Kempense heidelibel in Nederland
📷 Alastair Rae from London, United Kingdom, CC BY-SA 2.0

Kempense heidelibel spotten in Nederland

Sympetrum depressiusculum · Spotted Darter

Zeldzaam 🪰 Libel

Waar en wanneer zie je een kempense heidelibel in Nederland? Deze soort is zelden te zien, van juli tot en met oktober.

Hoe herken je een kempense heidelibel?

Lengte 29 tot 34 millimeter, met geheel zwarte poten. Kenmerkend is het afgeplatte achterlijf met geïsoleerde, druppelvormige zwarte vlekjes aan de zijkanten. Mannetjes worden donker oranjerood van boven, vrouwtjes blijven oranje.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Oorspronkelijk beperkt tot de Kempen. Sinds 2013 sterk uitgebreid, met populaties in De Weerribben en omliggende gebieden.

Leefgebied: Ondiepe moerassen en brede verlandingszones van vennen en plassen, waaronder visvijvers en kunstmatige waterpartijen.

Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.

Hoe zeker is dit? geverifieerd kans volgens bron aanwezigheid gemeld Koppelingen die de onderste drempel niet halen, publiceren we niet. Zo bepalen we dat.
De Vlinderstichting
Landelijke periode: Half juli tot begin oktober, maar vooral in augustus.

📍 Oostelijke Vechtplassen

aanwezigheid gemeld
NDFF open data
Landelijke periode: Half juli tot begin oktober, maar vooral in augustus.

Deze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Half juli tot begin oktober, maar vooral in augustus.

Beste tijdstip: Ochtend; hij mijdt het middaguur.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Zo vergroot je je kans

  • Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
  • Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
  • Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
  • Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Verrekijker. De vlekjes op de achterlijfszijkanten bepalen de soort.

Fotograferen

Kom 's ochtends: anders dan de meeste heidelibellen is deze soort vooral vroeg actief en trekt hij zich rond het middaguur terug. Fotografeer in zijaanzicht, want de druppelvormige vlekjes zitten op de zijkant.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.

Bronnen: NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 07-08-2026; De Vlinderstichting
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een kempense heidelibel?

Aan het platte achterlijf met losse druppels. De zwarte vlekjes op de zijkanten van het achterlijf zijn geïsoleerd en druppelvormig — ze staan echt los van elkaar. Het achterlijf zelf is opvallend afgeplat in plaats van rolrond, en de poten zijn geheel zwart. Mannetjes worden donker oranjerood van boven, vrouwtjes blijven oranje. Lengte 29 tot 34 millimeter.

Wat is het verschil met de bloedrode heidelibel?

De vorm van de vlekjes en van het achterlijf. Bij de bloedrode heidelibel zijn de zijvlekjes variabel van vorm en vaak met streepjes verbonden; bij de kempense heidelibel zijn het echte, losstaande druppels. Daarbij is het achterlijf van de bloedrode meer rolrond met een knotsvormige verbreding, terwijl dat van de kempense heidelibel juist afgeplat is. Beide hebben zwarte poten, dus dáár kom je er niet uit.

Wanneer zoek je hem het beste?

Van half juli tot begin oktober, maar vooral in augustus — en dan ’s ochtends. Dat laatste is een handig praktisch verschil: de kempense heidelibel is vooral in de ochtend actief en mijdt het middaguur, terwijl de meeste andere heidelibellen juist midden op de dag het talrijkst zijn. Wie om twee uur ’s middags langs een ven loopt, kan hem dus makkelijk missen.

Waar leeft hij?

In ondiepe moerassen en brede verlandingszones van vennen en plassen. Ook visvijvers en kunstmatige waterpartijen worden gebruikt, wat hem minder kieskeurig maakt dan de echte veensoorten. Het gaat vooral om ondiep water met een geleidelijke overgang naar land — het type oever dat bij een strak profiel volledig ontbreekt.

Is de kempense heidelibel in opmars?

Ja. Oorspronkelijk was hij in Nederland beperkt tot de Kempen, waar zijn Nederlandse naam vandaan komt. Sinds 2013 breidt hij zich sterk uit, met inmiddels populaties in De Weerribben en omliggende gebieden. Daarmee is hij een van de weinige heidelibellen die het momenteel beter doet — waarschijnlijk geholpen door nieuw aangelegde ondiepe moeraszones in natuurontwikkelingsprojecten.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.