Noordse winterjuffer spotten in Nederland
Zeldzaam 🪰 Libel
Waar en wanneer zie je een noordse winterjuffer in Nederland? Deze soort is zelden te zien, in maart, april, mei, juli, augustus, september, oktober en november.
Hoe herken je een noordse winterjuffer?
Lengte 36 tot 39 millimeter. Het lichaam is lichtbruin tot oranjebruin met donkere bronskleurige tekening; in het voorjaar wordt het effen donkerbruin en krijgen de ogen vaak een blauwe berijping. In rust worden de vleugels aan één kant van het lichaam samengehouden — ongewoon voor een juffer.
Waar zie je deze soort in Nederland?
Voortplanting beperkt tot De Wieden en De Weerribben in Overijssel, de Kuinderplas in Flevoland en zeer lokaal gebieden in Friesland en Drenthe. Zwervende dieren verspreiden zich veel breder.
Leefgebied: Voortplanting in petgaten en sloten in laagveenmoeras, meestal met lisdodde en riet. Om te overwinteren zoeken de dieren beschutte plekjes op in bijvoorbeeld heidestruiken en pollen pijpenstrootje, meestal in de luwte van bos.
Dit is een algemene, wijdverspreide soort: je kunt hem op veel meer plekken tegenkomen dan de gebieden hieronder. Zie die lijst als een startpunt, niet als een volledige opsomming.
📍 Nationaal Park Weerribben-Wieden
aanwezigheid gemeldDeze koppelingen komen rechtstreeks uit de database — per gebied met de kans, de bron en het bewijsniveau.
Wanneer is de beste tijd?
Groen = te zien · oranje = piekperiode. De balk rolt automatisch uit de database.
Beste periode: Voortplantingstijd eind maart tot eind mei, met een piek van eind april tot half mei. De nieuwe generatie vliegt van eind juli tot in november, met een piek van half augustus tot begin oktober. In juni en begin juli zijn er weinig waarnemingen.
Beste tijdstip: Zonnige uren midden op de dag.
Recente waarnemingen
👁️ Waar is deze soort recent gezien?
Bekijk de actuele waarnemingen op Waarneming.nl. Een handige aanvulling op onze geverifieerde informatie.
Zo vergroot je je kans
- Ga op een warme, windstille dag tussen een uur of tien en vier — dan zijn ze actief.
- Zoek de plek op, niet het dier: bloemrijke randen bij vlinders, oevers en open water bij libellen.
- Beweeg langzaam en houd je schaduw van het dier af; die valt eerder op dan jijzelf.
- Vroeg in de ochtend zitten ze nog koud en stil op een blad — dan kun je het dichtst naderen.
🎒 Wat je hiervoor nodig hebt
Verrekijker met korte scherpstelafstand. Het onderscheid met de bruine winterjuffer zit in de vorm van de borststukstrepen.
Fotograferen
Fotografeer het borststuk van bovenaf: bij deze soort zijn de donkere rugstrepen gekromd, met een uitstulping. Zonder dat detail is de soort niet met zekerheid vast te leggen.
🌿 Verantwoord spotten
Houd afstand, blijf op de paden en lok dieren nooit met voer of geluid. Verlaat het gebied zodra een dier onrustig wordt.
Status: Geverifieerd · Laatst gecontroleerd: 2026-08-08
Veelgestelde vragen
Hoe herken je een noordse winterjuffer?
Aan de gekromde borststukstrepen. De donkere strepen op de rug van het borststuk hebben bij deze soort een duidelijke uitstulping — ze zijn niet recht. Verder is het een lichtbruine tot oranjebruine juffer van 36 tot 39 millimeter met donkere bronskleurige tekening; in het voorjaar kleurt hij effen donkerbruin en krijgen de ogen vaak een blauwe berijping. In rust houdt hij zijn vleugels aan één kant van het lichaam samen, wat voor een juffer ongewoon is.
Wat is het verschil met de bruine winterjuffer?
De vorm van de strepen. Bij de bruine winterjuffer zijn de donkere strepen op de borststukrug récht, zonder uitstulping; bij de noordse winterjuffer zijn ze gekromd. Daarnaast is de donkere streep op de zijkant van het borststuk bij de bruine winterjuffer breder. En de verspreiding helpt: de noordse winterjuffer is veel zeldzamer en komt alleen in de noordelijke helft van Nederland voor.
Hoe overwintert deze juffer?
Als volwassen dier. Dat is uitzonderlijk: van alle Europese libellen doen alleen de twee winterjuffers dat. In plaats van als larve of ei de winter door te komen, zoeken de imago’s in het najaar beschutte plekjes op — in heidestruiken en pollen pijpenstrootje, meestal in de luwte van bos — en vliegen ze in het voorjaar weer uit. Daardoor kunnen ze uitzonderlijk oud worden: tot wel tien maanden.
Wanneer kun je hem zien?
In twee periodes, met een gat ertussen. De overwinterde dieren planten zich voort van eind maart tot eind mei, met een piek van eind april tot half mei. De nieuwe generatie verschijnt van eind juli tot in november, met een piek van half augustus tot begin oktober. In juni en begin juli zijn er weinig waarnemingen — dan is de oude generatie op en de nieuwe nog niet uitgeslopen.
Waar plant hij zich voort?
In petgaten en sloten in laagveenmoeras, meestal met lisdodde en riet. In Nederland is dat beperkt tot De Wieden en De Weerribben in Overijssel, de Kuinderplas in Flevoland en zeer lokaal gebieden in Friesland en Drenthe. Zwervende dieren kun je veel wijder tegenkomen, ook ver van elk laagveen — een waarneming buiten die kerngebieden betekent dus niet automatisch dat er voortplanting is.
Gegevens over voorkomen komen uit de NDFF en van De Vlinderstichting. Zie ook onze verantwoording.
De seizoensmail
Eén keer per maand een korte mail: welke dieren er die maand te zien zijn, in welke gebieden, en wat er die maand net begint of juist ophoudt. Niet vaker, en nooit een advertentie.
Je krijgt eerst een mailtje met een bevestigingslink. Pas als je daarop klikt sta je op de lijst — zo kan niemand jouw adres aanmelden.