Het zwart wekkertje, een kleine donkere sprinkhaan met rood aan de achterpoten.
📷 Foto: Luis Mguel Bugallo Sánch / CC BY 3.0 via Wikimedia Commons.

Zwart wekkertje spotten in Nederland

Omocestus rufipes

Zeldzaam 🦗 Sprinkhaan

Waar en wanneer zie je een zwart wekkertje in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van juni tot en met oktober.

Hoe herken je een zwart wekkertje?

Een kleine, donkere sprinkhaan: de grondkleur is donkerbruin tot zwart. De mannetjes zijn diep zwart met een rood achterlijfsuiteinde. De achterknie is meestal donkerder dan de rest van de achterpoot. Lichaamslengte 11,0 tot 20,0 mm, voorvleugel 10,0 tot 16,0 mm. Alle maten en statusgegevens komen uit Kleukers e.a., De sprinkhanen en krekels van Nederland (Nederlandse Fauna 1, 1997). Die cijfers zijn inmiddels bijna dertig jaar oud. In de digitale versie van die bron renderen de symbolen voor mannetje en vrouwtje niet, waardoor niet met zekerheid vaststaat welke reeks bij welk geslacht hoort; wij geven daarom de gecombineerde reeks.

Waarmee kun je een zwart wekkertje verwarren?

Lijkt op: Wekkertje

  • Wekkertje (Omocestus viridulus): Kleukers e.a. noemen "alleen het onderscheid met donker gekleurde individuen van O. viridulus" als echt lastig. De roepzang van het zwart wekkertje is korter en zachter dan die van het wekkertje.
  • Chorthippus biguttulus-groep: mannetjes daarvan hebben ook vaak een rode achterlijfspunt.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Kleukers e.a.: "O. rufipes wordt vrij veel gevonden in het midden van Noord-Brabant, de Peelstreek"; in Zuid-Limburg is de soort vrijwel verdwenen. Dat is de stand van 1997.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.

📍 Leuvenumse Bossen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 178 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Planken Wambuis

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 199 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Kroondomein Het Loo

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 103 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.
NDFF open data, 330 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Deelerwoude

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 80 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Nationaal Park Veluwezoom

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 152 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.
NDFF open data, 502 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.
NDFF open data, 277 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 De Maashorst

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 75 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Strabrechtse Heide & Beuven

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 1.737 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

📍 Loonse en Drunense Duinen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data, 130 waarnemingen 2016-2026
Landelijke periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: De imago’s worden vooral aangetroffen van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

Beste tijdstip: Overdag. Kleukers e.a.: "Deze soort zingt voor zover bekend alleen overdag." Zoek op warme, zonnige uren.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Luister eerst: bijna alle soorten verraden zich met hun zang voordat je ze ziet.
  • Ga op een warme, windstille namiddag; in de kou en de wind zwijgen ze.
  • Loop langzaam en let op waar het geluid stopt — daar zit hij, meestal laag in de vegetatie.
  • Een batdetector maakt de soorten hoorbaar die voor het menselijk oor te hoog zingen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Verrekijker met korte scherpstelafstand en een geluidsrecorder.

Fotograferen

Het rode achterlijfsuiteinde van het mannetje tegen het diepzwarte lijf is de foto. Fotografeer van opzij en iets van achteren, zodat het rood in beeld komt. Een zwart dier op donkere grond vraagt om overbelichting van ongeveer een stop, anders verdwijnt alle tekening.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: Kleukers, Van Nieukerken, Odé, Willemse & Van Wingerden, De sprinkhanen en krekels van Nederland (Orthoptera), Nederlandse Fauna 1 (1997), soortbeschrijving Omocestus rufipes, via natuurtijdschriften.nl, geraadpleegd 28-10-2026. Fauna & Flora (fauna-flora.nl), soortpagina Zwart wekkertje, geraadpleegd 28-10-2026.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-10-28

Veelgestelde vragen

Waarom heet dit dier nu zwart wekkertje en niet meer negertje?

De oudere Nederlandse naam voor Omocestus rufipes is “negertje”, en onder die naam staat de soort ook in het standaardwerk van Kleukers e.a. uit 1997. Die naam wordt als kwetsend ervaren en is daarom vervangen door zwart wekkertje — de naam die bijvoorbeeld Fauna & Flora voert, met “negertje” nog als synoniem erbij. Wij noemen de oude naam hier alleen om de soort terugvindbaar te houden in oudere literatuur en in oude waarnemingenlijsten.

Hoe klinkt het zwart wekkertje?

De roepzang is een vrij lang aangehouden, snel tikken van 5 tot 10 seconden. Kleukers e.a. omschrijven het als “een beetje een snel tikkende wekker” — korter en zachter dan de zang van het wekkertje. Daar komt het tweede deel van de naam vandaan.

Hoe onderscheid je het zwart wekkertje van het wekkertje?

Donkere exemplaren van het wekkertje lijken erop; dat is volgens Kleukers e.a. de enige echte verwarring. De zang helpt: die van het zwart wekkertje is korter en zachter. Het mannetje is bovendien diep zwart met een rode achterlijfspunt.

Waar vind je het zwart wekkertje?

Vrijwel uitsluitend in natuurreservaten, met het zwaartepunt in het midden van Noord-Brabant en de Peelstreek. Daarnaast soms in bermen en bosranden op drogere grond.

Wanneer zijn de volwassen dieren actief?

Vooral van juli tot half september, met enkele vroege waarnemingen vanaf begin juni en enkele late tot eind oktober.

Zingt het zwart wekkertje ook ’s avonds?

Voor zover bekend niet. Kleukers e.a.: “Deze soort zingt voor zover bekend alleen overdag.”

Meer foto's

Het zwart wekkertje, een kleine donkere sprinkhaan met rood aan de achterpoten.
Het zwart wekkertje, een kleine donkere sprinkhaan met rood aan de achterpoten.Foto: Luis Mguel Bugallo Sánch / CC BY 3.0 via Wikimedia Commons.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.