Donkere waterjuffer spotten in Nederland
Zeer zeldzaam 🪰 Libel Kwetsbare soort · R1
🛡️ Bewust geen exacte vindplaatsen
Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort. Waarom we dat doen.
Waar en wanneer zie je een donkere waterjuffer in Nederland? Deze soort is zeer zelden te zien, van april tot en met mei.
Hoe herken je een donkere waterjuffer?
Zeer donkere waterjuffer van 31 tot 34 millimeter, met contrasterende lichte delen aan het begin én aan het einde van het achterlijf. Bij het mannetje zijn de segmenten 4 tot en met 6 geheel donker en is de kleur turkoois; beslissend zijn de onderste achterlijfsaanhangsels, die zeer groot zijn — tweemaal zo lang als segment 10. Het vrouwtje heeft lichtblauwe tot groene lichte delen, op segment 2 een spitse, vaak ruitvormige zwarte vlek en een licht segment 8 met bekervormige tekening.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Alleen in De Weerribben in Noord-Overijssel.
Leefgebied: In Nederland uitsluitend laagveenmoeras, in verlande petgaten, waar een kritische dichtheid van plantenstengels in het water aanwezig is.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Eind april tot eind mei. De hoofdvliegtijd is zeer kort en sterk weersafhankelijk, meestal de eerste helft van mei.
Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Actuele waarnemingen op Waarneming.nl →
Let op: bij kwetsbare soorten worden waarnemingen door de bron al vervaagd of afgeschermd. Wij nemen geen exacte locaties over.
Zo vergroot je je kans
- Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
- Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
- Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
- Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Verrekijker met korte scherpstelafstand. De achterlijfsaanhangsels van het mannetje zijn het bewijs en die moet je echt kunnen zien.
Fotograferen
Fotografeer het mannetje in zijaanzicht: de enorme onderste achterlijfsaanhangsels zijn onmiskenbaar en op een bovenaanzicht juist niet te beoordelen. Plan je bezoek in de eerste helft van mei — twee weken later is de kans voorbij.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt. Dit is een kwetsbare soort. Wij noemen bewust geen exacte vindplaatsen. Staat er hieronder een gebied, dan is dat omdat de terreinbeheerder de soort daar zelf publiceert; de bron staat erbij. Zo dragen we bij aan de bescherming van de soort.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een donkere waterjuffer?
Aan de achterlijfsaanhangsels van het mannetje. Die zijn zeer groot — tweemaal zo lang als segment 10 — en daarmee is het dier vrijwel onmiskenbaar. Verder is het een opvallend donkere waterjuffer van 31 tot 34 millimeter, turkoois van kleur, met geheel donkere segmenten 4 tot en met 6 en contrasterende lichte delen aan zowel het begin als het einde van het achterlijf.
Hoe herken je het vrouwtje?
Aan segment 2 en segment 8. Op segment 2 staat een spitse, vaak ruitvormige zwarte vlek; segment 8 is licht met een bekervormige tekening. De lichte delen zijn lichtblauw tot groen. Vrouwtjes kunnen verward worden met de variabele waterjuffer, maar de donkere waterjuffer heeft meer blauw aan het begin van het achterlijf en die karakteristieke tekening op segment 2 en 8.
Wanneer vliegt de donkere waterjuffer?
Van eind april tot eind mei, en dat is voor Nederlandse begrippen extreem vroeg — dit is de vroegste van alle waterjuffers. De hoofdvliegtijd is bovendien zeer kort en sterk afhankelijk van het weer, meestal de eerste helft van mei. Wie in juni gaat zoeken is per definitie te laat. Bij een koud voorjaar kan het hele venster nog verder verschuiven.
Waar komt hij nog voor?
In De Weerribben in Noord-Overijssel, en verder nergens in Nederland. Hij leeft daar uitsluitend in laagveenmoeras, in verlande petgaten, waar een kritische dichtheid van plantenstengels in het water aanwezig is. Bijzonder is dat De Weerribben daarmee twee soorten herbergt die allebei alleen dáár nog voorkomen: naast de donkere waterjuffer ook de grote vuurvlinder. Dat zegt veel over hoe zeldzaam goed ontwikkeld laagveen is geworden.
Waarom noemen jullie geen precieze vindplaatsen?
Omdat álle waarnemingen van deze soort in de NDFF vervaagd zijn tot hokken van 10 bij 10 kilometer, met bescherming en verstoring van de soort als reden. De Weerribben noemen wij omdat de beheerder dat zelf publiceert; welke petgaten het betreft laten wij weg. Het gaat om één populatie van een soort die in West-Europa vrijwel overal is verdwenen en in Engeland zelfs is uitgestorven.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Deze soort staat op de NDFF Lijst Kwetsbare Soorten: álle waarnemingen zijn vervaagd tot 10 bij 10 kilometer, daarom noemen wij geen gebieden of vindplaatsen. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.