Speerwaterjuffer spotten in Nederland
Zeer zeldzaam 🪰 Libel Kwetsbare soort · R1
🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen
Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort. Waarom we dat doen.
Waar en wanneer zie je een speerwaterjuffer in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, van mei tot en met juli.
Hoe herken je een speerwaterjuffer?
Blauwe waterjuffer van 31 tot 33 millimeter met een blauw borststuk en een achterlijf met zwarte tekening. Kenmerkend is het groen: de onderkant van de ogen is groen en vaak ook de onderzijde van het borststuk. Op segment 2 staat een speerpunt- of schoppenvormig zwart figuurtje dat met de achterrand verbonden is; zijstreepjes ontbreken meestal. Bij het vrouwtje zijn de lichte delen grasgroen en komt de achterrand van het halsschild in twee rechte lijnen in het midden in een punt samen.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Het zuidoosten van Noord-Brabant, Twente en de Achterhoek.
Leefgebied: Zeer zwak gebufferde vennen en hoogveen: bosvennen, heidevennen en hoogveen.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Begin mei tot eind juli, maar de hoofdvliegtijd is kort: de tweede helft van mei en begin juni.
Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →
Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.
Zo vergroot je je kans
- Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
- Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
- Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
- Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Verrekijker met korte scherpstelafstand. Blauwe juffers scheid je op de tekening van segment 2, en die is maar enkele millimeters groot.
Fotograferen
Blijf op het pad rond een ven. De oeverzone met veenmos en verlandingsvegetatie is precies waar de larven zitten en die vegetatie herstelt zich traag van betreding.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-07
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een speerwaterjuffer?
Aan het groen en aan de speerpunt. De speerwaterjuffer is een blauwe waterjuffer van 31 tot 33 millimeter, maar hij oogt minder blauw dan de meeste doordat de onderkant van de ogen groen is en vaak ook de onderzijde van het borststuk. Beslissend is het zwarte figuurtje op achterlijfssegment 2: dat heeft de vorm van een speerpunt of een schoppensymbool en raakt de achterrand van het segment. Losse zijstreepjes ontbreken meestal. Het vrouwtje is grasgroen waar het licht is.
Wat is het verschil met de azuurwaterjuffer?
De azuurwaterjuffer maakt een duidelijk blauwere indruk en mist het groen op de ogen en de onderkant van het borststuk. Kijk daarna naar het midden van het achterlijf: bij de azuurwaterjuffer staan daar slechts drie korte zwarte blokjes, bij de speerwaterjuffer is de zwarte tekening uitgebreider. En op segment 2 draagt de azuurwaterjuffer een U-vormig figuurtje in plaats van een speerpunt. De twee soorten kunnen bij hetzelfde ven vliegen, dus het loont om echt naar segment 2 te kijken.
Wanneer vliegt de speerwaterjuffer?
Van begin mei tot eind juli, maar dat zegt weinig: de hoofdvliegtijd is kort en valt in de tweede helft van mei en het begin van juni. Wie in juli gaat zoeken, is vrijwel altijd te laat. De dieren vliegen aan de waterkant tussen de verlandingsvegetatie, en zijn ook op zonnige plekken in het bos op enige afstand van het water te vinden. Zwerven doen ze niet — waar hij zit, blijft hij.
Waarom is de soort zo zeldzaam geworden?
Omdat hij zeer zwak gebufferde vennen en hoogveen nodig heeft, en juist dat type water is in Nederland grotendeels verdwenen of veranderd. Verzuring door zure regen, vermesting door stikstof uit de lucht en verdroging hebben de meeste vennen ongeschikt gemaakt. De soort is daarbij honkvast en zwerft niet, dus een verdwenen populatie herstelt zich niet vanzelf uit de buurt. Hij staat als ernstig bedreigd op de Rode Lijst en houdt stand in het zuidoosten van Noord-Brabant, Twente en de Achterhoek.
Waarom noemen jullie geen vindplaatsen van de speerwaterjuffer?
Omdat álle waarnemingen van deze soort in de NDFF vervaagd zijn tot hokken van 10 bij 10 kilometer, met bescherming en verstoring van de soort als reden. Bij een ernstig bedreigde soort die op enkele vennen standhoudt, kan gerichte drukte de vegetatie in de oeverzone kapot lopen — precies waar de larven leven. Wij houden het daarom bij het zuidoosten van Noord-Brabant, Twente en de Achterhoek. Meld je eigen waarneming bij De Vlinderstichting of via waarneming.nl.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten: álle waarnemingen zijn vervaagd tot 10 bij 10 kilometer, daarom noemen wij geen gebieden of vindplaatsen. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.