Veenmol spotten in Nederland
Zeldzaam 🦗 Sprinkhaan
Waar en wanneer zie je een veenmol in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van april tot en met juni.
Hoe herken je een veenmol?
Onmiskenbaar: een grote, roodbruin gekleurde krekel van 35 tot 50 mm met enorme, verbrede graafpoten. Korte antennen, en anders dan de echte krekels geen legboor. Voorvleugel 11,5 tot 20,0 mm. Alle maten en statusgegevens komen uit Kleukers e.a., De sprinkhanen en krekels van Nederland (Nederlandse Fauna 1, 1997). Die cijfers zijn inmiddels bijna dertig jaar oud. In de digitale versie van die bron renderen de symbolen voor mannetje en vrouwtje niet, waardoor niet met zekerheid vaststaat welke reeks bij welk geslacht hoort; wij geven daarom de gecombineerde reeks.
Waarmee kun je een veenmol verwarren?
- Op uiterlijk geen: Kleukers e.a. schrijven dat de veenmol "door zijn opvallende uiterlijk met grote graafpoten niet met andere inheemse Orthoptera verward worden" kan.
- Rugstreeppad: dít is het kernpunt. Kleukers e.a.: "De zang is te verwarren met de roep van de rugstreeppad." Beide klinken ’s avonds, laag en aanhoudend. De veenmol houdt zijn toon minutenlang monotoon aan; de rugstreeppad roept in afzonderlijke, ratelende stoten.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Kleukers e.a.: "In Nederland ligt het zwaartepunt van de verspreiding in het westen." De soort is in Noordwest-Europa sterk achteruitgegaan.
📍 Haringvliet & Hollands Diep
aanwezigheid gemeld📍 Eemland
aanwezigheid gemeld📍 Naardermeer
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Zuid-Kennemerland
aanwezigheid gemeld📍 Amsterdamse Waterleidingduinen
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Biesbosch
aanwezigheid gemeld📍 Zouweboezem
aanwezigheid gemeld📍 Oostelijke Vechtplassen
aanwezigheid gemeld📍 Noordhollands Duinreservaat
aanwezigheid gemeld📍 Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder
aanwezigheid gemeld📍 Ilperveld
aanwezigheid gemeldDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Kleukers e.a.: "De imago’s worden in Nederland voornamelijk waargenomen van eind april tot eind mei." Dat is een korte periode — buiten die weken hoor je hem vrijwel niet.
Beste tijdstip: Vlak na zonsondergang, op een warme, windstille voorjaarsavond. Kleukers e.a.: "Het zingen begint vlak na zonsondergang.".
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Luister eerst: bijna alle soorten verraden zich met hun zang voordat je ze ziet.
- Ga op een warme, windstille namiddag; in de kou en de wind zwijgen ze.
- Loop langzaam en let op waar het geluid stopt — daar zit hij, meestal laag in de vegetatie.
- Een batdetector maakt de soorten hoorbaar die voor het menselijk oor te hoog zingen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Een opnameapparaat en een zaklamp. De determinatie gaat op geluid, niet op zicht.
Fotograferen
Zien is al bijzonder, dus fotografeer hem waar je hem aantreft en graaf hem niet op. Van bovenaf, met de graafpoten gespreid, is het beeld dat de soort verklaart. Gebruik zacht licht: het roodbruine pantser weerkaatst flits hard.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28
Veelgestelde vragen
Hoe klinkt een veenmol?
Als een minutenlang aangehouden, laag en monotoon trillend geluid. Het zingen begint vlak na zonsondergang.
Is dat een veenmol of een rugstreeppad?
Dat is precies de verwarring die Kleukers e.a. noemen: “De zang is te verwarren met de roep van de rugstreeppad.” Het verschil zit in het ritme: de veenmol houdt één toon minutenlang monotoon aan, de rugstreeppad roept in afzonderlijke, ratelende stoten.
Wat eet een veenmol?
Levend dierlijk voedsel: zachte ongewervelden zoals insectenlarven en regenwormen. Hij is dus geen planteneter, al wordt hij in moestuinen soms als plaag gezien.
Kan een veenmol vliegen?
Ja. Behalve graven kan hij ook zwemmen, duiken en vliegen. Het grootste deel van zijn leven brengt hij echter door in zelf gegraven gangen.
Wanneer kun je een veenmol horen?
Vrijwel alleen van eind april tot eind mei, op warme windstille avonden vlak na zonsondergang. Het zwaartepunt van de Nederlandse verspreiding ligt in het westen.
Meer foto's
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.