Kommavlinder spotten in Nederland
Zeldzaam 🦋 Vlinder
Waar en wanneer zie je een kommavlinder in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van juli tot en met augustus.
Hoe herken je een kommavlinder?
Voorvleugellengte 12 tot 15 millimeter. De onderkant van de achtervleugel is grijsgroen met enkele opvallende witte vlekjes; de wat grotere vlek bij het lichaam is de komma waaraan de soort zijn naam dankt. Het mannetje heeft een grote geurstreep op de bovenvleugel. De rups wordt tot 26 millimeter, is mat olijfgroen met een zwarte kraag achter de kop en een zwarte kop.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Zeldzame standvlinder met ongeveer 25 populaties: de duinen tussen Wijk aan Zee en Egmond, de Waddeneilanden en geïsoleerde populaties in Utrecht, Noord-Brabant, Overijssel, op de Veluwe en in Drenthe. De soort is sinds de vorige eeuw sterk achteruitgegaan.
Leefgebied: Droge, schrale open graslanden, duinen en gevarieerde heide met lage vegetatie en kale grond. Nectarplanten als kruiskruid en distels zijn onmisbaar.
Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.
📍 Nationaal Park Utrechtse Heuvelrug
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Drents-Friese Wold
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Duinen van Texel
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park Dwingelderveld
aanwezigheid gemeld📍 Deelerwoude
aanwezigheid gemeld📍 Nationaal Park De Hoge Veluwe
aanwezigheid gemeld📍 Planken Wambuis
aanwezigheid gemeld📍 Noordhollands Duinreservaat
aanwezigheid gemeld📍 Strabrechtse Heide & Beuven
aanwezigheid gemeld📍 Schoorlse Duinen
aanwezigheid gemeldDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Half juli tot eind augustus, in één generatie.
Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
- Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
- Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
- Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Camera met macro. Dikkopjes zitten vaak laag en zijn onrustig, dus je moet snel scherp kunnen stellen.
Fotograferen
Hij besteedt veel tijd aan nectar drinken op distels en kruiskruid, en zit dan minutenlang stil. Fotografeer van opzij zodat de witte vlekjes op de grijsgroene achtervleugel in beeld komen — de bovenkant alleen zegt niets.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een kommavlinder?
Aan de witte vlekjes op de achtervleugelonderkant. Die is grijsgroen met enkele opvallende witte vlekjes, en de wat grotere vlek dicht bij het lichaam heeft een gebogen vorm — de komma waaraan de soort zijn naam dankt. Het is een klein dikkopje: voorvleugellengte 12 tot 15 millimeter. Het mannetje heeft daarnaast een grote geurstreep over de bovenvleugel.
Wat is het verschil met het groot dikkopje?
De vlekken. Het groot dikkopje heeft op de achtervleugelonderkant ook vlekken, maar die zijn geelbruin in plaats van wit en veel minder opvallend — en de kommavlek ontbreekt er. Zie je heldere, contrastrijke witte vlekjes op grijsgroen, dan zit je bij de kommavlinder. De vliegtijden overlappen bovendien maar deels: de kommavlinder vliegt pas vanaf half juli.
En het verschil met het geelspriet- en zwartsprietdikkopje?
Die twee zijn effen oranjebruin zonder duidelijke vlekken, en veel kleiner van tekening. De kommavlinder en het groot dikkopje horen tot de dikkopjes mét vlekkenpatroon. Zie je dus überhaupt witte of gele vlekjes op de vleugels, dan vallen de sprietdikkopjes meteen af en gaat het om een van deze twee.
Waar leeft de rups van?
Vooral van schapengras, en daarnaast van andere zwenkgrassen, buntgras en struisgras — telkens in kleine, losstaande pollen. Die pollen groeien alleen op droge, schrale grond met veel kale bodem ertussen. Groeit een terrein dicht of raakt het vermest, dan verdwijnen de losse pollen en daarmee de vlinder, ook al staat het gras er nog.
Waar en wanneer zoek je hem het beste?
Van half juli tot eind augustus, met de piek in augustus, in droge en schrale open graslanden, duinen en gevarieerde heide. Het bolwerk zijn de duinen tussen Wijk aan Zee en Egmond en de Waddeneilanden; daarnaast zijn er geïsoleerde populaties in Utrecht, Noord-Brabant, Overijssel, op de Veluwe en in Drenthe. Zoek bij bloeiende distels en kruiskruid, want daar drinkt hij langdurig nectar.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.