Nonnetje
📷 Alpsdake, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)

Nonnetje spotten in Nederland

Mergellus albellus · Smew

Met geluk 🦅 Vogel

Waar en wanneer zie je een nonnetje in Nederland? Deze soort is met wat geluk te zien, van november tot en met april.

Hoe herken je een nonnetje?

Lengte 38 tot 44 cm, spanwijdte 55 tot 69 cm. Kleine zaagbek; man spierwit met fijne zwarte lijnen en een zwart oogmasker, vrouw grijs met een roodbruine kop en witte keel.

Waarmee kun je een nonnetje verwarren?

Lijkt op: Brilduiker

  • Brilduiker: Het mannetje nonnetje is overwegend wit met fijne zwarte lijnen; de brilduiker heeft een donkere driehoekige kop met een ronde witte vlek voor het oog.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Grote zoete wateren, vooral Markermeer en IJsselmeer.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Nationaal Park De Biesbosch

Met geluk kans volgens bron
De Visdief · vogelkijkgids Biesbosch
Beste periode hier: Winter

📍 Oostvaardersplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 2.781 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Amsterdamse Waterleidingduinen

Met geluk kans volgens bron
De Visdief · vogelkijkgids AWD
Beste periode hier: Winter

📍 Nationaal Park Lauwersmeer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 938 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Naardermeer

Met geluk kans volgens bron
De Visdief · vogelkijkgids
Beste periode hier: Winter

📍 Onlanden / Leekstermeer

Met geluk kans volgens bron
Natura 2000
Beste periode hier: December tot en met maart, bij vorst het vaakst
💡 Het mannetje is bijna helemaal wit met dunne zwarte lijnen en valt op groot open water meteen op. Bij strenge vorst schuiven de vogels mee met het laatste open water; dat is de beste tijd om te kijken.
NDFF open data, 462 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 184 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 154 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 120 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 103 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Marker Wadden

Met geluk kans volgens bron
Natuurmonumenten, de beheerder van het gebied
Beste periode hier: December tot en met maart
💡 De kleinste zaagbek, het mannetje spierwit met fijne zwarte lijnen. Zoek op open water bij vorstinval, vaak tussen brilduikers.

📍 Nationaal Park Oosterschelde

aanwezigheid gemeld
Nationaal Park Oosterschelde
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 De Blauwe Kamer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Noordhollands Duinreservaat

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Ilperveld

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Meijendel & Berkheide

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.581 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Voornes Duin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 516 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 275 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 282 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 723 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 Haringvlietsluizen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 178 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.
NDFF open data, 1.603 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

📍 De Putten bij Camperduin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 860 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: nov-apr, piek dec-mrt.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: nov-apr, piek dec-mrt.

Beste tijdstip: Overdag.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Leer eerst het geluid: de meeste vogels hoor je voordat je ze ziet.
  • Ga in het eerste uur na zonsopkomst, als de zang op zijn hoogtepunt is en de wind nog laag.
  • Gebruik een kijkhut of natuurlijke dekking; stilzitten levert meer op dan dichterbij lopen.
  • Houd de zon in je rug — tegen het licht in zie je alleen een silhouet, geen kleur.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Telescoop

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek Nederland; Vogelbescherming Nederland (vogelgids), geraadpleegd 02-11-2026
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Waar zie je het nonnetje?

Op grote zoete wateren, met het Markermeer en het IJsselmeer als de belangrijkste gebieden. Verder op ijsvrije rivieren, baaien en diepe plassen. Hij blijft meestal ver uit de kant, dus een telescoop maakt het verschil tussen een wit stipje en een echte waarneming.

Wanneer heb je de meeste kans?

Van november tot april, met de hoogste aantallen van december tot maart. Hoeveel er komen hangt sterk af van het weer in Noord-Europa: bij strenge vorst daar schuiven de vogels naar ons op. Momenteel gaat het om maximaal 1.800 tot 5.200 vogels.

Hoe herken je hem?

Het mannetje is onmiskenbaar: spierwit met fijne zwarte lijnen, een zwart masker rond het oog en een zwarte streep achter op de kuif. Op het water lijkt het van een afstand een wit vlekje tussen de donkere eenden. Het vrouwtje — bijgenaamd “roodkopje” — is grijs met een roodbruine kop en een scherp afgetekende witte keel. Hij is 38 tot 44 centimeter, dus klein voor een zaagbek.

Hoe jaagt hij?

Duikend, en vaak gezamenlijk. Een groep nonnetjes duikt regelmatig in één keer onder en komt na twaalf à dertien seconden weer boven — dat synchrone verdwijnen en opduiken is een van de leukste dingen om aan een winters meer te zien. Ze jagen op visjes van drie tot zes centimeter: spiering, baars en blankvoorn, plus kreeftachtigen en waterinsecten.

Waar broedt hij, en hoe gaat het met de soort?

In Lapland en de Russische bossen tot in Siberië, met Finland als bolwerk. Hij nestelt in boomholtes, vaak oude nestholtes van de zwarte specht — een zaagbek die dus letterlijk afhankelijk is van een specht. In Nederland gaat het slecht: in de jaren zeventig werden er nog meer dan 23.000 geteld, nu een fractie daarvan. Zachtere winters spelen daarbij een rol, want de vogels blijven noordelijker hangen.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF, van Vogelbescherming Nederland en van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.