Kleine dwergvleermuis spotten in Nederland
Zeldzaam 🦇 Zoogdier (vleermuis) Kwetsbare soort · R2
🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen
Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen verblijfplaatsen zoals burchten, holen of winterverblijven, en geen foto's waarop zo'n plek herkenbaar is. Waarom we dat doen.
Waar en wanneer zie je een kleine dwergvleermuis in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van april tot en met oktober.
Hoe herken je een kleine dwergvleermuis?
Kleine vleermuis: kop-romp ongeveer 48 millimeter, 4 tot 7 gram, spanwijdte 19 tot 23 centimeter en een onderarm van 28 tot 32 millimeter. De rug is bruin met vaak een rood-oranje gloed, de buik lichter. Snuit en oorbasis zijn vrij lichtbruin, waar die bij de gewone dwergvleermuis donkerder zijn. Kleine dwergvleermuizen hebben vaak een ribbel tussen de neusgaten, die bij de gewone en de ruige dwergvleermuis meestal ontbreekt.
Waarmee kun je een kleine dwergvleermuis verwarren?
Lijkt op: Gewone dwergvleermuis, Ruige dwergvleermuis
- Gewone dwergvleermuis: Lichtere snuit en oorbasis en een rood-oranje gloed over de rug; verder in het veld nauwelijks te scheiden zonder batdetector.
- Ruige dwergvleermuis: De ruige dwergvleermuis is groter, met een langere ruige vacht en bredere vleugels.
Hoe klinkt een kleine dwergvleermuis?
Opname: Keoka, CC BY 3.0, via Wikimedia Commons
Welk spoor laat een kleine dwergvleermuis achter?
Keutels: diameter tot ruim 2 mm, lengte 5 tot 10 mm. Dit is in de praktijk het enige spoor dat een vleermuis achterlaat, en op soort te brengen zijn ze niet: Zodion noemt vleermuiskeutels zeer moeilijk op naam te brengen. Omdat vleermuizen uitsluitend insecten eten, bestaan de keutels geheel uit insectenresten en niet uit plantenmateriaal, en daaraan onderscheid je ze van muizenkeutels van hetzelfde formaat. Wie wil weten welke soort er vliegt, komt verder met geluid dan met sporen.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Zeldzaam. De eerste Nederlandse waarneming dateert uit 2007 en er zijn pas twee verblijfplaatsen vastgesteld, in 2011 en 2020.
Leefgebied: Waterrijke gebieden zoals rivierdalen en moerasgebieden, en vochtige, bosrijke gebieden. Hij jaagt langs bosranden en houtwallen.
Voor deze soort zijn nog geen gebieden met voldoende bewijs vastgelegd. We noemen daarom het type leefgebied.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: April tot oktober; in de winter houdt hij winterslaap.
Beste tijdstip: Ruim een half uur na zonsondergang.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →
Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.
Zo vergroot je je kans
- Zorg dat je de wind in je gezicht hebt — de meeste zoogdieren ruiken je eerder dan ze je zien.
- Kom vóór zonsopkomst aan en blijf zitten in plaats van rondlopen.
- Draag gedempte kleuren, gebruik geen parfum en zet je telefoon op stil.
- Heb geduld: reken op meerdere bezoeken voordat het lukt.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Batdetector. Dit is de enige praktische manier om hem van de gewone dwergvleermuis te onderscheiden.
Fotograferen
Fotograferen heeft weinig zin: dit is bij uitstek een soort die je hóórt. Zet je detector op 55 kHz en luister langs een bosrand bij het water, een half uur na zonsondergang.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen verblijfplaatsen zoals burchten, holen of winterverblijven, en geen foto's waarop zo'n plek herkenbaar is.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een kleine dwergvleermuis?
Op het oog nauwelijks — je herkent hem aan zijn sonar. Uiterlijk lijkt hij sterk op de gewone dwergvleermuis: bruine rug met vaak een rood-oranje gloed, lichtere buik, kop-romp ongeveer 48 millimeter en 4 tot 7 gram. In de hand zijn er wel kenmerken: snuit en oorbasis zijn lichter bruin, en hij heeft vaak een ribbel tussen de neusgaten die bij de gewone en de ruige dwergvleermuis meestal ontbreekt.
Wat is het verschil met de gewone dwergvleermuis?
De frequentie. De kleine dwergvleermuis roept het luidst rond 52 tot 60 kHz, de gewone dwergvleermuis rond 42 tot 50 kHz. Dat verschil van ongeveer een octaaf is met een batdetector goed te horen en is in de praktijk het enige bruikbare veldkenmerk. Daar komt de Engelse naam ook vandaan: soprano pipistrelle. De sociale roep bestaat gemiddeld uit drie delen met een piekfrequentie rond 21 kHz.
Waar leeft hij?
In waterrijke gebieden — rivierdalen en moerassen — en in vochtige, bosrijke landschappen. Hij jaagt langs bosranden en houtwallen en eet vooral kleine tweevleugeligen die in vochtige biotopen voorkomen, zoals dansmuggen en knutten. Die binding aan water is sterker dan bij de gewone dwergvleermuis, die je ook gewoon in de bebouwde kom tegenkomt.
Sinds wanneer komt hij in Nederland voor?
Sinds 2007 is hij hier vastgesteld, al betekent dat vooral dat hij pas toen als aparte soort werd herkend — de kleine en de gewone dwergvleermuis zijn lang als één soort beschouwd. Hij is zeldzaam: er zijn pas twee verblijfplaatsen vastgesteld, in 2011 en 2020. Kraamkolonies kunnen elders in Europa honderden tot meer dan duizend dieren tellen.
Waarom noemen jullie geen verblijfplaatsen?
Omdat de NDFF de verblijfplaatsen van deze soort vervaagt tot 5 bij 5 kilometer, met aantasting van kwetsbare habitats en verstoring als redenen. Een kraamkolonie of winterverblijf is uiterst gevoelig voor verstoring: één bezoek op het verkeerde moment kan een hele kolonie kosten. De soort zelf en het gebied mogen wij gewoon beschrijven — alleen de precieze locatie van een verblijf nooit.
Hoe klinkt een kleine dwergvleermuis?
Voor mensen niet te horen zonder batdetector. Hij roept het luidst rond 52 tot 60 kHz, tegen 42 tot 50 kHz bij de gewone dwergvleermuis — dat verschil is in het veld de manier om ze uit elkaar te houden. De sociale roep piekt rond 21 kHz. Hoger op deze pagina staat een opname.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van Zodion, de Zodion (Zoogdiervereniging). Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten voor verblijfplaatsen; daarom noemen wij nooit de locatie van een kraam-, paar- of winterverblijf. Zie ook onze verantwoording.