 647 waarnemingen 2016-2026
Beste periode hier: apr-sep; onder materiaal
NDFF open data, 1.867 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.
NDFF open data, 413 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Nationaal Park Zuid-Kennemerland

Met geluk geverifieerd
NDFF open data, 1.980 waarnemingen 2016-2026 · het nationale park
Beste periode hier: voorjaar tot eind zomer; daarna winterrust
💡 Kijk naar de grond, niet in de vegetatie: hazelwormen liggen graag op zandwegen en paden te zonnen en zijn de rest van de dag onvindbaar. Beste moment is vroeg in de ochtend en aan het eind van de dag, bij zwak of afwisselend zonnig weer - niet bij volle hitte. Mei is de topmaand voor zonnende dieren, in juli liggen drachtige vrouwtjes veel te zonnen. Ook kort na een regenbui komen ze soms tevoorschijn. Onderzoekers vinden ze vooral onder platen en plankjes; laat die liggen en draai zelf niets om.
NDFF open data, 883 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Nationaal Park De Meinweg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.103 waarnemingen 2016-2026
Beste periode hier: zomer, op zonnige dagen
💡 De hazelworm leeft hier verborgen en ligt alleen bij zwak zonnig weer open en bloot. Zoek 's morgens vroeg of tegen het eind van de dag op paden en open plekken met veel relief, hellingen en greppels langs loofbos. Kans is het grootst in mei en opnieuw in juli en augustus; overdag bij volle zon en hitte zit hij weggekropen. Soms komt hij kort na een regenbui tevoorschijn. Draai zelf geen stenen, planken of golfplaten om.
NDFF open data, 1.895 waarnemingen 2016-2026
Beste periode hier: Mei het gunstigst om zonnende dieren te zien, daarnaast juli-augustus
💡 Aanwezig is hier niet hetzelfde als zichtbaar: de hazelworm leidt een verborgen leven en zont zelden in de volle zon. Loop 's morgens vroeg of aan het eind van de dag over zandpaden door loofbos en langs greppels en hellingkanten; bij zwak zonnig weer liggen ze soms op het pad. Mei is de beste maand voor zonnende dieren, in juli zijn drachtige vrouwtjes opvallend aanwezig. Kort na een regenbui is er een extra kans. Laat neergelegde platen en plankjes liggen: dat zijn onderzoeksmiddelen.

📍 Nationaal Park De Maasduinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 115 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Kroondomein Het Loo

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 668 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Planken Wambuis

Met geluk kans volgens bron
Natuurmonumenten
Beste periode hier: April tot en met september

📍 De Blauwe Kamer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.
NDFF open data
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.
NDFF open data, 245 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 15 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 11 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: April tot september. Buiten die maanden zit hij ondergronds in winterrust. Zoeken doe je niet in de open zon maar onder platen, planken en golfplaat die in de zon liggen te warmen.

Beste tijdstip: Overdag, en het kansrijkst bij warm maar vochtig weer. Na een regenbui in de zomer komt hij eerder tevoorschijn dan bij felle zon.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Ga op een zonnige ochtend, als ze zich opwarmen en nog traag zijn.
  • Zoek de overgangen op: bosrand, heidepad, houtstapel, zuidhelling.
  • Loop rustig — reptielen voelen trillingen in de grond eerder dan dat ze je zien.
  • Kijk maar raak niet aan: oppakken is verstorend en bij beschermde soorten niet toegestaan.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Macro/telelens

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: RAVON, soortpagina Hazelworm
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Is een hazelworm een slang?

Nee. Het is een pootloze hagedis. Het duidelijkste verschil zie je aan de ogen: de hazelworm heeft oogleden en kan knipperen, wat geen enkele slang kan. Verder is hij glad, glanzend en overal ongeveer even dik, terwijl slangen duidelijker een kop en een nek hebben.

Is een hazelworm gevaarlijk?

Totaal niet. Hij is niet giftig, bijt niet en eet vooral naaktslakken en regenwormen. In een tuin is hij zelfs bijzonder welkom. Wel is hij beschermd, dus oppakken of verplaatsen mag niet.

Waar en wanneer vind je een hazelworm?

Van april tot september, in het zuiden en oosten van het land, langs bosranden, in houtwallen en in tuinen. Zoek niet in de open zon: hazelwormen liggen bij voorkeur ónder plat materiaal dat opwarmt, zoals een plank, een steen of een stuk golfplaat.

Wat doe je als je er een in de tuin vindt?

Laat hem liggen en leg het materiaal waaronder hij lag voorzichtig terug. Een composthoop of takkenhoop is voor hem een uitstekende plek. Wil je hem helpen: laat een rommelig hoekje met dekking staan en gebruik geen slakkenkorrels, want naaktslakken zijn zijn voedsel.

Waarom breekt zijn staart af?

Dat is een afweermechanisme dat hazelwormen met andere hagedissen delen: bij gevaar laten ze hun staart los, die nog even blijft kronkelen terwijl het dier ontsnapt. De staart groeit deels terug, maar korter en stomper. Zijn wetenschappelijke naam Anguis fragilis verwijst daarnaar.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van RAVON. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.