Dwergjuffer in Nederland
📷 Andreas Thomas Hein, CC BY 3.0

Dwergjuffer spotten in Nederland

Nehalennia speciosa · Sedgling

Zeer zeldzaam 🪰 Libel Kwetsbare soort · R1

🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen

Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort. Waarom we dat doen.

Waar en wanneer zie je een dwergjuffer in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, van mei tot en met augustus.

Hoe herken je een dwergjuffer?

Met 24 tot 26 millimeter de kleinste libel van Europa. Het lichaam is niet alleen kort maar ook uitzonderlijk dun, met naar verhouding korte vleugels. Het mannetje heeft een glanzend groen lichaam met blauw op de segmenten 8 tot en met 10. Het vrouwtje lijkt aanvankelijk op het mannetje maar verkleurt met de leeftijd naar oranjebruin. Beide geslachten hebben bleke poten en witte pterostigma's die later grijzen.

Waar zie je deze soort in Nederland?

Zeer zeldzaam, vooral in Oost-Nederland.

Leefgebied: Voedselarme zeggemoerassen met een lage maar constante waterstand, in hoogveen, laagveen en vennen. Voorkeur voor hoge dichtheden van kleine zeggensoorten.

Wanneer is de beste tijd?

Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.

Beste periode: Midden mei tot eind augustus, met de piek van midden juni tot eind juli.

Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.

Recente waarnemingen

👁️ Waar is deze soort recent gezien?

Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.

Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →

Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.

Zo vergroot je je kans

  • Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
  • Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
  • Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
  • Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.

🎒 Wat je hiervoor nodig hebt

Camera met macro. Een verrekijker met korte scherpstelafstand helpt, maar dit dier is zo klein dat je het pas ziet als het beweegt.

Fotograferen

Verwacht geen libel maar een dennennaald die opeens verschuift. Zoek laag tussen de zeggen, en blijf daarbij op de rand van de vegetatie — de zeggemoerassen waar hij in leeft zijn uiterst kwetsbaar voor betreding.

🌿 Verantwoord spotten

Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort.

Bronnen: NDFF Flora & Fauna Verkenner (open data), geraadpleegd 07-08-2026; De Vlinderstichting
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08

Veelgestelde vragen

Hoe herken je een dwergjuffer?

Aan het formaat. Met 24 tot 26 millimeter is dit de kleinste libel van Europa, en hij is bovendien uitzonderlijk dun met naar verhouding korte vleugels — eerder een groen draadje dan een libel. Het mannetje is glanzend groen met blauw op de segmenten 8 tot en met 10. Het vrouwtje begint er hetzelfde uit te zien maar verkleurt met de leeftijd naar oranjebruin. Beide hebben bleke poten en witte pterostigma’s die later grijzig worden.

Kan hij met een andere juffer verward worden?

Nauwelijks. Zijn formaat sluit vrijwel alles uit. Alleen jonge vrouwtjes van de tengere grasjuffer lijken er iets op, maar de dwergjuffer is nóg kleiner en heeft een duidelijk andere tekening. In de praktijk is het probleem niet dat je hem verwart, maar dat je hem überhaupt niet ziet: hij beweegt weinig en verdwijnt volledig tussen de zeggen.

Waar leeft de dwergjuffer?

In voedselarme zeggemoerassen met een lage maar constante waterstand — in hoogveen, laagveen en vennen. Beslissend zijn hoge dichtheden van kleine zeggensoorten: de dieren leven tussen de stengels en verlaten die vegetatie nauwelijks. Dat maakt hem dubbel kwetsbaar. Verandert de waterstand, dan verdwijnt de zegge; wordt de vegetatie betreden of gemaaid, dan verdwijnt de leefruimte zelf.

Wanneer vliegt hij?

Van midden mei tot eind augustus, met de piek van midden juni tot eind juli. Het beste moment is een zonnige dag midden op de dag, wanneer de dieren actief tussen de zeggen bewegen — want stilzittend zie je ze niet. Reken erop dat je op je knieën gaat en langzaam een klein oppervlak afzoekt in plaats van een oever afloopt.

Waarom noemen jullie geen vindplaatsen van de dwergjuffer?

Omdat deze soort in de NDFF het zwaarste beschermingsniveau heeft: álle waarnemingen zijn volledig verborgen voor het publiek, niet eens vervaagd tot een grofmazig hok. Als redenen staan aantasting van kwetsbare habitats, bescherming en verstoring van de soort genoemd. Bij een ernstig bedreigde libel die in zeggemoerassen leeft en zich nauwelijks verplaatst, kan gerichte drukte een populatie kosten. Wij noemen daarom alleen Oost-Nederland als regio.

Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten met het zwaarste niveau: álle waarnemingen zijn volledig verborgen voor het publiek. Locaties die wij noemen komen uitsluitend uit publicaties van de terreinbeheerder zelf. Zie ook onze verantwoording.

De seizoensmail

Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.

Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.