Kemphaan
📷 Charles J. Sharp, CC BY-SA 4.0 (Wikimedia Commons)

Kemphaan spotten in Nederland

Calidris pugnax · Ruff

Met geluk 🦅 Vogel Kwetsbare soort · R3

🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen

Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen nestlocaties en zijn in het broedseizoen (maart–juli) extra terughoudend met exacte plekken. Waarom we dat doen.

Waar en wanneer zie je een kemphaan in Nederland? Deze soort is met wat geluk te zien, het hele jaar door.

Hoe herken je een kemphaan?

Lengte 26 tot 32 cm, spanwijdte 54 tot 58 cm. Steltloper met oranje poten; man in het voorjaar met een enorme, sterk variabel gekleurde kraag en oorpluimen, vrouw kleiner en bruin.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Schrale, vochtige en bloemrijke graslanden, vrijwel alleen nog in natuurgebieden.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Eemland

Zeldzaam kans volgens bron
Beste periode hier: Tweede helft maart tot juni
It Fryske Gea · Nationaal Park De Alde Feanen
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.
💡 Zoek in april en mei op ondiepe, modderige randen. De mannetjes dragen dan hun kraag, en geen twee zijn hetzelfde gekleurd.

📍 Nationaal Park De Biesbosch

Met geluk kans volgens bron
De Visdief · vogelkijkgids Biesbosch
Beste periode hier: Vanaf eind juni tot in het najaar
💡 Kijk op de slikranden bij laag water.

📍 Onlanden / Leekstermeer

Zeldzaam kans volgens bron
Het Groninger Landschap · Natura 2000
Beste periode hier: Voorjaar en najaar
💡 Zoek in april en mei op ondiepe, modderige randen vanaf de vogelkijkhut. De mannetjes dragen dan hun kraag, en geen twee zijn hetzelfde gekleurd.

📍 De Blauwe Kamer

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Zouweboezem

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Noordhollands Duinreservaat

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Ilperveld

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 De Dollard

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Landgoed Ennemaborg

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Meijendel & Berkheide

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 3.370 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Voornes Duin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 826 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.
NDFF open data, 630 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 669 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 265 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Loonse en Drunense Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.255 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Schoorlse Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 5.819 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 Haringvlietsluizen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 4.363 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.
NDFF open data, 1.552 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

📍 De Putten bij Camperduin

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 11.063 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: apr-mei en jul-sep doortrek.

Beste tijdstip: Overdag; baltsplaatsen vroeg in de ochtend.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.

Zo vergroot je je kans

  • Leer eerst het geluid: de meeste vogels hoor je voordat je ze ziet.
  • Ga in het eerste uur na zonsopkomst, als de zang op zijn hoogtepunt is en de wind nog laag.
  • Gebruik een kijkhut of natuurlijke dekking; stilzitten levert meer op dan dichterbij lopen.
  • Houd de zon in je rug — tegen het licht in zie je alleen een silhouet, geen kleur.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Verrekijker, telescoop

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij tonen bewust geen nestlocaties en zijn in het broedseizoen (maart–juli) extra terughoudend met exacte plekken.

Bronnen: Vogelbescherming Nederland en Sovon Vogelonderzoek Nederland; Vogelbescherming Nederland (vogelgids), geraadpleegd 02-11-2026
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Wanneer en waar zie je de kemphaan?

Vooral als doortrekker: in april en mei — de voorjaarspiek gaat om 8.200 tot 16.400 vogels — en opnieuw van juli tot september op weg naar tropisch Afrika. In zachte winters blijven er 770 tot 1.600 hier. Zoek in schrale, vochtige, bloemrijke graslanden en plas-drasgebieden, tegenwoordig vrijwel alleen nog in natuurgebieden.

Waarom heet hij kemphaan?

Vanwege het baltsgedrag van de mannetjes. Die verzamelen zich in het voorjaar op een gezamenlijke baltsplaats, een lek, waar ze schijngevechten uitvoeren met opgezette kraag en oorpluimen. Elk mannetje heeft een eigen, unieke kraagkleur — wit, zwart, roodbruin, gestreept — en verschillende kleurtypen spelen verschillende rollen op de lek: sommige vechten, andere doen zich juist voor als vrouwtje om ongemerkt te paren.

Hoe herken je hem?

In het voorjaar is het mannetje onmiskenbaar door die kraag. Buiten die periode is het lastiger: dan zijn het bruingrijze steltlopers van 26 tot 32 centimeter met oranje poten, een licht gebogen snavel en witte vlekken aan weerszijden van de staart. Het vrouwtje is duidelijk kleiner dan het mannetje, wat bij steltlopers ongewoon is.

Wie broedt er eigenlijk?

Alleen het vrouwtje. Na de balts trekt het mannetje verder en heeft hij geen enkele rol meer; het vrouwtje legt meestal vier eieren in een verstopt grondnest in mei of juni en brengt de jongen alleen groot.

Hoe erg is de achteruitgang?

Extreem. Als broedvogel is de kemphaan met 99 procent afgenomen sinds 1950 en telt Nederland nog maar tien tot dertig paren. De oorzaken zijn ontwatering, bemesting en vroeg maaien: hij heeft schrale, natte, laat gemaaide graslanden nodig en die zijn vrijwel verdwenen. Als doortrekker is hij gelukkig nog volop te zien. Nestlocaties noemen wij niet.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF, van Vogelbescherming Nederland en van Sovon Vogelonderzoek Nederland. Broedgevallen zijn in de NDFF vervaagd tot 10 x 10 km. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.