Zanddoorntje
📷 Gilles San Martin from Namur, Belgium, CC BY-SA 2.0 (Wikimedia Commons)

Zanddoorntje spotten in Nederland

Tetrix ceperoi · Cepero's Ground-hopper

Met geluk 🦗 Sprinkhaan

Waar en wanneer zie je een zanddoorntje in Nederland? Deze soort is met wat geluk te zien, van april tot en met september.

Hoe herken je een zanddoorntje?

Kleine, slanke doornsprinkhaan van 9 tot 13 millimeter met een vrij vlak halsschild. De kleur is zeer variabel — donkerbruin, grijs of groenachtig, vaak bont. Het kenmerk waar het op aankomt is de geknikte kiel op de bovenzijde van de achterdij. Van deze soort is alleen de langdoornige vorm bekend.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Vooral in de kuststreek, met verspreide populaties in het binnenland. In Europa is de soort vrijwel overal zeldzaam, maar in West-Nederland is hij vrij algemeen en lijkt hij iets toe te nemen.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Noordhollands Duinreservaat

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.
NDFF open data
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Ilperveld

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Meijendel & Berkheide

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 106 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.
NDFF open data, 50 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 21 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 34 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Loonse en Drunense Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 37 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 57 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Volwassen dieren in twee golven: van eind april tot begin juni en opnieuw van eind juli tot begin september.

Beste tijdstip: Zonnige uren, op kale natte grond langs de waterlijn.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Luister eerst: bijna alle soorten verraden zich met hun zang voordat je ze ziet.
  • Ga op een warme, windstille namiddag; in de kou en de wind zwijgen ze.
  • Loop langzaam en let op waar het geluid stopt — daar zit hij, meestal laag in de vegetatie.
  • Een batdetector maakt de soorten hoorbaar die voor het menselijk oor te hoog zingen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Laarzen. De beste plekken zijn de natte randen van duinplasjes.

Fotograferen

Doornsprinkhanen laten je dichtbij komen als je laag blijft. Ga plat op de grond liggen zodat de camera op ooghoogte van het dier staat, en gebruik f11 — het geknikte kieltje op de achterdij is klein en moet scherp zijn. Op natte grond werkt vroege ochtendzon het mooist, want dan is de reflectie zacht.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: Kleukers e.a., De sprinkhanen en krekels van Nederland (Orthoptera), Nederlandse Fauna 1 (1997), uitgegeven door Nationaal Natuurhistorisch Museum, KNNV Uitgeverij en EIS-Nederland, digitaal beschikbaar via natuurtijdschriften.nl; NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 12-08-2026
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-12

Veelgestelde vragen

Hoe herken ik een zanddoorntje?

Aan de geknikte kiel op de bovenzijde van de achterdij. De kleur helpt niet: die varieert van donkerbruin en grijs tot groenachtig, vaak bont. Het is een slank dier van 9 tot 13 millimeter met een vrij vlak halsschild, en alleen de langdoornige vorm komt voor.

Maakt het zanddoorntje geluid?

Nee. Deze soort maakt geen geluid; over de balts zijn geen gegevens bekend. Je zult hem dus moeten zien.

Waar kan ik hem vinden?

Op vochtige, schaars begroeide plekken in de duinen: oevers van duinplasjes, kale strandvlaktes en laagtes. Daarbuiten langs sloten en aan de oevers van jonge wateren zoals recreatieplassen en zandwinningsplassen.

Waarom zie ik hem in juni en juli minder?

Volwassen dieren komen in twee golven voor: eind april tot begin juni, en opnieuw eind juli tot begin september. Daartussen zit de generatiewisseling.

Is het zanddoorntje zeldzaam?

In Europa is de soort vrijwel overal zeldzaam, maar in West-Nederland is hij juist vrij algemeen en lijkt hij iets toe te nemen. Nederland is voor deze soort dus een goede plek.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.